Te pehe e te chess: te auaha, te mau faanahoraa e te mau taata aravihi

Mai te mau taime papa'iraa e tae atu i te mau piha ahuraa, Ua riro te chess ei hoa mamû noa râ i roto i te oraraa o te feia faata'i upaupa e rave rahi.. Te mau taata faata'i upaupa mai ia David Bowie, Jay-Z, Aita Sting aore ra Madonna i hi'opoa noa i te mau tabula, te mau papa'i atoa râ 64 mau. Na te aha e tahoê ra e piti haapiiraa e au ra e mea taa ê mai te pehe e te mati?? I tua atu i te mau manuïaraa, Te vai ra te hoê taairaa hohonu i rotopu i na mea e piti: te auhoaraa, te faaueraa i te pae feruriraa e te aravihi no te mana'o i te mau ohipa a vetahi ê. Te faataa ra teie tumu parau no te aha te feia faata'i upaupa tuiroo i mana'o ai e mea hau atu i te hoê ohipa arearea noa te chess., te hoê râ mauhaa no te haamaitai i to outou ohipa rima î, A rave i te mau faaotiraa i raro a'e i te faaheporaa e tae noa'tu i te faaûruraa i ta outou mau papa'iraa. Mai te jazz e tae atu i te hip-hop, te mau rave'a roro uira e te mau rave'a roro uira, Ua vaiiho te chess i to ' na tapao i nia i te peu tumu no te pehe, te faaiteraa i te reira, i te pae hopea, Hoê â mau ture e hauti ai te feia faata'i upaupa e te feia faata'i upaupa: feruriraa, te faaoromai e te itoito.

Te chess ei faaineineraa feruriraa no te auaha

E niu rahi to te pehe e te chess: E titau teie na ohipa rima î i te hoê amuiraa no te mana'o tano e te auaha. no te hoê taata faata'i upaupa, E titau te haamauraa i te hoê himene aore ra te haamaitairaa i te hoê himene ia feruri e rave rahi taahiraa i mua, mai te hoê taata hauti chess e mana'o ra i te mau ohipa a to ' na enemi. E ere teie aravihi i te mea fanauhia, tera râ, te faaineine nei oia, e ua riro te chess ei ravea aravihi no te faatupu i te reira.

Te mau tuatapaparaa i roto i te ihi o te roro, mai te mau mea i hamanihia e Te fare haapiiraa tuatoru no Lonedona, Ua faaite mai te mau tuatapaparaa e e faaitoito te hautiraa i te mau tuhaa o te roro i nia i te opuaraa, te haamana'oraa e te faatitiaifaroraa i te mau fifi. E mea faufaa roa teie mau tuhaa no te feia faata'i upaupa, i roto ihoa râ i te mau huru himene mai te jazz e aore râ, te hip-hop, i reira te faaauraa e mea faufaa rahi ai. Moekara, Ua horo'a o John Coltrane i te hoê tuhaa o to'na aravihi no te hamani i te mau himene fifi i te faaohiparaa tamau i te hautiraa, e taata hauti tu'e popo tu'iroo o John Coltrane.. I roto i te hoê uiuiraa 1960, Ua parau o Coltrane: *”Te haapii nei te chess ia'u ia hi'o i te mau hoho'a i reira vetahi ê e ite noa ai i te arepurepuraa. E tupu te hoê â ohipa i nia i te pehe: mai te mea e, aita e ti'a ia outou ia mana'o i te chord i muri iho, ua mo'e outou”*.

Roa, te faaitoito ra te chess te faaoromai i te mau mea papû ore, te hoê huru faufaa roa no te feia hauti. i roto i te pehe, mai te chess, aita e pahonoraa ti'a i te mau taime atoa; Eaha, te taahiraa maitai roa ' ' e, o te tereraa ïa o te horoa i te mau ravea apî. Te itehia ra teie mana'o i roto i te ohipa a David Bowie, o tei faaô mai i te mau faanahoraa e ere i te mea reni i roto i te mau hoho'a mai te Rā'i (1995), Ua faaûruhia e te mau hautiraa chess i reira te arepurepuraa e huna ai i te hoê faanahoraa i raro. Bowie, Ua ha'uti atoa oia e te aito Peretane o Nigel Short, Ua faaau vau i te ohipa papa'iraa i te hoê hautiraa: *”Ua riro te papa'iraa i te hoê himene mai te faaru'eraa i te hoê tuhaa: Aita outou i ite eaha te huru o te huiraatira, Mai ta outou i ite e, eaha te pahonoraa a to outou enemi.. Teie râ, mai te peu e e tiaturi outou i to outou mana'o tumu, E nehenehe te hoê mea maere e tupu mai”*.

Te a'oraa e te faatumuraa: Te mau haapiiraa no te tahua ha'utiraa

Te tahi atu e'aturu i rotopu i te chess e te pehe, o te faaueraa ïa. E titau na mea e piti atoa ia faaineine tamau e rave rahi hora., te ara - maite - raa i te mau tuhaa taa maitai e te aravihi no te tapea i te ara - maite - raa i raro a'e i te faaheporaa. no te hoê taata faata'i upaupa, Ua riro te hoê hautiraa ora mai te hoê hautiraa chess i te taime mau: E nehenehe te hoê hape e faaino ia outou, tera râ, e faatupu te faaineineraa na mua ' ' e i te taa - ê - raa.

Ua riro te Rapper Jay-Z ei hi'oraa maitai no te faaite e mea nahea te chess ia taui i te feruriraa o te hoê taata faata'i upaupa. I roto i ta'na buka oraraa Decoded (2010), Te parau ra o Jay-Z e, ua haapii oia i te ha'uti i te mau aroâ no Brooklyn ei rave'a no te ite i te rave'a e te faaoroma'i. *”Ua faaite mai te Chess ia ' u e eita outou e upootia mai te peu e e feruri noa outou i te taahiraa i muri iho. E ti'a ia outou ia hi'o i te ha'utiraa taatoa, mai te pehe atoa: e ere te hoê himene i te hoê irava noa, Ua patuhia te reira mai te taime matamua mai â”*. Te itehia ra teie mana'o i roto i ta'na hoho'a Te hoho'a (2001), i reira te mau e'a atoa e tata'u-maitai-hia ai no te hamani i te hoê aamu tano, te hoê mea ta'na e faaau i te hoê haamataraa chess maitai.

E nehenehe atoa te faatumuraa e titauhia no te chess e afaihia i nia i te tahua hautiraa. Ta'ake, te tahi atu taata e anaanatae ra i te ha'utiraa, i roto i te mau uiuiraa mana'o e e titau te hautiraa tia i te hoê â mea te feruriraa hau atu i te hoê hautiraa teitei. *”Ia ni'a ana'e outou i te tahua ha'utiraa, eita ta outou e nehenehe e faaore i te mau faahuehueraa. Ua haapii mai te chess ia'u ia tape'a i te reo puai no rapae e ia faatumu i ni'a i te mau mea faufaa roa: te pehe, te pehe, te taairaa e te huiraatira. E au ïa mai te reira te huru: e aore râ, e pahono maitai oe, e aore râ, ua mo'e outou”*. Te faataa ra teie aravihi no te vai hau noa i raro a'e i te faaheporaa i te feia faata'i upaupa rahi i te feia faata'i upaupa maitai..

I roto atoa i te mau huru hoho'a ohie a'e, mai te flamenco, Ua vaiiho te chess i to ' na tapao. Te taata faata'i upaupa o Paco de Lucía, Ua faarirohia oia ei hoê o te mau mea maitai roa ' ' e o te aamu, E taata hauti tamau oia e ua parau oia e ua tauturu te hautiraa ia ' na *”A faaineine i te feruriraa ia faaroo hau atu i te mau nota”*. I roto i te hoê uiuiraa 1995, ua faataahia: *”E mea maitai roa te flamenco, te haamauraa atoa râ. Te haapii nei te Chess ia'u ia faaafaro i te mau mea e piti: no te vaiiho ia'u ia afa'ihia e te elf, tera râ, ma te ite e e vahi to te mau faito atoa, mai te mau tuhaa atoa i ni'a i te tapura ereere”*.

Te chess ei hoho'a no te oraraa e te pehe

I tua atu i te mau aravihi i te pae no te rave'a aravihi, Ua riro te chess ei hoho'a puai no te oraraa e rave rahi feia faata'i upaupa, te tata'uraa e te auaha. I roto i te hoê ao i reira te ohipa tapihooraa faata'i upaupa e nehenehe ai e riro ei mea ino roa mai te hoê tata'uraa chess, No te ora mai, e mea faufaa roa ia ite i te mau ture o te ha'utiraa—e te taime no te ofati i te reira..

Bob Dylan, noa ' tu e e ere oia i te taata hauti tamau, Ua faaohipa oia i te chess ei tapao i roto i ta ' na ohipa. i roto i te himene Ia peni ana'e au i ta'u ohipa faahiahia (1971), Te himene ra o Dylan: *”ō, Ua î te mau aroâ no Roma i te mau hu'ahu'a / Te vai ra te mau tapa'o avae tahito i te mau vahi atoa / E nehenehe outou e mana'o e te ite ra outou’ tāta'ipiti / I ni'a i te hoê to'eto'e, i te pô pouri i ni'a i te mau e'a Spanish”*. Te rata, tei î i te mau hoho'a no te faanahoraa e te ohipa, E faatupu te reira i te mana'o o te hoê hautiraa chess i reira te mau faaotiraa atoa e faahopearaa ai. Dylan, Ua matau-maitai-hia oia no to'na aravihi no te faaapî ia'na iho, Ua ite au i te ohipa faata'i upaupa mai te hoê papa'i parau i reira *”E gambit te mau hoho'a atoa: e faaore outou i te hoê mea no te farii i te hoê mea rahi a'e”*.

i roto i te hip-hop, Ua riro mai te chess ei tapao no te te mana e te rave'a. Te mau taata faata'i upaupa mai te utuafare Wu-Tang, Ua riro to'na raatira o RZA ei taata hauti, Ua tuu ratou i te mau faahitiraa no nia i te hautiraa i roto i ta ratou mau parau. I nia i te tumu parau Te parau aro no te Chessboxin (1993), E faaau te pǔpǔ i te rap i te hoê hautiraa: *”O vau te hoho'a rap o te ha'utiraa chess / Hi'opo'a, Eaha ta outou taahiraa i muri iho?”*. Mo RZA, e ere te chess i te hautiraa noa, te hoê râ ravea no te ite i te mau tauiraa o te ohipa tapihooraa faata'i upaupa. *”i roto i te hip-hop, mai te chess, E tia ia outou ia ite i te taime e aro ai e te taime e ho'i ai. Mai te mea e, e faaea noa outou i roto i te hi'opo'araa, mo'e ia outou. Mai te mea e, e vai noa outou i roto i te hoê â huru, ato'a”*, i roto i te hoê uiuiraa no te Te taata no New York i roto 2015.

E faaohipa atoa teie parau hoho'a i te ohipa amui. I roto 2018, Ua amui atu o Brad Mehldau, te taata faata'i upaupa jazz, e te taata faata'i upaupa ra o Garry Kasparov i roto i te hoê aparauraa i mua i te huiraatira Te pehe e te Chess: Te mau hoho'a i roto i te auaha, i reira to ratou hi'opo'araa e mea nahea na ao e piti ia faaamu te tahi e te tahi. Ua parau o Mehldau e *”Ua riro te chess mai te hoê faanahoraa pehe: e haamata outou na roto i te hoê tumu parau (te haamataraa), te faatupu ra outou i te reira (te ha'utiraa i ropu) e e tae outou i te hoê faito teitei (te hopea). Te taa-ê-raa, oia ho'i ïa, i roto i te pehe, E nehenehe te hopea e riro ei mea mana'o; i roto i te chess, E tano ia mana'o”*. Kasparov, no'na iho, *”Aita te auaha i roto i te chess i taa ê i te pehe: E titau na mea e piti ia ofati i te mau ture haamauhia no te hamani i te hoê mea apî”*.

Te faaûruraa e te papa'iraa: ia riro ana'e te chess ei pehe

No te tahi mau taata faata'i upaupa, E ere te chess i te hoê noa ravea haapiiraa aore ra te hoê hoho'a, te hoê râ puna ti'a no te faaûruraa. Te haamauraa o te ha'utiraa, Ua faatupu to ' na mau hoho'a e tae noa ' tu to ' na mau aai i te mau pehe o te hopu i te uho o te hoê hautiraa.

Te hoê o te mau hi'oraa maitai roa ' ' e, o te Chess (1928) na te taata papa'i himene Rusia ra o Sergei Prokofiev, i papaihia no te faahanahana i te tata'uraa matamua o te ao nei tei faanahohia i roto i te USSR. Prokofiev, o vai te hoê taata hauti amateur, ua hurihia te mau ohipa o te ha'utiraa ei pehe, Te horoaraa i te mau tumu parau arearea i te mau tuhaa atoa e te faatupuraa i te hoê tauaparauraa maitai i rotopu i na pae e piti. Te ohipa, noa ' tu e mea iti roa te ite, Ua riro te reira ei faaiteraa no ni'a i te huru no te riroraa ei reo faata'i upaupa.

i roto i te ofai, Ua hi'opoa atoa te pǔpǔ himene Peretane i teie taairaa. Freddie Mercury, te hoê taata aravihi i te chess, ua faaôhia te mau faahororaa no nia i te hautiraa i roto i te mau himene mai te Hoê orama (1985), i reira te rata *”Hoê taata, hoê opuaraa, hoê misioni”* e faatupu te reira i te hinaaro papu o te hoê taata hauti i roto i te hoê hautiraa faufaa rahi. Brian Me, te taata faata'i upaupa o te pŭpŭ himene, Ua parau o Mercury e ua faariro o Mercury i te papairaa himene mai *”te hoê aroraa no te mau mana'o, i reira te mau hu'ahu'a atoa e riro ai ei ohipa faufaa”*.

I roto i te tuhaa fenua no teie tau, Ua faaohipa rahi roa te taata hamani matini roro uira ra o Aphex Twin i teie mana'o. i roto i ta outou hoho'a Drukqs (2001), i roto i te hoê himene tei piihia no eperera, ua faaauhia to ' na hamaniraa iti e te tamau noa i te ta'i o te hoê hautiraa chess i to ' na tuhaa matamua. Richard D. Iakobo, te roro i muri mai ia Aphex Twin, ua parau oia e *”Te faaite nei te pehe roro uira e te chess i te hoê anaanatae rahi i te mau hoho'a. E hautiraa taa ê raua e piti, i reira te hoê tauiraa nainai e nehenehe ai e taui i te taatoaraa o te faahopearaa”*.

Teie râ, peneia'e te hi'oraa maitai roa ' ' e, o te taata papai himene ra o John Cage ïa, o vai i roto 1968 Manatu Te putuputuraa, te hoê ohipa e faatupuhia ' i te pehe na roto mai i te hoê hautiraa chess. Cage e te taata faata'i upaupa o Marcel Duchamp (e taata hauti chess atoa) Ua papa'i ratou i te hoê tapura ereere e te mau rave'a ite o te faaitoito i te mau reo i te mau taime atoa e nene'ihia ai te hoê tuhaa. Te ohipa, ua ha'utihia, ua faaite mai e e nehenehe te chess e riro ei hautiraa e ei nota. Ua faataa o Cage: *”Ua riro te chance ei tuhaa no te pehe, mai te chess atoa. Aita outou i ite eaha ta to outou enemi e rave, mai ta outou i ore i ite eaha te parau e tupu mai i roto i te maniania ore. Te vai ra râ te nehenehe: i roto i te papû ore”*.

Te faaite ra teie mau hi'oraa e e ere te chess i te mea arearea noa no te feia faata'i upaupa, te hoê râ reo o te ao nei o te haamǎta'u i te mau fifi i rotopu i te mau haapiiraa. Ei faaineineraa feruriraa anei, te hoê hoho'a no te ora e aore râ, te hoê puna o te faaûruraa, Ua fana'o te hautiraa a te mau arii i te hoê vahi tamau i roto i te mafatu o te pehe.

E ere i te mea tupu noa te taairaa i rotopu i te feia faata'i upaupa e te chess, tera râ, te faahopearaa o te hoê taairaa mau i rotopu e piti ohipa rima î o te, i muri mai, te pee nei ratou i te hoê â: A faatupu i te nehenehe na roto i te mau ture, te faanahoraa mai roto mai i te arepurepuraa e te mau mana'o mai roto mai i te faanahoraa. Mai te mau ha'utiraa tei hamanihia i roto i te mau piha ahuraa e tae atu i te mau ha'utiraa tei faaûruhia e te ha'utiraa, Ua riro te chess ei mea hau atu i te faaanaanataeraa no te feia hauti. E fare haapiiraa feruriraa te reira, te hoê hoho'a no te oraraa e, i roto i te tahi mau tupuraa, te tumu no te tahi o te mau hamaniraa apî roa ' ' e o te pehe no teie tau.

I te pae hopea, Ua riro te feia faata'i upaupa e te feia hauti chess ei feia hamani i te mau moemoeâ. E patu vetahi e te mau nota; te tahi atu, e te mau ohipa. Teie râ, ua ite raua toopiti i te reira, i ni'a i te tapura ereere e aore râ, i ni'a i te tahua ha'utiraa, E tupu te ohipa maere mau ia putuputu ana'e te mana'o tano e te mau mana'o. Peneia'e no taua tumu ra te mau taata mai ia Bowie, Ua ite o Jay-Z e o Coltrane e, e ere te chess i te hoê noa hautiraa, te hoê râ hi'o no to'na iho maramarama. E o te reira ïa, i muri a'e i te mau mea atoa, Eaha te hoê himene maitai roa, tera râ, te hoê ha'utiraa tei upooti'a i ni'a i te tau, te mamû e te mau tia'iraa?