Шахматыште психологий: ГМ-влак семынак давленийым озалана

Шоналтыза, те кӱлешан модмашын корныжым рашемдыше пешкым кусарыме нерген шонеда. Правлений, мучашдыме йӧн-влакын аланышт ончылно, тыгай сценарий марте иземденыт, кушто кажне пунчалым плита гай нелытан. Вариант-влакым шотлымо гына огыл тендам парализоватла, но тендан эртыше сеҥымашда-влакын йӱкышт, тендан шонымашдам лудшо гай чучшо соперникын ӱмылжӧ да тидым палыме давлений, тиде жапыште, тендан ушда тендан эн сай союзникда да тендан эн осал тушманда. шахмат, шке шотшо дене, Тиде стратегий модыш веле огыл; Тиде давленийым кузе кучен шогымым ончыктышо зеркало, неопределенность да шкенан чекна. Те ямде улыда, психологический ключ-влакым муаш манын, чемпион-влакым ойырен налме деч ончыч нуно тӱҥалыт??

Давлений катализатор семын: кунам лӱдмаш фокусыш савырна

Шахматыште давлений — тиде тӱжвал тушман огыл, но мемнан вучымо да правленийын чынлыкше коклаште ойыртем гыч лекше уш-акыл конструкций. Кугу туныктышо-влак тиде давленийым огыт пытаре; тудым гиперконцентраций состоянийыш савыраш, тыгаяк ал “йогынышто” Михаил Чиксентмихалий сӱретлен. Тиде состояний случайный огыл, но туныктымо койыш-шоктышын лектышыже: контролируемый шӱлыш гыч тӱҥалын, сценарий-влакым нунын деч ончыч ончымо марте. ийыште савыкталтше шымлымаш Психологийыште чек-влак ончыктен, элитный модшо-влак дорсолатеральный префронтальный коркам — сложный пунчалым лукмо дене кылдалтше регионым — стресс годым утларак пайдалын тарватат, а любитель-влак амигдалын переактивацийжым ончыктат, лӱдмаш да тургыжланымаш дене кылдалтын.

Ойыртемже нерв укелыкыште ок шого, но кузе нуно канализацийыште. Магнус Карлсен, Мут, шке шижмашыжым шылтен “пагарыште лыве-влак” рашемдыше модмаш деч ончыч, но нунын дене кучедалаш олмеш, Тудо нуным таҥасаш эн сай состоянийыште улмыжым ончыктышо пале семын кучылтеш.. Тиде менталитет тыгай технике дене туныкталтеш эркын-эркын лекмаш кугу давленийым ыштыме годым, йӧн, кудым тый тыгай почеш кучылт кертат выступатльыше рутины 30 Наука негызеш 25 минут шке паша лектышдам саемдаш.

Ритуал якорь семын: Кузе шып койыш-шоктыш модыш-влакым решатла

Модмаш деч ончыч кеч-могай гроссмейстерым эскерыза да те почти навязчивый образец-влакым шижыда.: нунын лаштык-влакым вераҥдыме радам гыч тӱҥалын, креслыштым келыштарыме йӧн марте. Тиде йӱла-влак суеверий огыл улыт, но психологический ӱзгар-влак когнитивный нагрузкым иземдаш. Тыгай средаште, кушто кажне пунчал уш-акыл вийым пытара, койыш-шоктыш тыге ышта “автопилот-влак” чынжымак кӱлешанлан ресурс-влакым эрыктен лукмаш: вариант-влакым шотлымаш.

Российысе шахматист Владимир Крамник, шке тыматле улмыж дене палыме, Турнирлашке эре ик ручкам нумал коштынам. Тиде тыглай огыл лийын., но вет тудо тиде предметым тыныс да чумыр состояний дене кылден. Тиде принцип, семын палыме классический кондиционирование, кеч-могай модшо деке пураш лиеш. Мут, Кажне модмаш деч ончыч йӧратыме почылтмашдам кидыште кофем кучен ончалза гын, тендан мыйын тиде тамым да ӱпшым оптимальный ямдылыме состояний дене кылден шога. Тиде йӱла-влакым кузе структурироватлыме нерген келгынрак шымлаш, мемнан ручкам шымлыза модыш-влакым кузе лончылаш, кушто те пален налыда, кузе йоҥылыш-влакым саемдыме койышыш савыраш.

Шарнымаш парадокс: молан мондаш шарнымаш семынак кӱлешан

шахматыште, шарнымаш — тиде кок могырым керде. Ик могырым, почылтмашым палаш, мучаш да тактический образец-влак эн кӱкшӧ кӱкшытыштӧ таҥасаш кӱлешан улыт. Вес могырым, пеҥгыде наизусть тунеммаш деке пижмаш лӱдыкшӧ лийын кертеш, кунам оппонент вучымо деч кораҥеш. Давленийым озаланыше модшо-влак шарнымашым да келыштарыме койыш-шоктышым балансироватлыше улыт, умылымаш, кудым психолог Андерс Эриксон лӱмден лывырге шарнымаш.

Парадигматический случай — Дин Лирен, кызытсе тӱнямбал чемпион, кӧ мыскылен сеҥалтме деч вара 2018 почмаш-влакын репертуарыштым у семын шонен лукташ пунчалын. Корно-влакым наизусть тунемме олмеш, тӱҥ принцип-влакым умылаш ойырен: рӱдер управлений, ужаш-влакым вияҥдымаш да келыштарыме. Тиде йӧн тудын модмашыжым саемден веле огыл, но тиде нунын палыдыме нерген тургыжланымашыштым иземден, вет тудо шке импровизаций моштымашыжлан ӱшанен. Урок раш: шахматыште шарнымаш статичный файл лийшаш огыл, но кажне модмаш дене уэмдалтше динамике системе.

Эл соперник невидимый: кузе тендан кӧргӧ диалогда тендан модмашдам локтылеш

Шахмат — шкетын модмаш, кушто эн осал тушман — мӧҥгешла, шке уш-акыл. Тыгай мут сочетаний-влак “Уэш йомдарен ом керт” o “мыйын соперникем пеш виян” нуно психолог-влакын лӱмдымӧ пашаштым тарватат шке гыч шукталтше пророкла ойлымаш-влак, явлений, кушто негативный вучымо лектышым кондицийым ышта. Чикаго университетын шымлымашыже ончыктен: модшо-влак, кудышт “йоҥылыш ит лий;” нуно лийыныт 40% утларак йомдараш йӧн уло, кӧ шке шонымашыжым ойырен “эн сай модышым муаш”.

Тиде шонымашым луштараш огыл, китай нуным уэш рамкелаш. Мут, манме олмеш “Мый тиде пешкым йомдарен ом керт”, те тудым тыге вашталтен кертыда “Тиде пешка мыланем могай йӧным пуа, тудым надырлан пуэм гын??”. Тиде вашталтыш перспективе гына огыл тургыжланымашым иземда, но тудо творческий пашалан омсам почеш. Юдит Польгар гай модшо-влак, историйыште эн сай шахматист, Нуно шке сеҥымашыштым тыгай менталитет дене кылдат: “Мый нигунамат шке соперникем-влакым ӱлнӧ семын ужын омыл; тыгак еҥ-влак, кудышт дене мый оҥай модыш дене модаш лиеш ыле”. Тендан кӧргӧ диалогда дене пашам ышташ, Мемнан статьянам ончалаш темлена 10 шарнымаш йоҥылыш, тендан шахмат лушкыдемда, кушто ме лончылена, кузе когнитивный тенденций-влак тендан правлений нерген умылымашдам локтылыт.

Туныктышо семын сеҥалтмаш: молан чемпион-влак любитель-влак деч шукырак йомдарат

Шахматыште давлений сеҥалтме деч вара эн кӱкшӧ кӱкшытыш шуэш, поснак гын, тудо кӱлешан модыш. Кызыт, мыйын пашам ышта лӱдыкшӧ системе, эволюций вашмут, кудо мемнам утлаш але кучедалаш ямдыла, но шахматыште тудо уш-акыл блокыш да импульсивный пунчалым лукмашыш савырна. Тиде состоянийым сеҥыме йӧн — сеҥалтмаш деч утлаш огыл, но нуным нормализоватлаш тунемме процессын ужашыже семын.

Бобби Фишер, тӱнямбал чемпион лийме деч ончыч, изирак турнирлаште лу модмашым йомдарен. Бирок, кажне сеҥымаш деч вара навязчивый анализ лийын, кушто тактический йоҥылыш веле огыл палемдыме, но тыгак эмоциональный состояний, кудыжо тудым тарватен. Тиде практикым, семын палыме метакогнитивный шонкалымаш, Тиде саемше модшо-влакым стагнаций деч ойыра.. Пайдале упражнений — возаш “сеҥымаш дневник” кушто регистрироватлалташ:

• Критический куснаш, кушто те модмашым йомдарен.
• Тый тиде жапыште мом шоненат? (еж.: “Мый лӱдынам, тудо мыйым атаковатла манын”).
• Могай шижмаш озаланен? (еж.: ӧпке, тургыжланымаш).
• Вес модмашлан раш урок.

Тиде йӧн тендан саеммашдам писынрак веле огыл ышта, но тудо сеҥалтмашын эмоциональный влиянийжым иземда. Йомдарымашым йӧныш кузе савыраш лийме нерген келгынрак шымлаш шонеда гын, мемнан шахматыште психологический йоҥылыш-влаклан полыш.

шахмат, тендан шыплыкда, шке нерген оҥай огыл чыным почын пуа: кузе ме локтылалтмашым кучена, кузе ме шкенан дене кутырена, кунам нигӧ ок колышт да мыняр ме шкенам у семын ыштен кертмылан ӱшанена. Кӱлешан модмашлаште давлений чарак огыл, но ӱжмаш утларак пеҥгыде да творческий версийжым почаш, мом ме шонен кертына. Кузе кугу туныктышо Савьелли Тартаковер каласен: “Шахмат — йоҥылыш модыш, кушто пытартыш деч ончычсо йоҥылышым ышта, тудо сеҥа.”. Йодыш тыгай огыл: давлений йымалне йоҥылыш лийыда мо, но кузе те нуным шке модмашын вес ошкылышкыжо савыраш — да илыш —.