Польгар шӱжар-влак: кузе Венгрий ӱдырамаш шахматыште революцийым ыштен

Шахмат курымла дене пӧръеҥ-влакын озаланыме аланышт лийын., но пытартыш лу ийлаште, рӱдӧ европысо изи эл чыла стереотиплан тореш лийын: Венгрий. Тиде революцийын рӱдыштӧ улыт германас Гражданин, кум ӱдырамаш, кудышт талешке-влакын ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыштым гына огыл ончыктеныт, но нуно модыш-наукын чекшым уэш рашемденыт. Джудит, Зузса ден Зофия Польгар ойыртемалтше модшо-влак веле огыл лийыныт; шкешотан образовательный экспериментын лектышыже лийыныт, ачажын лӱддымӧ ставкыже, Ласло Польгар, кӧ ӱшанен, гений шочмо огыл манын, но куштымо. Тудын наследийже сеҥен налме модмаш деч кугурак: Тиде — чытымаш нерген историй, инноваций да тӱняште барьер-влакым пудыртымаш, кудыжо, тунам марте, Мый омсам петыренам ыле. Тиде статьяште шымлыме, кузе Польгар шӱжар-влак шахмат дене модмашым вашталтеныт, Нуно тукым гыч тукымыш кумылаҥденыт да тӱняште эн неле уш-акыл спортын историйыштыже мондалтдыме кышам коденыт..

Эл эксперименто Гражданин: гений але образований?

Польгар шӱжар-влакын историйышт нунын ӱстел ончылно шинчыме деч ончыч тӱҥалеш. ачаже тудын ачаже, Ласло Польгар, венгр психолог да педагог, Тудо ӱшанен: талант Юмын пӧлекше огыл, но йоча годсекак систематически туныктымо лектыш. Тиде теорий, семын палыме “гений ышталтын, шочын огыл”, тудым радикальный образовательный йӧным ышташ таратен: ӱдыржӧ-влакым шахмат дене модаш йӧратыше-влаклан кушташ, ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыж деч посна. Ӱдырамаш-влакым спортышто кокымшо верым пуымо жапыште, Ласло шахматыште тидым ончыкташ йӧным ужын, чын ямдылалтме дене, кеч-могай йоча чапле лектышыш шуын кертеш ыле.

Эксперимент тыге тӱҥалын Зузса, шӱжар-влак кокла гыч кугуракше, куд ияш улмыж годымак тӱҥ движенийым шкевуя ыштен налын. Нуно тудын почеш каеныт София y Джудит, эн самырык, вич ияш улмыж годымак верысе турнирлаште таҥасен. Польгар йӧн дене кажне кечын практикым эртарыме шагат-влакым ушен, классический модыш-влакым шымлымаш, тактический проблемым решатлымаш да, чыла деч ӱлнӧ, шахмат тӱняшке пӱтынек шыҥдаралтмаш. Ойыртемалтше-влаклан вер лийын огыл: формал образованийым мӧҥгыштӧ урок дене ешареныт, кушто шахмат эн тӱҥлан шотлалтеш. Тиде йӧн, ӱчашымашан гынат, пайдале улмыжым ончыктен. Шӱжар-влак ийготыш шумеке, Нуно тӱнямбал радамыште уже палыме еҥ лийыныт, гроссмейстер-влаклан ӱчашымаш да рекорд-влакым пудыртымаш.

Бирок, Эксперимент критике деч посна эртен огыл.. Шукынжо тыгай пеҥгыде режимыште кум ӱдырым ончен куштымо этикым йодышлан шынденыт., нунылан йоча жапым пуэн огытыл манын ӱчашен “Тӱрыс”. Весышт палемденыт, молан манаш гын, Польгар-влакын сеҥымашышт утларакше ачаштлан кумылжо дене кылдалтын, а реплицироватлыме йӧн дене огыл.. Но чынжым гын, Ласло Польгар кум чемпионым веле огыл ямдылен, но тудо талант вияҥмашым умылаш у йӧнлан негызым пыштен. Тудын наследийже тӱҥ йодышым тарвата: Сеҥымаш могай кӱкшытыштӧ йырым-йырысе среда да дисциплина деч шога, да пӱртӱс талант деч веле огыл?

Зузса, Зофия ден Юдит: кум стиль, икгай цель

Кум шӱжар икгай ямдылалтыт да шахмат дене модаш кумылаҥыныт гынат, кажныже шкешотан модмо стильым вияҥден, нунын койыш-шоктышыштым да стратегий йӧн-влакым ончыктышо. Зузса Польгар, эн кугу, Тудо шке позиционный модмашыж дене да кужу, сложный модмаш-влакым кучен моштымыж дене палыме лийын.. Тудын методический да чытыше стильже тудлан икымше ӱдырамаш лияш йӧным пуэн, кудо лӱмым налын Гроссмейстер (ГМ) ичинде 1991, тунам марте пӧръеҥ-влак гына шуктеныт. Зузса тыгак заочный шахмат дене модмаште ойыртемалтын, кушто тудын чытымашыже да рашлыкше тудым ийла дене озаланаш таратен.

Тендан могырым, Зофия Польгар, медиана, Тудо кум еҥ кокла гыч эн творческий лийын.. Тудын модмашыже тыглай огыл почмаш да агрессивный стиль дене ойыртемалтын, тудо оппонент-влакым ӧрыктарен.. Шӱжарже-влак семынак сеҥымашке шуын огыл гынат, Жофия ончыктен: шахмат шотлымо модыш веле огыл, но тыгак фантазийым. Тудын эн палыме модмашыже, руш ГМ ваштареш сеҥымаш Алексей Широв ичинде 1989, Тудо тактикын да лӱддымылыкын шедеврже семын шарналтеш. Бирок, Zsuzsa ден Judit коклаште ойыртем, Зофия самырык годым таҥасымаш шахмат деч кораҥаш пунчалын, вес интересым шымлаш манын., тидыже тудым тӱрлӧ пашашке конден, сӱретлыме да возымо пашам пуртымо.

Но чыла чек деч ӧрдыжтӧ улшо шӱжар лийын гын, тиде лийын Юдит Полгар. Историйыште эн сай шахматистлан шотлалтеш, Джудит шке шӱжарже-влакым веле огыл эртен, но тудо ӱдырамаш гына лийын, тудо Наверх 10 Тӱня, тунам марте пӧръеҥ-влаклан гына ойырымо территорий. Тудын стильже тактический рашлык ден шотлымо агрессий ушнымаш лийын., кудыжо тудлан тыгай легенде-влакым сеҥаш йӧным пуэн Гарри Каспаров, Владимир Крамник y Висванатан Ананд. Джудит ӱдырамаш-влак коклаште нигунамат таҥасен огыл, ӱдырамаш-влак шкеныштым икте-весе дене гына висаш кӱлеш манме шонымашым ӱчашен. Тудын наследийже — талешке-влакын доказательствышт, таҥасымаш шонымаш дене пырля ыштыме годым, кеч-могай барьерым пудыртен кертеш.

Ӱдырамаш шахматлан ​​полгар-влакын влиянийышт

Польгар шӱжар-влакын сеҥымашышт шке сеҥымашышт веле огыл лийын, но тӱня мучко ӱдырамаш шахматлан ​​савыртыш. Тудын лекмыж деч ончыч, шахмат дене модшо ӱдырамаш-влакым посна семын онченыт, да ӱдырамаш-влак коклаште турнир-влак изирак кӱкшытанлан шотлалтыныт. Польгар-влак ончыктеныт: шахматыште ӱдырамаш ден пӧръеҥ коклаште ойыртем биологический огыл, но тӱвыра: тыгаяк ямдылалтмаш да йӧн дене, ӱдырамаш-влак эн кӱкшӧ кӱкшытыштӧ таҥасен кертыныт.

Ик эн кӱлешан вашталтышым нуно кумылаҥденыт турнирлаште чаракым кораҥдымаш. Юдит Полгар, поснак, ӱдырамаш-влаклан гына эртарыме таҥасымашлаште участвоватлаш тореш лийын, чын нелылык эн сай ваштареш висыме лийын манын ӱчашен, ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыж деч посна. Тиде должность Тӱнямбал шахмат федерацийым ышташ таратен (ФИДЕ) турнир-влакын структурыштым уэш шоналташ, ӱдырамаш-влаклан иктӧр условийыште таҥасаш шукырак верым почмаш. Хой, тудын влиянийжылан кӧра, Тыглай модшо-влакым ужаш лиеш, кузе Хоу Ифан (Китай) o Джу Вэньцзюнь (Китай) тӱняште эн престижный турнирлаште участвоватлыше.

Ала деч посна, Польгар-влак ӱдырамаш шахматист-влакын у тукымыштым кумылаҥденыт. Тыгай эл-влак Россий, Китай, Индий ден США ӱдырамаш-влакын чотышт кугемын, нуно кӱкшӧ лектышан шахмат дене модыт, нунын кокла гыч шукышт венгр шӱжар-влакым шке примерыштлан шотлат. Кеч Венгрийыште, Тудын наследийже ӱдырамаш шахмат дене модмашым угыч ылыжташ полшен, гай самырык-влак дене Хоанг Тхан Транг (вьетнам гыч гынат, Венгр национализироватлыме) тудын корныж дене ошкылмаш.

Но тудын влиянийже правлений деч ӧрдыжкӧ кая.. Польгар ӱдырамаш-влакын праваштым пеҥгыдемдыме символыш савырнен, ӱдырамаш-влакын йӱла почеш пӧръеҥ-влакын озаланыме аланыште ойыртемалт кертмыштым доказатлен. Тудын историйжым бизнес да психологий школлаште шымленыт, кузе образований да кумыл нӧлталтмаш койыш-шоктышым сеҥен кертыт.. Таче кечынат, лу ий гыч нуно шке пашаштым тӱҥалыныт, тудын лӱмжӧ шахматыште чапле модмаш дене синоним семын кодеш.

Шахмат деч ӧрдыжтӧ улшо наследий: образований да полномочийым пуымо

Польгар шӱжар-влакын влиянийышт шахмат тӱням эрта. Тудын историйже — тиде случай шымлымаш образовательный психологий, педагогика да талантым вияҥдымаш. Ласло Польгар ончыктен, системный йӧн дене да абсолютный ӱшанле, кеч-могай областьыште эксперт-влакым ямдылаш лиеш, шахмат гай сложныйыште гынат. Тиде йӧн, семын палыме “шонкален ыштыме практикым” (шонкален ыштыме практикым), моло областьлаште приниматлалтеш, от спорта до музыки, да кызытсе теорий-влаклан влиянийым ыштен, кузе чапле койыш вияҥеш.

В районе ӱдырамаш-влакын вийыштым нӧлталмаш, Польгар-влак стекло леведышым кузе пудырташ пример улыт. Тудын сеҥымашыже обществым спортышто да наукышто гендерный стереотип-влакым йодышташ таратен.. Юдит Полгар, поснак, Тудо пӧръеҥ-влакын озаланыме аланыште ойыртемалтше лияш тыршыше ӱдырамаш-влаклан символ лийын.. Ӱдырамаш-влак коклаште таҥасымаште таҥасаш огыл манын, тудын пунчалже пеҥгыдемдыме нормым пудыртышо восстаний лийын, ӱдырамаш-влаклан шке суаплыкыштым ончыкташ посна вер ок кӱл манын доказатлен.

Ала деч посна, шӱжар-влак лийыныт посол-влак шахмат туныктымо ӱзгар семын. Зузса Польгар, Мут, школлаште шахмат дене модаш туныктымо программе-влак дене пашам ыштен, модыш логический шонымаш гай моштымашым вияҥда манын ӱчашен, чытымаш да творческий. Венгрийыште, Шахмат шуко школышто школ программыш пура, тудын влиянийжылан кӧра. Кеч вес эллаште, Испаний але США гай, Тыгаяк инициативе-влак илышыш шыҥдаралтыныт, Polgar модель дене кумылаҥден.

Но, очыни, шӱжар-влакын эн ӱмырешлан кодшо наследийышт — нунын шонымашыштым шукташ моло-влакым кумылаҥден моштымашышт., нелылык деч посна. Тудын историйже — талантым ушештарыше, дисциплина да кумыл дене пырля лийме годым, кеч-могай чаракым сеҥен кертеш. Тӱняште, кушто ӱдырамаш-влак эше шуко аланыште нелылык дене тӱкнат, Польгар-влак ӱшаным пуышо маяк улыт да формым пудыртымо годым мом ышташ лийме нерген пример улыт.

Иктешлымаш: наследий, кудо илыше кодеш

Польгар шӱжар-влакын историйышт шахмат дене сеҥымаш нерген историй деч ятырлан шукырак. Тиде революционный образовательный экспериментын хроникыже, гендерный ойыртем ваштареш кучедалмаш да чытымашын вийже нерген таныклымаш. Ӱстел ӱмбалне икымше тарванылмаш гыч тӱҥалын, нуным модыш-наукын легендыже семын священствоватлыме марте, Зузса, Жофия ден Юдит ончыктеныт: талешке-влакын ӱдырамаш але пӧръеҥ улмышт уке да, чын ямдылалтме дене, чек-влак — тиде лач социальный конструкций-влак улыт.

Ӱдырамаш шахмат дене модмаште тудын влиянийже нигӧ деч посна кодеш. Нуно барьер-влакым пудыртеныт, тукым-влакым кумылаҥден да тӱням эн кӱкшӧ кӱкшытыштӧ таҥасымаш мом ончыкта, уэш шоналташ таратен. Юдит Полгар, поснак, чапле пашан символжо лийын, ӱдырамаш тӱняште эн сай модшо-влак дене уступке деч посна вашлийын кертеш манын доказатлен. Зузса ден Зофия, кажныже шке семынже, Нуно шке стильыштым да шонымашыштым конденыт, еш наследийым пойдарымаш.

Но тудын влиянийже деч ӧрдыжкӧ кая 64 казилла. Польгар-влак образований ден дисциплина талешке-влакым кузе ыштен кертмышт нерген пример улыт, кеч-могай аланыште, кушто сеҥымаш икмыняр еҥлан гына кодеш. Тудын историйжым вузлаште шымленыт, психологий книгаште ончыктымо да ӱдырамаш-влакын вийыштым нӧлталме модель семын палемдыме. Хой, лу ий гыч нуно шке пашаштым тӱҥалыныт, Тудын лӱмжӧ умбакыже инноваций да саеммаш дене синонимлан шотлалтеш.

Польгар шӱжар-влакын наследийышт кажне ӱдырыште ила, кудо ӱстел ончылно шинча, кажне ӱдырамашыште, кудо стереотип-влакым ӱчаша да кажне туныктышо, кудо ӱшана, кудо шонымаш дене ыштыме практикын вийже. Тудын историйже ушештара: чек-влак мемнан вийыштына огытыл, но нуным пудырташ ямде улына. А тӱняште, кудо эше иктӧр йӧн верч кучедалеш, Польгар-влак кумылаҥдыше маяк улыт, тидым доказатлен, пеҥгыдылык дене, генийын ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыжо уке.