Штейниц: Чи тавр шохмот аз санъат ба илм рафт

шохмот, дар мохияти худ, асрхо майдони набард буд, ки дар он шеъру илм чанги бесадо мебурд. Пеш аз 1886, бозӣ як рони романтизм буд, саҳнае, ки қурбониҳои аҷиб ва ҳамлаҳои далерона ҳама гуна ҳисобҳои сардро фаро гирифтанд. вале он сол, дар дуэли таърихй дар ШМА, Вилҳелм Штайниц на танҳо аввалин қаҳрамони расмии ҷаҳон шуд, балки шохмотро абадй аз нав муайян кард. Ғалабаи ӯ бар Йоханнес Зукерторт на танҳо як ғалабаи шахсӣ буд; таваллуди В назарияи мавқеъият, тағирёбии парадигма, ки тахтаро ба лабораторияи мантиқи пок табдил дод. Чй тавр Штейниц шохмотро аз санъати мудим ба илми дакик табдил дод??

Романтизми шохмот: вакте ки тахта сахнаи шавку хавас буд

Барои фаҳмидани инқилоби Штейниц, Ба замоне баргаштан лозим аст, ки шохмот синоними тамошобоб ва эхсосоти пурбор буд.. У шоҳмотбозии ошиқона, ки дар асри 19 нашъунамо ёфт, ҳамла бар мудофиа афзалият дода мешавад, қурбонӣ бар эҳтиёт. Муқовимат ба монанди “Намиранда”, бозигари Адольф Андерссен дар 1851, ин рӯҳро фаро гиред: як усқуф дар ин ҷо қурбонӣ кард, як манораи партофташуда дар он ҷо, хама ба номи шахеи дурахшон. Аммо дар паси ин зебоии мудим проблемаи асосй меистод: набудани усул. Шоҳмотбозии ошиқона буд, аз бисьёр чихат, бозии интуиция, ки дар он нобигаи индивидуалй хар як кушиши система-ноккуниро фаро гирифт.

Ин равиш, аммо, маҳдудияти равшан дошт. Бозингарони боистеъдод метавонанд дар бозиҳои ҷудогона дурахшиданд, вале онхо заминаи назариявие надоштанд, ки ба онхо барои пай дар пай афзун гардондани муваффакиятхои худ имконият медод.. шохмот, дар дасти романтикхо, Он мисли шеъри бе сохтор буд: зебо, вале муваққатӣ. Саволе, ки ба миён омад, ногузир буд: Оё шоҳмот метавонад берун аз илҳоми лаҳзае инкишоф ёбад, то як фани дорои принсипҳои универсалӣ гардад??

Штейниц ва илми шохмот: тахта ҳамчун муодила

Вилҳелм Штайниц на танҳо як бозигари дигари саҳнаи шоҳмот дар асри 19 буд. Дар Прага таваллуд шудааст 1836, Муносибати ӯ ба бозӣ аз муносибати ҳамзамонаш ба куллӣ фарқ мекард. Дар ҳоле ки дигарон бо ҳар баҳона ҳамларо меҷустанд, Штейниц ба фахмидани он овора шуд қонунҳои пинҳонӣ аз тахта. Саҳми бузурги ӯ дар таҳияи назарияи мавқеъият, системае, ки ба сохтори гарав афзалият медод, назорати кайҳон ва ҷамъ овардани бартариятҳои хурд нисбат ба фейерверкҳои тактикӣ.

Пара Штейниц, шохмот дуэли эго набуд, балки масъалаи математика. Ҳар як ҳаракат бояд ба мантиқи дохилӣ ҷавоб диҳад, ба баходихии объективй ба мавкеъ. Дар бозии машҳури худ бар зидди Zukertort дар 1886, нишон дод, ки бартарии мавкеъй хатто истеъдоди дурахшонтаринро маглуб карда метавонад. Зукерторт, устоди ҳамла, бо сабру токат ва дакикии Штейниц галаба кард, Ташкили Тандурустии Ҷаҳон, мисли олим дар лабораторияи худ, ҳар як кӯшиши муқобила бо сардии ҳисобшударо барҳам дод. Ин муносибат ба вай на танхо галаба бахшид, балки ба шохмотн хозиразамон асос гузошт.

Аммо, Ин васвасаи мантиқ аз куҷо пайдо шуд?? Штейниц дар замоне зиндагй мекард, ки илм ва техника чахонро дигаргун месохт.. Инқилоби саноатӣ, Пешрафтҳои математика ва таъсири рӯзафзуни усули илмӣ ба тафаккури ӯ таъсир расониданд.. барои ӯ, шохмот истисно шуда наметавонист: Агар табиат ба конунхои пешбинишаванда риоя мекард, чаро правления ин корро накунад? Мероси у, аммо, Ин на танҳо назариявӣ буд.. Штейниц низ пешрав буд омодагии психологӣ, фахмидам, ки шохмот мисли дона бозии аклхо буд. Ин дугонаи байни илм ва психология як рукни шоҳмотбозии муосир мегардад.

Аз қурбонӣ ба сохтор: шохмот чй тавр пешгуишаванда гардид

Назарияи мавқеъияти Штейниц на танҳо тарзи бозиро тағйир дод, балки тарзи тафаккур дар бораи шохмот низ. пеш аз у, бозигарон мавқеъро дар асоси омилҳои субъективӣ арзёбӣ карданд: “Оё ин ҳамла қавӣ ба назар мерасад?” о “Оё ин қурбонӣ олиҷаноб аст?”. Штейниц чорчубаи объективиро ба миён гузошт: “Кӣ бештар қуттиҳоро назорат мекунад??”, “Кадом қисмҳо беҳтар ҷойгир шудаанд?”, “Оё дар сохтори ломбард камбудиҳо вуҷуд доранд?”. Ин тағирот дар дурнамо шоҳмотро ба як фан табдил дод, ки банақшагирии дарозмуддат иваз кардани импровизатсияро гирифт..

Мисоли равшани ин таҳаввулот муқоисаи байни гамбити подшоҳ, ифтитоҳи ошиқона, ки дар он сафед барои ба даст овардани ташаббус гаравро қурбонӣ мекунад, ва мудофиаи подшоҳи Ҳиндустон, ифтитоҳи мавқеъӣ, ки дар он Блэк фосила медиҳад ва сипас ҳамла мекунад. Дар ҳоле, ки гамбити подшоҳ кӯшиш мекунад, ки бозиро аз ҳаракати аввал мувозинат кунад, Муҳофизати Ҳиндии Кинг устуворӣ ва сабрро авлавият медиҳад. Ин муқоиса тасодуфӣ нест.: гузаришро аз даврае, ки шохмот санъат буд, ба давраи дигаре, ки вай ба илм табдил ёфт, инъикос мекунад.

Аммо, Ин равиш низ мунаққидони худро дошт. бозигарони зиёд, махсусан онҳое, ки дар анъанаҳои романтикӣ тарбия ёфтаанд, Онҳо назарияи мавқеъро ҳамчун таҳдид ба эҷодкорӣ медонистанд.. Шохмот набуд, дар поёни кор, бозии хаёлот? Штейнитз ба ин танқидҳо бо иборае посух дод, ки барои бозигарони мавқеъ мантра шудааст.: “Шохмот бозии идеяҳост, балки идеяхо бояд бо мантик дастгирй карда шаванд”. Ба ибораи дигар, эчодкории бе тахкурсй мисли бинои бе тахкурсй бефоида буд.

Мероси Штейниц: вакте ки шохмот оинаи тафаккури инсон гардид

Таъсири Штейниц аз болои тахта гузашт. Муносибати илмии ӯ барои наслҳои бозигарон, ки асос гузоштааст, монанди Хосе Рауль Капабланка ё Анатолий Карпов, назарияи мавкеъро ба куллахои нав мебарорад. Аммо берун аз кушоданҳо ва анҷомҳо, Штейниц нишон дод, ки шохмот метавонад тачассуми тафаккури инсон бошад, дар холати тозатаринаш.: соҳае, ки мантиқ, эҷодкорӣ ва психология бо ҳам пайвастаанд.

Хой, вақте ки зеҳни сунъӣ дар шоҳмоти элита бартарӣ дорад, Фаромӯш кардан осон аст, ки замоне буд, ки бозӣ қаламрави номаълум буд. Штейниц аввалин шуда харитаи ин территорияро тартиб дод, дар ба тартиб табдил додани бесарусомонй. Ғалабаи ӯ дар 1886 Ин на танҳо оғози чемпионати ҷаҳон буд; Ин лаҳзае буд, ки шоҳмот маҳфил шуданро қатъ карда, ба як фани қоидаҳо табдил ёфт., принципхо ва, пеш аз хама, оянда.

Аммо, Дар давраи мавқеъият аз шоҳмоти ошиқона чӣ боқӣ мемонад? Зиёда аз он ки ба назар мерасад. Гарчанде ки бозии муосир дақиқро аз тамошобинӣ авлавият медиҳад, мохияти шохмот як хел мемонад: дуэли байни ду акл. Фарк дар он аст, ташаккур ба Штейниц, Ҳоло мо асбобҳое дорем, ки фаҳмем, ки чаро баъзе ақлҳо муваффақ мешаванд ва дигарон ноком мешаванд.. Ба ин маъно, Мероси ӯ танҳо назария нест, балки даъвати бо чашмони нав ба тахта назар кардан: ба майдони ҷанг монанд нест, балки хамчун лабораторияе, ки дар он илм ва санъат вомехуранд.

Хулоса: шоҳмот ҳамчун истиораи эволютсияи инсон

Бозии 1886 байни Штейниц ва Зукерторт аз чемпионат хеле зиёд буд. Ин дар таърихи шохмот нуктаи гардиш буд., лахзае, ки бозй аз инъикоси романтизм даст кашида, оинаи акл гардид. Штайниц на танхо дар як бози галаба кард; ки шохмотро нишон дод, монанди илм, ба низом даровардан мумкин буд, омухт ва азхуд кард. Пирӯзии ӯ пирӯзии мантиқ бар эҳсосот буд, сабр бар импульсивӣ, илм бар санъат.

Аммо, Оё ин чунин маъно дорад, ки шохмот сеҳри худро гум кардааст? Умуман. Назарияи мавқеъ эҷодкориро нест накард; аз нав таъриф. Хой, гроссмейстерхо на танхо хучумхои дурахшонро чустучу мекунанд, аммо ҳалли шево дар чаҳорчӯбаи мантиқӣ. шохмот, дар дасти Штейниц, ба бозӣ табдил ёфт, ки дар он зебоӣ ва дақиқ метавонад бо ҳам вуҷуд дошта бошад. Ва шояд ин бузургтарин дарси шумо бошад: ки хатто дар чахоне, ки аз руи коидахо идора карда мешавад, барои гениал ҳамеша ҷой мавҷуд аст.

Агар шохмот бошад, чунон ки нависанда Стефан Цвейг гуфта буд, “поктарин санъат”, пас Штейниц аввалин олими он буд. Мероси у ба мо хотиррасон мекунад, дар тахта чун дар хаёт, тавозуни байни ақл ва ҳавас он чизест, ки моро одам мекунад. Ва, дар охир, матри ҳақиқӣ на танҳо дар бозӣ ғолиб меояд, балки барои фахмидани он ки чаро он галаба кард.