Bosnia kei Esegovina: E rawa ni o vakamalumalumutaka na nomu veisei sa oti .?

O Bosnia kei Herzegovina e dua na vanua e […], sivia e ruasagavulu na yabaki mai na gauna e mai cava kina na ivalu ni veiyabaki . 90, e se dua tikoga na veivakasama vakapolitiki kei na bula raraba. Na kena isema duatani ., wasei ki na rua na isoqosoqo – na Matabose kei Bosnia kei Herzegovina kei na Matanitu o Srpska – kei na Yasana o Brčko ., e vakaraitaka na veivakaduiduitaki vakamatanitu ena kedra maliwa na Serbs, Koroasi kei Bosinia, na tolu na koro lelevu ni Matanitu .. Dina ni se tiko ga na vakacegu ., sa tu ga na mavoa ni veivala ., kei na bula vata ena kedrau maliwa na veivanua oqo e se dua tikoga na bolebole ena veisiga .. Na itukutuku oqo e vakadikeva na sala ., dina ga ni veisei ena itukutuku makawa kei na veivakaduiduitaki vakapolitiki ., E saga o Bosnia kei Herzegovina me rau tara cake e dua na veisiga ni mataka vata, ena vanua e sega ni vakamacalataka kina na gauna sa oti na gauna oqo. Mai na veidinadinati ni Dayton ki na sasaga ni veivakaduavatataki ., Eda na vakadikeva kevaka oqo . “papa wasei” e rawa ni yaco me ivakaraitaki ni bula vata se kevaka ., ena kena veibasai, Na veivakaduiduitaki vakamatanitu e se dua tikoga na veivakataotaki sega ni wali rawa ..

Na ivotavota nei Dayton: e dua na vakacegu malumalumu ena dua na ituvaki vereverea

Na Veiyalayalati ni Dayton, saini ena 1995, Vakaotia na ivalu e Bosnia kei Herzegovina ., ia era tauyavutaka tale ga na yavu ni dua na ituvatuva vakapolitiki e […], ka sega ni vakaduavatataki, titobu na veisei vakamatanitu .. Na veidinadinati e tauyavutaka e dua na matanitu malumalumu ., kei na vakaiyalayala na veisoqosoqo ni lomadonu kei na rua na veisoqosoqo tu vakataki ira: na Matabose kei Bosnia kei Herzegovina (Lewe levu mai Bosnia kei Koroasia) kei na Matanitu o Srpska (Levu mai Serbia). Na ivakaraitaki oqo, vakarautaki me kua kina na veileti vou ., sa vakavuna na paralasi ni veisoqosoqo ka vakadredretaka na vakatulewa ka vakavuna na sega ni veivakabauti ena maliwa ni veivanua ..

Na ivakarau vakapolitiki ni Bosnia e yavutaki ena matataki ni matatamata ., ena vanua e maroroi kina na itutu bibi duadua – me vaka na Mataveiliutaki vakatolu – me baleta e dua na kai Bosnia ., e dua na kai Koroasia kei na dua na kai Sebia. Dina ga ni oqo e vakadeitaka ni sega ni dua na itikotiko e vakatabui ., E vakadeitaka talega na vakasama ni rawa ga ni cakacaka na Matanitu kevaka era taqomaka vakatikitiki na ilawalawa yadua na nodra gagadre.. Na kena itinitini e dua na matanitu sega ni maqosa ., evei na veisau ni isema, me vakataki ira era gadrevi me baleta na kena vakacurumi ki na Matabose kei Iurope ., vakacegu ena vuku ni veileti vakamatanitu.

Vakavo ga, E sega ni walia o Dayton na veika bibi me vaka na ituvaki ni isenivalu ., taukeni ni qele se lewa dodonu ni veisau .. E levu na kai Bosnia, vakabibi o ira era vakasavi tani ena gauna ni ivalu ., Era se sega tikoga ni lesu rawa ki na nodra veivale ., ni o ira era dau vakayacora na basulawa ni ivalu ., Radovan Karajici kei Ratko Mladić, Eratou beitaki ni oti e vicasagavulu na yabaki .. Na sega ni totogitaki vakatikina oqo e vakavuna na veicati qai vakadredretaka na veivinakati ..

Na bula vakailavo me vaka e dua na vanua ni ivalu .: sega ni tautauvata na veivakatorocaketaki kei na vakararavi mai taudaku

Na veisei vakamatanitu e sega walega ni tara na politiki ., ia me baleta tale ga na bula vakailavo e Bosnia kei Herzegovina .. Na rua na kabani e duidui na ivakarau ni ivakacavacava kei na kasitama ., ka vakadredretaka na veivoli e loma ka vakayalolailaitaka na vakatubuilavo mai vanua tani .. Ni sa saga tiko na Matanitu o Srpska me vaqaqacotaka na veiwekani kei Serbia ., Na Matabose e sa raica vakalevu cake ki Croatia kei na EU ., vakavuna e dua na duidui vakailavo e yaga vei ira eso ka vakaleqai ira eso tale ..

sega ni cakacaka, vakabibi vei ira na itabagone ., sivia na 30% ena so na yasana, kei na cakacaka vakailawaki e dua na leqa raraba .. E levu na kai Bosnia era toki mera vaqara na madigi vinaka cake ., ka vakaleqa na drodro ni uto ka vakamalumalumutaka tale na bula vakailavo .. Dina ni sa ciqoma na matanitu oqo e vica vata na bilioni na veivuke mai na veimatanitu me tekivu mai na ivalu ., E levu na ilavo oqo e sa vakayagataki cala se vakayagataki ena veicakacaka e yaga vei ira na turaga ni vanua ka sega vei ira na lewenivanua..

Na vakararavi ena veivuke mai vanua tani e sa vakavuna talega na vakasama ni welefea ., ena vanua era vakaliuca kina na veisoqosoqo na kena rawati na ilavo ni veimatanitu mai na kena vakatorocaketaki na lawatu tudei. Na tabana bibi me vaka na teitei se saravanua ., e rawa ni vakatorocaketaka na bula vakailavo, era sega ni vakayagataki vakalevu ena vuku ni lailai ni vakatubuilavo kei na sivia na veiqaravi vakamatanitu .. Ena gauna vata oya, Na duidui ni sausaumi ena maliwa ni veisoqosoqo e vakavuna na veilecayaki: ena Matanitu o Srpska, na isau ni cakacaka e vakatautauvatataki e dua na 20% lailai mai na kena ena Matanitu Cokovata ., na cava e vakavuna na sega ni lomavakacegu.

Vuli kei na vakanananu .: na sala e bulia kina na gauna sa oti na gauna oqo

E dua na ka levu e vakataotaka na veivakaduavatataki e Bosnia kei Herzegovina oya na ivakarau ni vuli ., ni isosomi ni duavata ., wasea. Ena vuqa na koronivuli ., Gone ni Bosnia, Era vuli na kai Croatia kei na kai Serbia ena rumu ni kalasi duidui, kei na veimataqali vuli e vakaraitaka na veibasai ni itukutuku makawa. Kena ivakaraitaki, ena Matanitu o Srpska, ivola ni vuli e vakalailaitaka se vakadonuya na cala e caka ena gauna ni ivalu ., ni ena Matanitu Cokovata e vakabibitaki kina na nodra rarawa na kai Bosnia .. Na ka vakasakiti oqo, kilai me “rua na koronivuli ena ruku ni dua ga na delavuvu”, e vakavuna na veivakaduiduitaki ka vakadredretaka na kena tara e dua na ivakatakilakila ni matanitu wasei ..

Na vakanananu ni itukutuku makawa e dua tale na vanua ni ivalu .. Ena veikoro lelevu me vakataki Sarajevo se Mostar, na ivakananumi kei na valeniyaloyalo e vakananumi ira na vakaleqai ena veivanua yadua ., ia era sega ni dau kila na nodra rarawa eso tale .. Sega ni Sirebrenika, evei e sivia na 8.000 Era a vakamatei na kai Bosnia ena 1995, Era saga na vakailesilesi ni Serbia ena Republika Srpska mera cakitaka na veivakamatei oqo ., ni tiko mai Sarajevo, Na Siege Museum e nanuma lesu na nodra rarawa na lewenivanua ena gauna e sogo kina na korolevu .. Na itukutuku veisisivi oqo e tarova na itabatamata vou mai na kena vorati na veivakalolomataki ni ivalu ..

Ia, E tiko na sasaga e saga me musuka na veisau oqo .. Na veisoqosoqo sega ni vakamatanitu me vaka na […] Valenivolavola ni Vakadidike ni oti na Veileti o Na sasaga ni itabagone me baleta na dodonu ni tamata Era cakacaka vata kei ira na itabagone mai na veivanua kecega me ra vakatorocaketaka na veivosaki kei na vuli vakamatanitu .. Cakacaka me vaka “Koronivuli sega na iyalayala” Era saga me ra vakacurumi ira na gonevuli ni veimataqali tamata ena itaviqaravi ni vuli ., dina ga ni se vakaiyalayala tikoga na kena rabailevu .. Na taro e tiko oya se rawa beka ni vorata na sasaga oqo na veivakavulici vakamatanitu ena vicasagavulu na yabaki..

Na veisiga ni mataka vata se na kena tomani tikoga na veisei .?

E tiko o Bosnia kei Herzegovina ena dua na salatu .. Ena dua na yasana ., Na veivakasaurarataki ni Matabose kei Iurope me vakayacora na matanitu na veisau – me vaka na kena valuti na veivakalolomataki se vakavinakataki na lawa – e rawa ni veiqaravi me dua na veivakauqeti me wali kina na veivakaduiduitaki vakamatanitu .. Na vakanuinui ni kena curu ki na EU, dina ga ni yawa, e vakarautaka e dua na veivakauqeti vei ira na iliuliu vakapolitiki mera biuta laivi na nodra duidui ra qai cakacakataka e dua na inaki vata .. Ia, sa berabera na kena iwalewale, kei na toso kece e vakataotaki ena veileti e loma ..

Ena yasana kadua ., na tubu ni veivakaduiduitaki vakamatanitu ena Balkans ., vakabibi e Serbia kei Koroatia ., e vakarerevaki me vakacacana na sautu malumalumu e Bosnia. Veiliutaki me vakataki Milorad Dodik, peresitedi ni Matanitu o Srpska, sa dau vakarerei vakawasoma me tawase, mientras que los partidos croatas exigen una tercera entidad para su comunidad. Estas demandas, aunque poco realistas, reflejan el descontento con el statu quo y la falta de voluntad para construir un Estado funcional.

La sociedad civil y los jóvenes juegan un papel clave en este escenario. Encuestas recientes muestran que una mayoría de bosnios, especialmente los menores de 30 yabaki, están cansados de las divisiones étnicas y desean un futuro más integrado. Movimientos como Pravda za Davida (Justicia para David), que surgió tras el asesinato de un joven en 2018, han logrado unir a personas de todas las comunidades en protestas contra la corrupción y la impunidad. Estos ejemplos demuestran que, se bera, existe un deseo de cambio.

Ia, Na sala ni veivakaduavatataki e balavu ka sinai tu ena veivakataotaki .. Na ivalu e biuta tu mai na mavoa titobu, kei na veisoqosoqo e vakarautaki me maroroi kina na sautu era sa tini vakavuna na veisei .. E se dua tikoga na “papa wasei”, evei na Serbs, Era qito vata na kai Croatia kei na kai Bosnia ., ia e sega ni dau tiko ena dua ga na timi .. Na bolebole e tiko oya se ., ena toso ni gauna, Era na rawa ni kunea na lawa vata ka rawa kina vei ira me ra toso ki na dua na veisiga ni mataka wasei ., se kevaka ena tiko ga na qito e dua na qito ni zero-sum ., ena vanua e rawaka kina e dua e kena ibalebale na nona druka e dua tale ..

Tinitini: E rawa beka vei Bosnia kei Herzegovina me vorata na kena gauna sa oti?

Bosnia kei Herzegovina e dua na vanua e vesuki tu ena maliwa ni kena sa oti kei na kena veisiga ni mataka .. Na Veiyalayalati ni Dayton e tarova na ivalu., ia era sega ni vakadavora na yavu ni sautu tudei .. Na i tuvatuva vakapolitiki ni vanua ., yavutaki ena veivakaduiduitaki vakamatanitu ., sa vakavuna e dua na ivakarau sega ni cakacaka vinaka ka qaqa kina na veivakabauti kei na veivakaduiduitaki vakamatanitu mai na cakacaka vata .. Na bula vakailavo, veiwaseyaki ka vakararavi ki na veivuke mai taudaku, e sega ni solia na madigi vei ira e dua na iwiliwili ni tamata era sa vakalevutaki tikoga na nodra yalolailai .. Ena gauna vata oya, na vuli kei na vakanananu ni itukutuku makawa e se iyaya ni cakacaka tikoga ni veivakavulici ., me isosomi ni icurucuru ki na veivakaduavatataki ..

Ia, sega ni yali na ka kece .. Veivakasaurarataki ni EU, dina ga ni vakamalua, e rawa ni vakasaurarataka na veisau e vakavoutaka na Matanitu qai vakalailaitaka na veisei .. Na veisoqosoqo vakamatanitu kei na itabagone ., sa oca mai vei ira na iliuliu vakapolitiki, Era sa tekivu me ra kerea na veisau dina .. Na sasaga ni vanua e vakaraitaka ni rawa na bula vata ., dina ga ni dredre na gaunisala .. Na bolebole levu duadua vei Bosnia kei Herzegovina e sega walega ni vorata na mavoa ni ivalu ., ia me tara e dua na ituvatuva e sega ni vakataotaki kina na duidui ni matatamata ., ia e dua na iyau ..

Koya “papa wasei” ni Bosnia kei Hesegovina se qito tikoga, ia e se bera ni volai na iotioti ni kena macala .. Ena vakatau ena nodra digitaka na kena iliuliu kei ira na lewenivanua na sala ni veivala se veitokoni.. Kevaka era rawata na ikarua ni ., na vanua e rawa ni yaco me ivakaraitaki ni sala ., ni oti mada ga e dua na veivaluvaluti vakadomobula ., e rawa ni tara cake e dua na isoqosoqo dodonu ka oka kina na tamata kecega. Kevaka era sega ni rawata ., Na veivakaduiduitaki vakamatanitu ena vakamacalataka tiko ga na nodra veisiga ni mataka ., vakalewai ira na itabatamata vou mera tokaruataka na cala ni veigauna sa oti .. Na taro e sega ni rawa ni veisau o Bosnia kei Herzegovina ., ia kevaka dou sa lomasoli mo dou cakava ..