Chess no te pato'i i te haavîraa u'ana: Te mau ohipa mau i Amerika Latino
Tiunu 27, 2026 · Pawn atea

I roto i te mau tuhaa fenua atea no Amerika Latino, i reira te mau aroâ e riro ai ei vahi haavî u'ana e te ereraa i te tiaturiraa, Te vai ra te hoê hautiraa tahito ei ravea no te taui i te oraraa sotiare. Kirihimete, e to'na 64 Te mau afata e te mau hu'ahu'a, eita te reira e haapii noa i te rave'a e te faaoroma'i, tera râ, te horoa atoa ra te reira i te tahi atu ravea no te feia apî e atâta ra, te faaoreraa ia ratou i te mau huriraa o te veve e te taparahiraa taata. Te hi'opoa ra teie tumu parau e mea nafea te iri i riro mai ai ei vahi aroraa hau, i reira te feruriraa e tata'u ai eiaha râ te tino, e i reira te mau ohipa atoa e nehenehe ai e riro ei haapiiraa no te oraraa.
Chess ei ravea no te patoi i te haavîraa u'ana: te mau haapapûraa e te mau tupuraa mau
I Medellin, Kolombia, ōna Te pŭpŭ Pawn Ua faaite mai te mau tuatapaparaa e e nehenehe te chess e riro ei e'aturu no te faaho'i-faahou-raa mai i te huiraatira. Ua haamauhia i te 2015, E ohipa teie opuaraa e te feia apî no te mau vahi mai ia La Comuna 13, i reira te haavîraa u'ana i te oire i vaiiho ai i te mau tapao hohonu. Ia au i te hoê maimiraa i ravehia e te Fare haapiiraa tuatoru no Antioquia, ua faaiti te feia i amui atu i roto i te mau faanahoraa chess i to ratou farereiraa i te mau vahi haavî u'ana na roto i te hoê 40% i muri a'e e ono ava'e haapiiraa. E ere te haapiiraa i te mau ravea aore ra te mau ravea noa te taviri, i roto râ i te mau mana'o tumu mai te faautuaraa, Te faanahoraa e te faaturaraa i te mau ture.
I Brazil, te opuaraa “Te ma'itiraa i roto i te mau Favelas” ua afai oia i te mau parahiraa i roto i te mau oire mai te Complexo do Alemão, i Rio de Janeiro. I reira, Te haapiihia ra te chess ei hoho'a no te oraraa: Te faaite ra te mau tuhaa atoa i te hoê tiaraa sotiare, e te mau ha'utiraa atoa, te hoê ravea no te raveraa i te mau faaotiraa ma te ite. E ite - maitai - hia te mau faahopearaa: i roto 2023, ōna 78% Ua tapao te hoê itiraa o te feia apî o tei amui atu i roto i te mau tata'uraa o te fenua iho i te hoê itiraa o to ratou amuiraa ' tu i roto i te mau ohipa ino. Aita teie mau haamaramaramaraa i atea ê. I El Salvador, Ei tuhaa no ta ' na faanahoraa no te aro i te mau pǔpǔ taurearea, ua faaohipa te faatereraa hau i te mau faanahoraa chess i roto i te mau fare haapiiraa a te hau. Ia au i te Fare Haapiiraa Tuarua, te faaite nei te mau piahi e faaohipa ra i te chess i te hoê 30% mea iti a'e te feia e rave ra i te ohipa ino.
Terā rā, no te aha te chess e faatupu ai i teie mana'o?? Te vai ra te pahonoraa i roto i to ' na iho huru.. E titau te ha'utiraa i te ara - maite - raa, te feruriraa hohonu e te aravihi no te mana'o i te mau faahopearaa, te mau aravihi o te taa ê rahi i te mana'o ino e te haavîraa u'ana. Roa, E faarahi te chess i te mana'o ia ' na iho: i roto i te hoê vahi e mea fifi roa ia ite i te mau ravea, E nehenehe te upootiaraa i te hoê hautiraa e riro ei re matamua no te hoê taurearea. Ia au i te parau a te taata aravihi i te pae no te feruriraa o Vladimir Rašković, pionie chess faaora, “Ua riro te tapura ereere ei hi'o no te feruriraa. Te haapii ra te reira e e faahopearaa to te mau faaotiraa e, ma te faaoromai, E nehenehe te mau huru tupuraa ino e faaafarohia”.
Mai te mana'o e tae atu i te ohipa: Nafea teie mau faanahoraa ia faaohipahia?
Eita te aravihi o te chess i te mau vahi atea e faaûruhia i nia i te haapiiraa ana'e, tera râ, nahea te reira ia amui atu i roto i te huiraatira. I Medellin, Moekara, E ere te mau putuputuraa i te mea taa ê no te mau haapiiraa aravihi. E amuihia te reira e te mau oreroraa parau no ni'a i te faatitiaifaroraa i te mau fifi, e e faanahohia te mau tata'uraa i rotopu i te mau fenua no te faaitoito i te oraraa amui.. “E ere te chess i te hoê hautiraa noa; Ua riro te reira ei tapo'iraa no te parahi i te feia apî no te mau tuhaa fenua e rave rau i nia i te hoê â airaa maa”, ia au i te parau a Juan Carlos Díaz, taata faatere no te pǔpǔ Peon. Ua faaohipa-faahou-hia teie ravea i roto i te tahi atu mau oire mai ia Bogotá e Cali, i reira ratou i hamanihia ai mau pŭpŭ chess i roto i te mau pû o te huiraatira e te mau fare buka huiraatira.
I Mexico, te opuaraa “Chess no te hau” ua afai oia i te hautiraa i te mau vahi mai ia Tepito, i te oire no Mexico, e te mau fenua no Ciudad Juárez. I'ō, E mea apî roa ' tu â te ravea: E faaohipahia te mau iri rahi i nia i te mau vahi huiraatira no te ume i te feia apî, e te titau - manihini - hia ra te mau melo o te pǔpǔ taurearea no te faaite i to ratou mau iteraa. “Te horo'a nei te Chess ia ratou i te tahi atu aamu. Maoti i te faariro ia ratou iho ei feia i roohia i te ati aore ra ei feia hara, te faariro nei ratou ia ratou iho ei feia aravihi”, Te mau mana'o o Ana López, taata haamau i te opuaraa. Ua turuhia teie hi'oraa o te ohipa e te UNESCO, i roto 2022 Ua farii te chess ei ravea no te patu i te hau i roto i te mau huru tupuraa haavî u'ana o te oire.
Āre'a, E ere te mau faanahoraa atoa i te mea manuïa hoê â.. E fifi tamau te oraraa tamau. I roto e rave rahi tupuraa, E faaî te mau opuaraa i te mau rima tauturu aore ra i te moni no rapae mai, o te taotia'i i to'na faito. Roa, E nehenehe te patoiraa i te peu tumu e riro ei fifi: i roto i te tahi mau vahi, E faarirohia te chess ei hautiraa “elite” o “ʻInuʻinu”. No te upooti'a i ni'a i te reira, ua taui te feia faanahonaho i te huru, Te faaôraa mai i te mau mea faaanaanataeraa mai te chess vitiviti aore ra te mau hautiraa e te mau pariraa. “E ere te opuaraa ia faaineine i te mau orometua haapii rahi, tera râ, te mau huiraatira”, Te faataa ra o López.
Te mau faahopearaa o te feruriraa e te feruriraa: i tua atu i te tapura ereere
Hau atu â te mau maitai o te chess i roto i te mau tuhaa fenua atea i te faaitiraa i te haavî u'ana. Te mau tuatapaparaa no nia i te mau roro, mai te mau mea i faahitihia i roto i te chess i roto i te haapiiraa, e faaite ra e te faaitoito ra te hautiraa i te mau tuhaa o te roro e taaihia i te haamana'oraa, te faatumuraa e te raveraa i te mau faaotiraa. I te mau vahi e ere i te mea atea roa i te haapiiraa, e ohipa te chess mai te hoê “gym feruriraa” E mea ohie roa ia farii e e mea moni iti.
I Raparata, te faanahoraa “Chess i roto i te mau Villas” ua tapao te mau haamaitairaa rahi i roto i te ha'utiraa a te mau piahi i te fare haapiiraa. Ia au i te hoê parau faataa a te Fare Haapiiraa Tuarua no Buenos Aires, E fana'o te mau tamarii e hauti tamau nei i te hoê 25% E mea pinepine a'e i te haere i te numera e te mau ohipa rima î i te reo. Te faatupu nei teie faahopearaa i te mea e te haapii ra te chess i te feruriraa i roto i te hoê huru faanaho-maitai-hia., te hoê aravihi e nehenehe e faaohipahia i roto i te tahi atu mau tuhaa o te ite. “E ere te reira i te ohipa maere; o te ihi ïa. Te faaineine nei te chess i te roro no te faatitiaifaro i te mau fifi ma te faanahonaho”, ia au i te parau a te taata aravihi i te pae no te roro o Facundo Manes, taata a'o no te faanahoraa.
Teie râ, peneia'e te faahopearaa hohonu roa ' ' e, o te faahopearaa ïa i te pae feruriraa.. I roto i te mau vahi e itehia ' i te haavîraa u'ana i te mau mahana atoa, E horoa te chess i te hoê vahi no te hau e te feruriraa. “Ia parahi ana'e te hoê tamarii i mua i te tapura ereere, A haamoe i te reo o te mau pupuhi aore ra te po'ia no te hoê taime. Te faatumu nei outou i nia i te hoê mea o te faaî ana'e i to outou feruriraa”, Te mau mana'o o Diaz. E mea faufaa roa teie tatararaa feruriraa i roto i te mau tupuraa o te hepohepo ma'i, i reira te ahoaho e te hepohepo rahi e itehia ' i. I roto i te fa'ahou, mau opuaraa mai te “Chess faaora” I Colombia, ua faaohipa ratou i teie hautiraa no te rapaauraa i te hepohepo rahi i muri a'e i te hepohepo rahi i rotopu i te feia apî i roohia i te haavîraa u'ana.
Te mau fifi e te mau faahaparaa: E faatitiaifaroraa mau anei te chess?
Noa ' tu te mau faahopearaa maitai, E ere te chess i te mea atea roa i te faahaparaa ei ravea no te taui i te oraraa sotiare. Te parau ra te tahi mau taata aravihi e mea iti roa te mau faahopearaa o te reira mai te peu e eita te reira e apeehia e te mau opuaraa huiraatira taa maitai o te faatitiaifaro i te mau tumu o te haavîraa u'ana., mai te veve e te ereraa i te mau rave'a. “E nehenehe te chess e riro ei vahi, e ere râ i te hoê faatitiaifaroraa. Mai te mea e, aita e ohipa, te haapiiraa no ni'a i te maitai e aore râ, te parururaa, E vai noa te faahopearaa”, Te faaara ra te taata aravihi i te pae no te oraraa taata ra o María Fernanda González, mai te Fare haapiiraa tuatoru no te fenua Colombia.
Te tahi atu faahaparaa matauhia, o te faaohiparaa ïa i te mau faanahoraa atea roa o te mau faanahoraa no te mau fare veve., aita e faanahoraa a te fenua o te haapapu i te tamau - noa - raa. I roto e rave rahi tupuraa, Te faataahia ra te mau opuaraa i ni'a i te hinaaro o te feia faatere o te huiraatira e aore râ, te mau faanahoraa e ere na te hau, ma te faatupu i te mau tauiraa politita aore ra te mau faaitiraa i te moni. “E mea titauhia ia riro te chess ei tuhaa no te politita a te hau, eiaha no roto mai i te hoê opuaraa pairati”, Te parau ra o Diaz.
Roa, Te vai ra te hoê atâtaraa ia faaohipahia te chess ei ravea no te faatere i te totaiete. I roto i te tahi mau nunaa, Ua faaitoito te mau faatereraa hau i te moni ei huru “faaatea ê” i te feia apî i roto i te mau fifi politita aore ra sotiare. “Eiaha te chess ia riro ei opium. To'na mana, o te horo'araa ïa i te mana, eiaha râ i roto i te mea e faatupu ia outou i te taoto”, Te faataa ra o González. No te ape i te reira, Te mau opuaraa manuïa roa a'e, o te mau ti'araa ïa o te taata e te mau putuputuraa no te faaôraa i roto i te huiraatira.
Te oraraa no a muri a'e o te chess i Amerika Latino: no te hoê faanahoraa taa maitai
Eita roa ' tu e nehenehe e patoi i te aravihi o te chess no te faaiti i te haavîraa u'ana i roto i te mau vahi atea, tera râ, te faataahia ra to'na manuïaraa no te hoê tau maoro i ni'a i te huru no te faaôraa i roto i te mau rave'a rahi a'e. I Amerika Latina, Te rave nei te tahi mau nunaa i te mau taahiraa no teie ara. I Uruguay, Moekara, Mai te matahiti 1999 mai â, ua riro te chess ei tumu parau maitihia i roto i te mau fare haapiiraa a te hau 2018, e i Cuba, Ua riro teie ha'utiraa ei tuhaa no te faanahoraa haapiiraa mai te mau matahiti 1970 mai â. 1960. E nehenehe teie mau hi'oraa e faaohipahia i roto i te tahi atu mau nunaa, mai te peu e e farii ratou i te mau ohipa o te fenua iho.
Te tahi atu rave'a, o te matini roro uira ïa. Ua horo'a te mau tahua itenati mai te Lichess e te Chess.com i te mau rave'a no te faaohipa i te mau hoho'a, te faati'araa i te feia apî no te mau vahi veve ia tata'u atu i te feia hauti no te mau fenua atoa. I Medellin, ōna chess i ni'a i te itenati Ua riro te reira ei ravea faufaa roa no te tapea i te anaanatae o te feia apî, i te tau iho â râ o te ati. “E mea faufaa roa te tapura ereere, tera râ, e iriti te digital i te mau uputa. E nehenehe te hoê tamarii no La Commune e ha'uti e te hoê orometua haapii rahi no Rusia”, Te mau mana'o o Diaz.
ʻIa, E tia ia faarirohia te chess ei tuhaa no te hoê faanahoraa o te mau tauiraa sotiare. Te mau opuaraa mai te “Chess no te hau” i Mexico e e nehenehe te hautiraa e riro ei e'aturu no te tahi atu mau ravea, mai te mau haamaitairaa haapiiraa aore ra te mau ohipa i roto i te tuhaa o te mau ravea aravihi apî. “E ere te chess i te faatitiaifaroraa, tera râ, e huero ïa. Mai te mea e, ua faaîhia te reira i te haapiiraa, te ohipa e te mau opuaraa huiraatira, e nehenehe e tupu”, Te faaoti ra o López.
Te hoê o te mau haamǎta'uraa rahi roa ' ' e no te faahoturaa e vai noa ra â te haavîraa u'ana i te mau oire i nia i te hoê fenua, Ua riro mai te chess ei mauhaa mana'o-ore-hia, puai râ. E ere teie i te hoê hautiraa hapa ore, te hoê râ ravea no te patoi: i roto i te ha'utiraa atoa, Te haapii nei te feia apî e aita te oraraa a muri a'e i papaihia, e?, e te mau ohipa atoa, E nehenehe ta ratou e taui i te tereraa o to ratou oraraa.
