Tsibela kumxholo
Ipawn ekwanti
Isicwangciso kunye nokusebenza

Chess eAmazon: paz, umanyano kunye nethemba eColombia

EyoMqungu 25, 2026 · Ipawuni eyodwa

ikhava 2568

Embindini weAmazon yaseColombia, umdlalo wamandulo uba ngumqondiso wenguqu kunye nethemba. umdlalo wechess, ngaphezu kokuzonwabisa, ivela njengesixhobo soxolelwaniso kunye nokwakhiwa kwakhona kummandla ophawulwe ngamashumi eminyaka emfazwe. IFARC eyayisakuba ngamajoni, ngoku ikwinkqubo yomanyano, Kulo mdlalo wengqondo bafumana indawo yokupholisa amanxeba, Yakha amaqhina kwakhona kwaye uchaze kwakhona ikamva lakho. Eli nqaku liphonononga indlela i-chess eye yaba yibhulorho phakathi kwexesha lobundlobongela elidlulileyo kunye nelo xesha eligcweleyo elinokwenzeka., ukuhlalutya ifuthe layo kumanyano loluntu, imfundo kunye nokwakha uxolo eColombia. Ngobungqina, idatha kunye nokucamngca, Siza kufumanisa ukuba kutheni lo mdlalo udlula umdlalo ukuze ube sisenzo soxolo kunye nesibane sethemba phakathi kwehlathi..

I-Chess njengesafobe soxolo

umdlalo wechess, naye 64 izikwere kunye neziqwenga ezimele imikhosi edabini, Kusenokubonakala ngathi ngumdlalo ophikisanayo ukuthetha ngoxolo.. Nangona kunjalo, kwiAmazon yaseColombia, iye yaba sisikweko esinamandla soxolelwaniso. Umdlalo ngamnye yi-microcosm apho imigaqo icacile, Iintshukumo zobuchule kunye nenjongo ayikokutshabalalisa umchasi, kodwa uloyise ngengqiqo nomonde. Kumajoni angaphambili achitha iminyaka ehlathini, apho izigqibo zenziwe phantsi koxinzelelo kwaye iziphumo zazikhawuleza, ichess inika indlela entsha yokucinga.

KwiiNdawo zoQeqesho lweMimandla kunye nokuHlaziywa kwakhona (ETCR), ibekwe kwiindawo ezifana neMiravalle okanye iLa Variante, ibhodi iye yaba liqonga apho kuqhutywa ukungabikho kobundlobongela. “Ngaphambili, ingqondo yam yayicinga kuphela ngamaqhinga emfazwe; ngoku, Ndicinga ngendlela yokukhusela ukumkani wam kwaye ndilindele iintshukumo zomnye”, izimvo Carlos, owayesakuba ngumgulukudu owafunda ukudlala kuyo 2018. Izifundo ezenziwa yi IYunivesithi yeSizwe yaseColombia Kwezi zithuba zityhila ukuba ichess iphucula ukukwazi ukuzikisa ingqondo, kunciphisa ukungxama kwaye ikhuthaze ukucinga nzulu, izakhono ezibalulekileyo kwabo bafuna ukushiya ngasemva ingqiqo yokujongana.

Kodwa i-chess ayiguquli kuphela kwinqanaba lomntu. Kwiindawo apho ukungathembani kusekho, imidlalo phakathi kwabantu ababesakuba ngamajoni kunye nabemi ibe sisenzo esingumfuziselo. ESan José del Guaviare, Umzekelo, Itumente ziququzelelwa apho bobabini babandakanyiwe kunye namaxhoba ongquzulwano athatha inxaxheba. “Ekuqaleni, akukho mntu wayefuna ukuhlala phambi kwabo, kodwa xa bebona ukuba sonke silandela imithetho efanayo, uloyiko luthatyathelw’ indawo kukufun’ ukwazi”, ucacisa uMaría Fernanda, utitshala okhuthaza ezi ntlanganiso. Umdlalo, ngoko, Iba lulwimi lwehlabathi lonke oluqhawula imiqobo kwaye lube nobuntu kwabanye..

Ukususela kwizixhobo ukuya ebhodini: inkqubo yomanyano

Ukutshintsha ukusuka kubomi bomnqolobi ukuya kubomi basekuhlaleni yindlela ezele yimiqobo. Abaninzi ababesakuba ngamajoni bajongana nokubekwa ibala, ukunqongophala kwamathuba emisebenzi kunye, kwezinye iimeko, isilingo sokubuyela kugonyamelo. Kulo mongo, I-Chess iye yavela njengesixhobo esiphambili kwiinkqubo zokubuyiselwa kwakhona eziyilwe yi I-Arhente yoManyano ngokutsha kunye nokuQinisa (I-ARN) kunye nemibutho efana Isiseko soXolo noXolelwaniso.

Olona celomngeni lukhulu kukuziqhelanisa nenkqubo ekude ne-adrenaline yongquzulwano.. “ehlathini, yonke imihla kwakuwumlo wokusinda; Apha, ukuzola kunye nokuzola kunokongamela”, Uyavuma uJavier, owayesakuba ngumlo 32 iminyaka. umdlalo wechess, ngesantya esicothayo kodwa esinyanzelisayo, nceda ukugcwalisa eso sikhewu. Iinkqubo ezifana “I-Chess yoXolo”, iphunyezwe kwi-ETCR, Abafundisi kuphela imithetho yomdlalo, kodwa basebenza kwizakhono zentlalo-mvakalelo. Ngeendibano zocweyo, abathathi-nxaxheba bafunda ukulawula ukuphoxeka, ukutshintshisana nokuqonda ukuba intshukumo nganye ineziphumo, isifundo esibalulekileyo kwabo bebesenza izigqibo ngaphambili phantsi koqhushululu.

Ngaphandle koko, I-chess ivule iingcango zemisebenzi engalindelekanga. Kwizixeko ezifana neFlorence okanye iLeticia, Abanye ababesakuba ngamajoni baye bafumana imisebenzi njengabahloli ezikolweni okanye kumaziko oluntu, ukufundisa umdlalo kubantwana nakubantu abatsha. “Iyahlekisa: Ndachitha iminyaka ndifunda ukuphatha umpu, kwaye ngoku ndifumana ukufundisa ngakumbi indlela yokuhambisa i-pawn”, U-Luis uyaqhula, ngubani namhlanje oqhuba iklabhu yechess kwisikolo saseCaquetá. Olu hlobo lwamanyathelo alungenisi ngeniso kuphela, kodwa bakwakha kwakhona ukuzithemba nokuziva uyinxalenye yoluntu..

Nangona kunjalo, Inkqubo ayikho ngaphandle kobunzima. Kwiindawo apho ubukho beFARC abachasi okanye amaqela axhobileyo angekho mthethweni asenamandla, Abanye ababesakuba ngamajoni bajongene nezoyikiso zokuthatha kwabo inxaxheba kwezi nkqubo. “Kukho abo babona i-chess njengenkcitho yexesha okanye, kude kuqatsele, njengokungcatshwa kwesizathu”, licacisa igosa leRNA elikhetha ukungachazwa kwamagama. Ngaphandle kwale nto, Ukunyamezela kwabo bakhetha le ndlela kubonisa ukuba ukuhlanganiswa kwakhona kunokwenzeka, nakwiindawo ezikude zelizwe.

IAmazon njengendawo yotshintsho

Ihlathi laseAmazon, kunye nezityalo ezichumileyo kunye nokuba yedwa ngokwejografi, Ngokwembali ibingummandla wobuchule kumaqela axhobileyo. Hoy, nangona kunjalo, Iya isiba yilabhoratri yoxolo apho ichess idlala indima ephambili. Kumasebe afana noPutumayo, Guaviare okanye Caquetá, apho ubukho boMbuso bebubuthathaka, Amaphulo oluntu asebenzisa umdlalo ukuluka uthungelwano lwentembeko nophuhliso.

Enye yeeprojekthi eziphawuleka kakhulu Hands for Peace Corporation, ofake iibhodi ezinkulu zechess kwiindawo zikawonke-wonke koomasipala abanje ngePuerto Asís okanye iSan Vicente del Caguán. Ezi zithuba, ngaphezu kokukhonza imidlalo engekho sikweni, ziye zaba ziindawo zokuhlangana apho ababesakuba ngamajoni, Iinkokeli zentlalo kunye nabantu abatsha baxoxa ngekamva lommandla. “IAmazon ayinakuqhubeka ibonwa njengendawo yongquzulwano kuphela; Kufuneka ibe yintsimi yamathuba”, UDiana uthi., owayesakuba ngumgulukudu ngoku oququzelela ucweyo lwechess kwindawo yakhe.

Impembelelo yala manyathelo idlulela ngaphaya komfuziselo.. Kwiindawo apho imfundo yasesikolweni ilinganiselwe, Itshezi iye yadityaniswa kwiiprogram zesikolo njengesixhobo sokufundisa. Kwi Isikolo esiPhezulu saseFlorence, Umzekelo, Isicwangciso esilingwayo saphunyezwa apho abafundi bafunda imathematika kunye nokuqiqa ngokudlala. “Abantwana abadlala ichess baphucula izibalo zabo kunye nokufunda, kodwa bakhulisa uvelwano nentlonelo engakumbi ngemithetho”, ibonisa ingxelo evela kwi UNobhala wezeMfundo waseCaquetá. Kumajoni angaphambili athatha inxaxheba kwezi nkqubo, Ukufundisa oyena mncinane kuba yindlela yokukhulula ixesha labo elidlulileyo kunye nokwakha ilifa elilungileyo.

Nangona kunjalo, Umceli mngeni wokuzisa ichess eAmazon awukho ngaphantsi. Ubunzima bolungiselelo, njengokunqongophala koqhagamshelo okanye ukufikelela okulinganiselweyo kwimathiriyeli, nyanzela imibutho ukuba ibeyila. Kwezinye iimeko, Iibhodi zenziwe ngamaplanga asekuhlaleni, Amaqhekeza akrolwa ngesandla. “Akukho venkile zechess apha, ngoko senza oko sinako ngoko sinako”, UMiguel uyabalisa, owayesakuba ngumlo okhokela iworkshop yokuchwela eLa Variante. Oku komelela, eqhelekileyo kwabo baye bahlala ehlathini, Ikwayiyo namhlanje eqhuba inguqu yommandla.

I-Chess njengesixhobo sokukhumbula kunye nekamva

Kwilizwe apho inkumbulo yongquzulwano isentsha, I-Chess ibe yibhulorho phakathi kwexesha elidlulileyo nelizayo. Kwabaninzi ababesakuba ngamajoni, Umdlalo yindlela yokwenza oko sikufumeneyo ngaphandle kokuwela kwixhoba okanye ekuzukisweni kwemfazwe.. “xa ndidlala, Andicingi ngale nto ndiyenzileyo, kodwa into endinokuyenza ngoku”, UAna uyabonakalisa, owayesakuba lilungu le-FARC namhlanje ongumhlohli wechess kwisikolo saseVillavicencio.

Iiprojekthi ezifana “I-Chess ngeMemori”, iqhutywa yi Iziko leSizwe leMemori yeMbali, bafuna kanye loo nto: sebenzisa umdlalo njengesixhobo sokubalisa impixano ngokwembono eyakhayo. Ngokusebenzisa imidlalo enesihloko, apho iqhekeza ngalinye limele umdlali kungquzulwano (umnqolobi, umkhosi, amaxhoba, Umbuso), abathathi-nxaxheba baphinda baqulunqe iziganeko zembali hayi njengokulandelelana kwamadabi, kodwa njengebhodi apho yonke intshukumo ineziphumo. “Yindlela yokuqonda ukuba imfazwe yayingengomdlalo, kodwa uxolo lunokubakho”, icacisa umququzeleli weprojekthi.

Kwizizukulwana ezitsha, I-Chess ikwayindlela yokuphelisa ubundlobongela. Kwiindawo apho abantwana bakhule beweva amabali emfazwe, umdlalo ubabonelela ngolunye uhlobo lokusombulula impixano. “Abantwana bam abasafuni ukuba ngamajoni; bafuna ukuba ziintshatsheli zechess”, Utsho ngokuzingca uRicardo., owayesakuba ngumlo namhlanje ohlala kwi-ETCR eMeta. Olu tshintsho lwenkcubeko mhlawumbi lelona lifa lixabisekileyo lechess eAmazon.: ngqina oko, nakwezona ndawo zihlaselwe lugonyamelo, kunokwenzeka ukuba ube nomfanekiso-ngqondweni wekamva elahlukileyo.

Nangona kunjalo, Indlela ayikho ngaphandle kokuchasana. Kwezinye iindawo, I-chess isabonwa ngokuthandabuza, ehambelana nombono wokuba “dlala” ayihambelani nobunzulu bongquzulwano. “Kukho abo bathi bubunewunewu obu, ukuba kuqala kufuneka sicombulule iingxaki ezifana nendlala okanye unqabiseko”, izimvo inkokeli yoluntu evela Guaviare. Kodwa abo babheja kwi-chess baphikisa ukuba akukhona malunga nokukhetha phakathi kwezinto ezingxamisekileyo kunye nezibalulekileyo., kodwa ukuqonda ukuba uxolo lwakhiwe kwiinkalo ezininzi. “I-Chess ayizukusombulula intlupheko, kodwa inokutshintsha indlela esizijonga ngayo thina nabanye”, iqukumbela.

Izigqibo: ngaphezu komdlalo, isenzo sokuchasa

I-Chess kwiAmazon yaseColombia ingaphezulu kakhulu kunomdlalo okanye into yokuzonwabisa: Luphawu lokomelela, isenzo sokuchasana ngokuthula kunye nesixhobo sokuvuselela intlalo yoluntu. Ngeyakhe 64 iicasilas, ababesakuba ngamajoni, Amaxhoba kunye noluntu luphela lubhala imbali yabo kwakhona, ukusuka kwingxabano ukuya kwiqhinga, ukusuka kungquzulwano ukuya kwincoko. Lo mdlalo, nemithetho yayo ecacileyo kunye nemfuno yayo yokucinga nzulu, ungqineke engumhlobo obungalindelekanga ekudaleni uxolo, anikeli nje enye indlela yobundlobongela, kodwa nendlela entsha yokuqonda ihlabathi.

Iziphumo ziyabonakala: uphuculo kwimpilo yengqondo yamajoni awayesakuba ngumlo, ukunciphisa ibala, ukuveliswa kwamathuba emisebenzi kunye, ngaphezu koko, ukudala iindawo apho ukungathembani kuvula ithuba lentsebenziswano. Nangona kunjalo, indlela ikude nokubalula. Ukuzingisa kwamaqela axhobileyo, ukunqongophala kwezixhobo kunye nokuxhathisa ngokwenkcubeko yimiqobo ekusafuneka yoyiswe. Kodwa wonke umdlalo wawudlalwa ehlathini, itumente nganye iququzelelwe kwi-ETCR, wonke umntwana ofunda ukuhambisa i-pawn endaweni yokubamba isixhobo, Luloyiso ngokwalo..

IChess eAmazon isikhumbuza ukuba uxolo alukho nje ukungabikho kwemfazwe, kodwa ubukho bamathuba, yengxoxo kunye namaphupha ekwabelwana ngawo. Kwilizwe apho ungquzulwano lushiye amanxeba anzulu, Lo mdlalo wakudala ube sisibane sethemba, engqina oko, nakwezona ndawo zimnyama, kunokwenzeka ukufumana ukukhanya. Isimemo, ngoko, icacile: Masingawajongeli phantsi amandla ebhodi kunye 32 iinxalenye. Ngenxa yokuba eColombia, njengakwichess, yonke intshukumo ibala, kwaye ikamva lakhiwe ngobukrelekrele, umonde kunye, ngaphezu koko, ngomnqweno wokutshintsha imithetho yomdlalo.

Shiya uluvo

Idilesi yakho ye-imeyile ayizupapashwa. Iindawo ezifunekayo ziphawulwe *