Fakalaka ki he kakanó
Pauni Fakamavahe'i
Hisitōlia mo e tukufakaholo .

Ko e kau poto fakaofo naʻa nau liliu ʻa e siasi

Fepueli 1, 2026 · Pauni Fakamavahe'i

1801

veimau, ko ha vaʻinga fakakaukau, logic mo e kataki ., kuo hoko ia ko e scene ‘o e ngaahi ‘atamai ngingila ‘oku ., 'o fakalaka atu 'i he'ene taukei 'i he palakipoe ., Kuo nau tuku ha faka'ilonga ta'efa'amate koe'uhi ko honau eccentricity .. ʻi he kotoa ʻo e hisitōliá, Naʻe ʻikai ngata pē ʻi he tuʻu mavahe ʻa e kau vaʻinga ʻe niʻihi ʻi heʻenau poto fakatakimuʻá ., ka ʻi he ngaahi tōʻonga foki ., ngaahi tō‘onga mo e ngaahi ‘ulungaanga na‘e fakafepaki‘i ‘a e ngaahi fakataha-lahí .. Mei he kau poto faka‘ulia ki he kau tangata na‘a nau fefiofi ‘a e ‘ātí mo e fe‘au‘auhí ., Naʻe fakahaaʻi ʻe he kau vaʻinga siasi ko ʻení ʻoku ʻikai ke muimui maʻu pē ʻa e maʻongoʻonga ʻi he sití ʻi ha hala ʻoku lava ke tomuʻa ʻiloʻi .. Ko 'ene faka'ofo'ofa ., mama‘o mei he hoko ko ha ‘ulungaanga fie‘ilo faingofua ., na‘e fa‘a fehokotaki ia mo ‘ene fa‘u me‘á ., ko ‘ene founga makehe ki he va‘ingá pea na‘a mo ‘ene malava ke liliu ‘a e founga ‘oku mahino ai kiate kitautolu ‘a e sisí .. ‘I he kupu ko ení ., Te tau fakatotolo'i 'a e mo'ui mo e ngaahi talanoa 'o e ni'ihi 'o e kau va'inga eccentric taha kuo nau tuku honau faka'ilonga 'i he hisitōlia 'o e va'inga. “vaʻinga fakasaienisi”.

Ko e obsession ko e misini ia 'o e poto .: ko e keisi ‘o Popi Fisiá .

Popi Fisi ia, ko ia hono kotoa, ko e taha ʻo e kau vaʻinga siasi ʻiloa mo fakakikihi taha ʻi he hisitōliá .. Naʻe ʻikai ngata pē ʻi heʻene fakahaaʻi ʻene eccentricity ʻi heʻene founga vaʻinga fakamālohi mo fakahaohaoá., ka ‘i he‘ene mo‘ui fakafo‘ituituí foki ., faka'ilonga'i 'e ha meimei pathological obsession mo e siisi .. Mei he kei si'i ., Naʻe fakahaaʻi ʻe Fischer ha malava makehe ki he vaʻingá ., ka ko ha ‘ulungaanga faingata‘a foki .. Ki he . 13 ngaahi ta'u, Naʻá ne ʻosi poleʻi ʻa e kau ʻeiki fakatapuí ., pea ki he . 15 naʻá ne hoko ko e Grandmaster siʻisiʻi taha ʻi he hisitōliá ʻi he taimi ko iá ., ko ha lekooti na‘á ne ma‘u ‘i ha ngaahi hongofulu‘i ta‘u ..

Ka neongo ia, Naʻe ʻalu fakataha ʻene potó mo ha ngaahi tōʻonga hokohoko naʻá ne fakamamaʻo ia mei he fakakaukau fakaanga ʻo e tokotaha vaʻinga siasi nonga mo fakakaukau leleí.. Naʻe ʻiloa ʻa Fischer ʻi heʻene ngaahi fie maʻu fakatuʻupakē .: na‘e fiema‘u ke fakalongolongo ‘aupito lolotonga ‘a e ngaahi va‘ingá, Na‘á ne fetongi hōtele ma‘u pē koe‘uhi ko e manavahē na‘a sipai‘i ia pea ., ʻi ha taimi ʻe taha, Naʻe aʻu ʻo ne kole ke tāmateʻi ʻa e ʻea fakamokomokó koeʻuhí he naʻe fakahohaʻasi ia ʻe he longoaʻá.. Ko ʻene manako ʻi he haohaoá naʻá ne ʻai ia ke ne fakafisingaʻi ʻa e ngaahi haʻi ʻi he ngaahi tuʻunga naʻe mei tali ʻe he kau vaʻinga kehé ʻo ʻikai ha veiveiua., kumi maʻu pē ki he ikuna fakaʻaufuli ..

Ka ko e feituʻu naʻe aʻu ai ʻene eccentricity ki hono tumutumú ko ʻene mālōlō mei he feʻauʻauhi ʻo e siasi hili ʻene hoko ko e Siamupini ʻo Māmani ʻi he 2012. 1972. Fisi, ‘a ia na‘á ne fakatapui ‘ene mo‘uí kotoa ki he va‘ingá ., na‘e puli mei he sio‘ata fakapule‘angá ‘i ha ngaahi ta‘u ., toki toe hā mai ‘i he 1990. 1992 ‘i ha va‘inga tautea fakakikihi mo Boris Spassky ‘i ‘Iukosilāvia ., maumau'i 'a e ngaahi tautea fakavaha'apule'anga kuo hilifaki ki he fonua .. Ko e ngāue ko ení na‘e ‘ikai ngata pē ‘i he‘ene mole hono ongoongó ., ka na‘á ne taki atu ia ke ne mo‘ui ko ha sola ‘i ha ngaahi ta‘u .. Naʻe ʻikai ko ha tangata poto pē ʻa Fischer ʻo ajedrez .; Ko ha tangata ia naʻe keina ia ʻe heʻene manakoá ʻo aʻu ki he tuʻunga ʻo ʻene fakamavaheʻi ia mei he māmaní ..

Siasi ko e 'aati: ko e fakatupu 'o e fakatupu 'o Marcel Duchamp

Ko Marcel Duchamp ko ha tokotaha tefito ia ʻi he ʻātisi fakaonopooní ., ‘iloa ‘i he ngaahi ngāue hangē ko e . “Ko e maʻuʻanga fakamatalá .” o “Ko e sio'ata lahi .”. Ka neongo ia, Ko e me‘a ‘oku ‘ikai ‘ilo‘i ‘e he tokolahi ko Duchamp ko ha tokotaha va‘inga siasi manakoa foki., ki he tu‘unga ‘o e meimei li‘aki faka‘aufuli ‘ene ngāue faka‘ātitá ke fakatapui ia ki he va‘ingá .. Naʻe ʻikai ke loi ʻene eccentricity ʻi he tōʻonga fakaʻofoʻofá ., ka ‘i he‘ene malava ke vakai ki he sisí ko ha founga ‘ātisi ‘iate ia pē ., ko ha fakalahi ʻo hoʻo faʻufaʻú ..

Naʻe ako ʻa Duchamp ke vaʻinga siisi ʻi he 1990. 20 ta‘u mo e ., 'i ha ki'i taimi nounou ., Naʻá ne hoko ko ha tokotaha vaʻinga levolo master .. ʻi loto 1925, naʻá ne kau ʻi he Sipoti ʻa Falaniseé pea ., neongo na'e 'ikai ke ne ikuna ., Naʻe fuʻu ʻuluaki ʻene founga ki he vaʻingá ʻo ne maʻu ai ʻa e tokanga ʻa hono ngaahi toʻutangatá.. Mo Duchamp, na‘e ‘ikai ko ha sipoti faka‘atamai pē ‘a e sisí ., ka ko e fakatata ki he mo'ui ., ko ha tau 'o e ngaahi fakakaukau 'a ia na'e fehokotaki ai 'a e fa'ufa'u mo e founga ngaue .. Naʻe aʻu ʻo ne tisaini ha ngaahi konga siasi mo ha ngaahi laupapa., fusing 'ene manako ki he 'aati mo 'ene 'ofa ki he va'inga ..

Ko ‘ene fakatapui ki he sisí na‘e pehē ‘a e ., ʻi loto 1933, fakakaukau ke mālōlō mei he māmani ‘o e ‘ātí ke tokangataha ki he va‘ingá .. ʻi ha ngaahi taʻu, Naʻá ne kau ʻi he ngaahi feʻauhi fakavahaʻapuleʻangá pea naʻá ne kau ʻi he timi ʻa Falaniseé ʻi he ʻOlimipiki Sisí.. Naʻe ʻikai ke sio ʻa Duchamp ki ha fepaki ʻi he vahaʻa ʻo hono tafaʻaki fakaʻātitá mo ʻene manako ʻi he sisí.; mo ia ., ko e ongo fakahaa‘i fakatou‘osi ia ‘o e fekumi faka‘atamai tatau .. Ko 'ene faka'ofo'ofa ., 'i he tu'unga ko 'eni, lay 'i he'ene malava ke holoki 'a e ngaahi 'ā vahevahe 'i he vaha'a 'o e ngaahi ako ., ‘o fakamo‘oni‘i ‘e lava ke fakatupu ‘a e sisí ‘o hangē pē ko ha toe founga ‘ātisi kehe ..

Siasi ko ha meʻa fakaʻofoʻofa .: ko e mo‘ui fakateata ‘a Mikhail Tal .

Mikaile Tali, ʻoku ʻiloa ko e “Ko e Faimana ʻo Riga .”, Ko e taha ia ʻo e kau vaʻinga siasi fakaʻofoʻofa mo fakaʻofoʻofa taha ʻi he hisitōliá .. Ko 'ene founga va'inga ., makatu'unga 'i he ngaahi feilaulau fakaofo mo e ngaahi fakataha'anga fakatu'utamaki ., naʻá ne ngaohi ia ko ha ʻaitoli ki he kau manako sisí .. Ka 'i he tafa'aki 'o 'ene taleniti 'i he palakipoe ., Na‘e pehē ha ‘ulungaanga fakateata ., ko ha tangata faka‘ali‘ali na‘e mahino kiate ia ‘a e sisí ko ha me‘a faka‘ofo‘ofa ‘o hangē pē ko ha sipoti faka‘atamaí ..

Naʻe ʻikai ngata pē ʻi he vaʻinga siisi ʻa Tal .; Naʻá ku moʻui ʻaki ia ʻaki ha mālohi meimei fakaofo .. Lolotonga 'a e ngaahi va'inga ., Naʻá ku ifi taʻetuku, inu kofi ‘i he lahi fakangāue‘anga pea ., ‘i he taimi ‘oku laka hake ‘i he tahá, naʻe sio kiate ia ʻokú ne inu vodka lolotonga e ngaahi feʻauhí. Naʻe ʻikai fakangatangata pē ʻene eccentricity ki heʻene tōʻonga moʻuí .: ʻi he palakipoé, Naʻe ʻikai lava ke tomuʻa ʻiloʻi .. Naʻá ne faʻa feilaulauʻi ha ngaahi konga ʻo ʻikai ha fakatonuhia ʻoku hā mahino ., falala ki he'ene 'ilo'ilo pau mo 'ene malava ke destabilize hono ngaahi fe'auhi .. Ko e founga ngaue ko eni ., neongo 'oku fakatu'utamaki, naʻá ne maʻu ai ʻa e hingoa ko e Siamupini ʻo Māmaní ʻi he 1914 . 1960, ‘i he‘ene ikuna‘i ‘a Mikhail Botvinnik ‘i ha fe‘auhi fonu ‘i he ngaahi ongo‘i ..

Ka naʻe ʻikai ko ha tokotaha vaʻinga pē ʻa Tal .; ko e tangata faka'ali'ali ia. ‘I he taimi ‘e taha ., lolotonga ha fe‘auhi ‘i Mosikou ., Naʻá ne ʻasi mai ʻi he loki vaʻingá ʻi ha kote fulufuluʻisipi mo ha hēkesi ʻi ʻolunga., hangē ʻokú ne teu ke ʻalu hake ki he siteisí .. ‘I ha va‘inga ‘e taha ., Na'e sio kiate ia 'oku ne luelue holo he palakipoe lolotonga ia 'oku fakakaukau hono fili ., hangē ‘okú ne tataki ha ‘ōkesiteli ta‘ehāmaí .. Ko 'ene faka'ofo'ofa ., ka neongo ia, Naʻe ʻikai ko ha meʻa faingofua pē ia .: Ko ha fakalahi ia ʻo ʻene ʻulungaanga fakatupú mo ʻene holi ke ngaohi ʻa e sití ke mahulu hake ʻi ha vaʻinga pē.. Mo e Fa'ahinga Pehē ., ko e vaʻinga kotoa pē ko ha vaʻinga, pea ko ia 'a e tokotaha tefito ..

Siasi ko e filōsofia .: Ko e mo'ui faka'asetiki 'a 'Emanuela Lasker .

ʻEmanuela Lasikā, Siamupini Siasi ʻa Māmani 27 ngaahi ta'u (1894-1921), Ko ha tokotaha makehe ia ʻi he hisitōlia ʻo e vaʻingá .. Naʻe ʻikai ngata pē ʻi heʻene hoko ko ha tokotaha vaʻinga makehe ., ka ko ha filōsefa foki ., mataotao fika mo tohi. Naʻe ʻikai ke loi ʻene eccentricity ʻi he ngaahi tōʻonga fakaofo ., ka ‘i he‘ene founga faka‘atamai ki he sisí ., ‘a ia na‘á ne lau ko ha fakatātā ia ki he mo‘uí pea ko ha me‘angāue ke mahino‘i ai ‘a e ‘atamai ‘o e tangatá ..

Naʻe fāʻeleʻi ʻa Lasker ʻi he 1914 . 1868 ‘i Pulusia mo e ., talu mei he'ene kei si'i, na‘á ne fakahaa‘i ha ‘atamai ngingila .. Naʻá ne ako ʻa e fika mo e filōsofia ., pea ko ‘ene founga ki he sití na‘e tākiekina lahi ia ‘e he ngaahi ako ko ení .. mo ia ., naʻe ʻikai ko ha tau pē ʻo e ngaahi ngaʻunu ʻa e vaʻingá ., ka ko ha duel faka'atamai 'a ia na'e mahu'inga tatau pe 'a e mahino 'o e fe'auhi mo e founga ngaue 'i he palakipoe .. Na'e 'iloa 'a Lasker 'i he'ene fakafe'unga'i 'ene founga va'inga ki he founga va'inga 'a hono fili ., 'ikai ngata pe 'i he sio ke ikuna ., ka ke toe mahino‘i foki ‘a e ngaahi fakaue‘iloto mo e ngaahi vaivai‘anga ‘o e tokotaha ‘i mu‘a aí..

Naʻe toe fakahaaʻi ʻene eccentricity ʻi heʻene moʻui fakatāutahá.. Ko Lasker ko ha tangata ʻo e ngaahi tōʻonga faingofua ., meimei ʻasetiki. Naʻá ne moʻui angamaʻa ., neongo 'ene ngaahi lavame'a ., pea naʻá ne fakatapui ha konga lahi ʻo hono taimí ki he lautohí mo e tohí.. ʻi loto 1907, na‘á ne pulusi ha tohi na‘e fakakaveinga . “Luka”, 'a ia na'a ne fakatotolo'i ai 'a e natula 'o e fepakipaki mo e fe'au'auhi ., ngāue‘aki ‘a e ngaahi tefito‘i mo‘oni ‘o e sití ki he mo‘ui faka‘ahó. Mo Lasker ., na‘e ‘ikai ko ha va‘inga pē ‘a e sisí .; Ko ha founga ia ke mahino ai ʻa e māmaní..

Ko ʻene pule ko e Sipoti ʻa Māmaní ko e fuoloa taha ia ʻi he hisitōliá ., pea 'oku mahulu atu hono tukufakaholo 'i he'ene ngaahi ikuna .. Naʻe fakahaaʻi ʻe Lasker ʻe lava ke hoko ʻa e sisí ko ha meʻangāue ki he fakakaukau fakafilōsofiá ., pea ko ʻene eccentricity naʻe ʻi heʻene malava ke vakai ki he vaʻingá ʻoku mahulu hake ia ʻi ha feʻauhi pē.. mo ia ., Ko e va‘inga taki taha ko ha faingamālie ia ke fakatotolo‘i ai ‘a e ‘atamai ‘o e tangatá pea ., iku, ke mahino kiate koe ..

Ko e faka'ofo'ofa ko ha tukufakaholo .: poto pe vale?

Ko e kau va‘inga siisi eccentric taha ‘i he hisitōliá ‘oku nau vahevahe ha ‘ulungaanga tatau .: ho'o malava ke sio ki he va'inga 'i ha founga makehe ., mama‘o mei he ngaahi fakataha-lahí .. Fisi, Tusami, Naʻe ʻikai ngata pē ʻi he tuʻu maʻu ʻa Tal mo Lasker ʻi hona talēnití ., ka koe'uhi ko 'ene founga mo'ui chess ., takitaha 'i he'ene founga .. Naʻe liliu ia ʻe Fischer ki ha meʻa naʻá ne fakaʻauha ia .; Naʻe liliu ia ʻe Duchamp ki ha founga ʻātisi .; Naʻá ne moʻui ʻaki ia ʻo hangē ha meʻa fakaʻofoʻofá ., pea na'e mahino kia Lasker ko e filosofia 'o e mo'ui ..

Ka, Ko 'ene eccentricity ko ha faka'ilonga ia 'o e poto pe vale .? Ko e tali ., ngalingali, ʻOku ʻi ha feituʻu ʻi he vahaʻá.. Ko e me'a 'oku mahino ko 'enau founga makehe ki he siasi na'e 'ikai ngata pe 'i he'enau tu'u mavahe 'i he va'inga ., ka na‘á ne toe tuku ha faka‘ilonga ta‘efa‘amate ‘i he hisitōlia ‘o e sisí .. ʻOku fakamanatu mai ʻe hono tukufakaholó ʻa e . “vaʻinga fakasaienisi” 'Oku 'ikai ko ha tau pe 'a e ngaahi nga'unu ., ka ko ha fakahāhā foki ia ‘o e ‘ulungāngá ., fakatupu mo e ., 'i he ngaahi me'a 'e ni'ihi, ko e eccentricity 'o kinautolu 'oku nau va'inga'aki ..

‘I ha māmani ‘a ia kuo fakautuutu ai ‘a e fakatekinikale mo e faka‘analaiso ‘a e sisí ., ʻOku fakaafeʻi kitautolu ʻe he kau vaʻinga ko ʻení ke tau manatuʻi ʻa e ., ‘i hono uho ., ko e siisi 'oku kei va'inga fakaetangata pe .. Ko ha vaʻinga ʻoku faʻa ʻalu fakataha ai ʻa e potó mo e eccentricity ., pea ʻoku ʻikai ke muimui maʻu pē ʻa e maʻongoʻonga moʻoní ʻi ha hala ʻoku lava ke tomuʻa ʻiloʻi .. Mahalo, ʻi he fakaʻosí, eccentricity 'oku 'ikai ko ha me'a kehe ia ka ko ha founga kehe 'o e poto ., ko ha founga ʻo e vakai ki he māmaní mei ha tafaʻaki makehe ., 'I he tu'unga 'o e kau va'inga ko 'eni ., ke liliu 'a e siasi 'o ta'engata.

Tuku ha fakamatala

He'ikai pulusi ho'o tu'asila 'imeili .. ʻOku fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi malaʻe ʻoku fie maʻú . *