Chess bakeng sa Veterans ba nang le PTSD: pholiso ka 64 casillas

Chess e bile pontšo ea kelello ea motho ka lilemo tse makholo.: leano, Mamello le mamello li hokahane motsamaong o mong le o mong. Empa ho etsahala’ng ha papali ee ea boholo-holo e fetoha setšabelo sa ba bileng le mahlomola a tebileng ka ho fetisisa?? Mekhatlo ea chess bakeng sa bahlabani ba nang le khatello ea kelello ea Post-Traumatic (PTSD) Ha li fane feela ka sebaka sa pholiso, empa ba hlalosa boto bocha e le lebala la ntoa moo tlhōlo e sa lekanngoeng ka ho lekanya, empa ho boele ho boele ho khutse ka hare. Sengoliloeng sena se hlahloba mokhoa oa chess, ka nqane ho karolo ya yona ya tlhodisano, E fetoha sesebelisoa sa phekolo se khonang ho tsosolosa likelello tse robehileng ke ntoa., pefo kapa bohloko.

Chess e le seipone sa tsietsi: ha likotoana li bonahatsa maqeba a sa bonahaleng

PTSD ha se ntoa eo u e loanang u le mong. Matšoao a eona—ho ba hlokolosi haholo, li-flashbacks, ho tšoenyeha—ho tšoana le likotoana tsa boto tse sa sebetseng hantle tseo mohlabani enoa oa ntoa a lekang ho li hlophisa bocha empa a sa atlehe. Mona, chess e sebetsa joalo ka papiso e hlophisitsoeng: motsamao o mong le o mong o hloka ho tsepamisa maikutlo, empa e boetse e re lumella ho etsa moferefere o ka hare ka ntle. Lithuto tse kang tse boletsoeng ho Chess ea phekolo: kamoo ho bapala ho imollang matšoenyeho bontša hore tloaelo ea kamehla e fokotsa maemo a cortisol, hormone ea khatello ea maikutlo, ka ho matlafatsa boemo ba phalla e tshoanang le ho thuisa. Bakeng sa mohlabani oa ntoa, mokhoa ona ha se ntho e makatsang: Ke phapang pakeng tsa ho phelela ntoa kapa ho ithuta ho e laola.

Senotlolo se ho ho bolela esale pele ea papali. Lefatšeng leo PTSD e fetolang bophelo ba letsatsi le letsatsi tšokelo, chess e fana ka melao e hlakileng le liphello tse utloahalang. Pawn e tsoela pele, mobishopo o seha diagonals, mme qeto e nngwe le e nngwe e na le boima bo bonahalang. Sebopeho sena se fapane le ho se tsejoe esale pele ha ts'oaetso, ho fana ka ankora ea kelello. Joalokaha ngaka ea mafu a kelello Vladimir Rašković—eo e leng pula-maliboho tšebelisong ea chess liphekolong tsa mafu a kelello—a bontša,, “Boto ke sebaka se sireletsehileng moo mokaubere a ka itloaetsang ho laola ntle le kotsi”. Mosebetsi wa hao, e ngotsoe ka Vladimir Raskovic: chess ea phekolo le bophelo bo botle ba kelello, e senola kamoo bakuli ba nang le PTSD e matla ba khonang ho fokotsa likoluoa ​​​​tsa bona ka ho amahanya papali le moetlo oa taolo.

Ho tloha forong ho ea boto: kamoo chess e tsosolosang tšepo

Phetoho ea ho tloha sesoleng ho ea bophelong ba sechaba ke phephetso e thata. Ba bangata ba khale ba hlalosa maikutlo a “ho ba boemong ba ho loana” esita le lilemo ka mor'a tšebeletso ea hae, e sa kgoneng ho tima tlhokomediso ya kamehla. Mona, chess e sebetsa joalo ka borokho ba tšoantšetso: bakeng sa dira, ho na le ba qothisanang lehlokoa le bona; sebakeng sa likulo, ho na le metsamao e balwang. Mananeo a kang a Chess bakeng sa Veterans United States li bontšitse seo, ka mor'a likhoeli tse tšeletseng tsa boikoetliso, barupeluoa ba ntlafatsa bokhoni ba bona ba ho laola pherekano le ho etsa liqeto ka mokhoa o hlakileng haholoanyane, litsebo tsa bohlokoa tsa ho ikopanya hape bophelong ba letsatsi le letsatsi.

Empa matla a 'nete a chess maemong ana a feta motho ka mong.. Li-Club tsa li-veterans tse nang le PTSD hangata li sebetsa joalo ka lihlopha tsa lithaka, moo ho kgutsisang teng pakeng tsa dipapadi ho seng monate, empa ea phekolo. Joalokaha sehlooho se hlalosa Chess ntle le mantsoe: kenyeletso le leano ka khutso, papali e lumella hore ho be le khokahano e sa bueng eo bahlabani ba bangata ba e fumanang e lokolla. Lefatšeng leo ho lona hangata mantsoe a hlōlehang ho hlalosa tšabo e tšosang, boto e fetoha puo e akaretsang.

The checkmate ho itšehla thajana: ha chess e roba mekoallo ea sechaba

PTSD ha e khetholle mokuli feela, empa le sekhobo. Bahlabani ba bangata ba qoba ho batla thuso ka ho tšaba ho bitsoa “fokolang” o “e sa tsitsang”. lihlopha tsa chess, leha ho le joalo, fana ka mokhoa o fapaneng: Mona, ho sithabela maikutlo ha se sekhobo, empa ntlha e tloaelehileng ea ho qala. Litoropong tse kang Medellín, moo matsapa a ratang Lihlopha tsa chess tse Medellín: leano, sechaba le menyetla ba kopantseng li-veteran mananeong a sechaba, papali e fetohile sesebelisoa sa ho kopanya hape. The logic e bonolo: Hore na chess e ka kopanya bahanyetsi ba lipolotiki ka har'a boto - joalo ka ha ho etsahetse nakong ea Cold War-, Ke hobane'ng ha u sa khone ho etsa se tšoanang ka batho ba nang le mathata a nakong e fetileng??

Taba ea tšoantšetso ke ea bahlabani ba ntoa ea Afghanistan United Kingdom, moo lenaneo Chess ho Recovery e khonne ho fokotsa sekhahla sa ho ipolaea ka 30% har'a barupeluoa ba eona. Mokhoa o hlakile: ha se ka “fodisa” le PTSD, empa ea reframe it. Chess e ruta seo, esita le ho hloloa, ho na le lithuto. Le bakeng sa motho ea lahlehetsoeng ke lintoa tse kholoanyane, pono eo e ka ba phetoho.

Chess joalo ka koetliso ea kelello: neuroscience ka morao ho pholiso

Saense e Tšehetsa Seo Veterans ba se Itseng ka Dash. Patlisiso ho neuroplasticity, joalo ka ba boletsoeng ho Kamoo chess e fetolang boko ba hau kateng, bontša hore papali e hlasimolla prefrontal cortex - sebaka se ikarabellang bakeng sa ho etsa liqeto le ho laola maikutlo - le ho matlafatsa mohopolo oa ho sebetsa.. Bakeng sa motho ea nang le PTSD, eo hangata methapo ea kutlo e leng teng “e hokahane haholo” libakeng tse kang amygdala (e ikarabellang bakeng sa tshabo), chess e sebetsa joalo ka koetliso ea ho leka-lekanya.

Phuputso e entsoeng Univesithing ea California e senotse seo, kamora 12 libeke tsa boikoetliso bo matla, bahlabani ba nang le PTSD ba bontšitse phokotso e kholo ea ts'ebetso ea amygdala nakong ea maemo a sithabetsang. Ka mantsoe a sebetsang, Sena se bolela hore chess ha e ba thuse feela ho nahana ka ho hlaka, empa ho ho utloa ka matla a fokolang boima ba leqeba. Ka hona boto e fetoha boikoetliso ba kelello moo, motsamao ka motsamao, matla a ho arabela—eseng feela ho arabela—mahlomoleng a tsosolosoa.

Bokamoso ba chess ea phekolo: ho feta mekgatlo ya setso

Ha lihlopha tsa 'mele li ntse li le botebong ba morero ona, theknoloji e bula meeli e mecha. Li-platform tse kang Lichess li hlahisitse mananeo a khethehileng bakeng sa masole a khale, moo ba ka bapalang Inthaneteng le ba bang ba anngoeng ke PTSD, ho tlola mekoallo ea libaka. Leha ho le joalo, phephetso e ntse e fumaneha habonolo. Joalokaha ho boletsoe Chess e fumanehang: popontshwa le ho tiea ho 64 casillas, ho rala li-dashboards tse feto-fetohang - tse nang le likotoana tsa ho ama kapa likhokahano tsa lentsoe - e ka ba senotlolo sa ho kenyelletsa masole a khale a nang le bokooa ba 'mele kapa ba pono..

Tlhahiso e 'ngoe e tšepisang ke ho kopanya chess le mekhoa ea phekolo ea sebele. Le Iseraele, Morero oa teko o sebelisa libaka tse qoelisang metsi moo masole a khale a ka khonang “bapala” maemong a etsisang maemo a kgatello ya maikutlo a laolehileng, joalo ka bongata kapa libaka tse koetsoeng. Sepheo ha se ho ba pepesetsa tsietsing, sino reentrenar karabelo ea hau ea maikutlo sebakeng se sireletsehileng. Liphetho tsa pele lia khothatsa: eena 80% ea barupeluoa ba tlalehile ho fokotseha ha matšoao a bona a ho tšoenyeha ka mor'a mananeo a robeli feela.

Chess bakeng sa bahlabani ba nang le PTSD ha se papali feela. Ke ketso ea khanyetso, polelo ea hore esita le likelello tse robehileng haholo li ka fumana taolo moferefereng. Papaling ka 'ngoe, ho na le ho fetang leano feela: tšepo e teng. Le ho motho e mong le e mong oa ho hlahloba, tlholo e nyane hodima tse fetileng. Joalokaha Grandmaster Garry Kasparov a boletse, “chess ke bophelo bo bonyenyane”. Bakeng sa ba phetseng nakong ea ntoa, E ka boela ea e-ba tsela ea ho khutlela hae..

Lefatšeng leo hangata mahlomola a tšoaroang ka lipilisi kapa phekolo ea setso, chess e fana ka ntho e fapaneng: sesebelisoa se sa foseng feela, empa matlafatsa. Ha se taba ea ho lebala se u hlahetseng, empa ho ithuta ho phela le eona. mme mohlomong, ts'ebetsong eo, fumana hore likotoana tsa boto—joaloka tse bophelong—li ka hlophisoa bocha ka litsela tse sa feleng, ha feela o na le mamello ho ba tsamaisa ka bonngoe.