Fakafuofua FIDE 2025: Ko hai 'oku fika 'uluaki 'i he siasi .?
Fepueli 28, 2026 · Pauni Fakamavahe'i

Ko e 'uluaki 'aho 'o Sanuali 'oku 'ikai ko e kamata'anga pe ia 'o ha ta'u fo'ou ., ka ko e momeniti foki na‘e fakahoko ai ‘e he Kautaha Siasi Fakavaha‘apule‘angá . (FIDE) fakafo'ou 'ene ngaahi lisi faka'ofisiale 'o e ngaahi fakafuofua .. Ko e meʻa ko ʻení ., ngalingali fakatekinikale, Ko hono mo'oni ko ha me'afua mafana ia 'o e malohi 'i he palakipoe fakamamani lahi .. Ko hai 'oku 'asi mai ko e fika 'uluaki .? Ko e hā hono ʻuhinga moʻoni ke taki ʻa e fakahokohoko ʻi ha kuonga ʻoku toe fakaʻuhingaʻi ai ʻe he ʻatamai fakatupu ʻa e ngaahi fakangatangata ʻo e vaʻingá .? 'I he tafa'aki 'o e ngaahi fika ., Ko e fakafuofua 'a e FIDE ko ha faka'ata ia 'o e tupulaki 'o e siisi .: mei he ngaahi va'inga kalasi ki he ivi takiekina 'o e ngaahi misini hange ko e . Ika Sitoka y ʻAlifaSelo, ʻa ia kuo nau liliu ʻa e teuteu ʻo e kau faiako lalahí .. Ka, ko e hā ʻoku ʻi mui ʻi he taloni fakataimi ko iá? Ko e taukei pe ., pe ko e founga foki ., 'atamai pea na'a mo e siopolitikale .?
‘I he kupu ko ení ., Te tau vete 'a e 'uhinga 'o e fakafuofua 'a e FIDE ., Te tau vakai pe ko hai 'oku ne kamata 'a e ta'u ko e taki pea fakatotolo'i 'a e dynamics 'oku ne fakamatala'i 'a e siisi fakaonopooni.. Ko e hā hono ʻuhingá, ʻi he fakaʻosí, fika 'uluaki 'oku 'ikai ko e tokotaha va'inga lelei taha pe ., ka ko e faka'ilonga foki ia 'o ha tau faka'atamai 'oku mahulu hake 'i he palakipoe ..
El fakafuofua FIDE: lahi ange ʻi ha fika, ko ha tukufakaholo
Ko e founga fakafuofua 'o e FIDE ., na‘e fa‘u ‘e he mataotao fakafisika Hungali ko Arpad Elo ‘i he ngaahi ta‘u . 60, Ko e taha ia 'o e ngaahi metrics totonu taha ki hono fua 'o e taukei 'i he siasi.. Kehe mei he ngaahi sipoti kehe ., 'a ia 'e lava ke kehekehe ai 'a e fakahoko ngaue koe'uhi ko e ngaahi me'a fakatu'asino pe 'i tu'a ., 'oku 'omi 'e he siisi ha tu'unga mapule'i: ongo 'atamai ., ko ha poate mo e ngaahi tuʻutuʻuni taʻe-liliu .. Ka neongo ia, 'oku 'ikai ke tu'uma'u 'a e fakafuofua. Ko e va'inga kotoa pe ., fe'auhi kotoa pe, fehalaaki pe lavame'a kotoa pe ., ‘oku liliu ia ki he ngaahi poini ‘oku ‘alu hake pe ‘alu hifo ., 'oku 'ikai ngata pe 'i he'ene fakahaa'i 'a e malohi lolotonga 'o ha tokotaha va'inga ., ka ko hono tu‘uma‘ú foki ..
Ka, ko e ha hono 'uhinga mo'oni 'o e fika 'uluaki .? ʻi he sisí, ko e taki 'oku 'ikai ko e ngaahi ikuna pe ., ka ko e malava ke nofo 'i 'olunga 'i ha 'atakai ultra-fe'au'auhi .. ʻOku saiʻia ʻa e kau vaʻingá Popi Fisi o Na'e fakahaa'i 'e Garry Kasparov 'oku 'ikai ke fe'unga ma'u pe 'a e hingoa 'o e champion 'o mamani mo e fakafuofua ma'olunga taha .. Fisi, Hangē ko 'eni, na‘e a‘u ki hono tumutumú . 2785 ʻi loto 1972, ko ha lekooti na‘e tu‘u ‘i ha ngaahi hongofulu‘i ta‘u ., ka naʻe taimi nounou pē ʻene pulé .. Kasipalavi, pe, naʻá ne puleʻi ʻa e fakahokohokó ʻo laka hake ʻi he 100. 20 ngaahi ta'u, ko ha fakamoʻoni ki heʻenau feʻunga mo e tuʻu maʻú ..
Hoy, Ko e fakafuofua 'o e FIDE ko ha faka'ilonga foki ia 'o e founga kuo tupulaki ai 'a e siasi .. Ko e hā mai ‘a e ‘atamai fakaetangatá kuó ne liliu ‘a e founga ‘oku teuteu ai ‘a e kau va‘ingá .. 'Oku 'ikai ke 'analaiso pe 'e he ngaahi misini hange ko e AlphaZero 'a e ngaahi va'inga ., ka 'oku nau fakatupu 'a e ngaahi fakakaukau fo'ou ., fakamālohi‘i ‘a e tangatá ke nau toe fakakaukau ki he ngaahi founga na‘e hā ngali fokotu‘u ‘i he maká ki mu‘á .. Kuo iku eni ki ha fakafepaki .: ʻi hono ʻai ʻe he tekinolosiá ke faingofua ange ʻa e vaʻingá, ‘Oku ne toe hiki hake ‘a e tu‘unga ki he lelei taha .. Ko e fika 'uluaki 'oku 'ikai ke kei hoko ia ko ha me'a pe 'o e taleniti ., ka fekau'aki mo e founga 'oku fakataha'i ai 'a e taleniti ko ia mo e ngaahi me'angaue 'oku ma'u ..
Ko e taloni ʻoku fakakikihiʻí .: ‘a ia ‘oku ne taki ‘a e fakahokohoko ‘i he 2019. 2025
Ne 1 Sanuali 2025, hange ko e tukufakaholo ., Na'e fakafo'ou 'e he FIDE 'ene lisi 'o e ngaahi fakafuofua. Y, toe taimi ʻe taha, ko e hingoa ʻi ʻolungá ko Makinisi Kāliseni .. Ko e Noate ., sioata ʻa māmani talu mei he 2012. 2013 kae ʻoua 2023, kuó ne toe faka‘uhinga‘i ‘a e ‘uhinga ‘o e hoko ko e lelei tahá .. Mo e fakafuofua na'e laka hake he 100. 2880 poini 'i honau tu'unga ma'olunga taha ., Naʻe ʻikai ngata pē ʻi hono maumauʻi ʻe Carlsen ha ngaahi lekooti ., ka na‘á ne toe liliu ‘a e fakakaukau ki he sisí .. Ko ho'o style ., makatu'unga 'i he versatility mo e malava ke liliu 'a e ngaahi tu'unga ngali tatau ki he ngaahi ikuna ., naʻá ne ngaohi ia ko ha lave ki ha toʻutangata ʻo e kau vaʻingá ..
Ka ʻoku ʻikai ke taʻelavameʻa ʻa Carlsen .. ‘I he ngaahi ta‘u ki mui ní ., Kuo pole'i 'ene pule 'e ha to'utangata fo'ou 'o e kau prodigies ., ʻoku ʻi ai ʻa e Chino Ding Liren mo e ʻUsipeko ko Notipeki ʻAtusatālov, ‘a ia kuo nau fakahaa‘i ‘oku fakamāmani lahi ange ‘a e sisí ‘i ha toe taimi ki mu‘a .. Ting Lileni, tautautefito, Kuo ne hoko ko ha fe'auhi ma'u pe ma'a Carlsen ., na‘a mo hono ikuna‘i ia ‘i he Sipoti ‘a Māmaní . 2023. Ka neongo ia, Ko e Noate 'oku kei tu'i pe ia 'o e ngaahi fakafuofua ., ko ha hingoa ʻoku ʻikai ke fakafalala ia ʻi ha feʻauhi ʻe taha ., ka ko ha ngāue fonu ‘i he tu‘uma‘u ..
Ko e hā ʻokú ne ʻai ʻa Carlsen ke makehé .? 'I he tafa'aki 'o ho'o malava fakatekinikale ., ko ho'o mentality 'oku kī. ‘I ha fakamatala fekau‘aki mo e . saikolosia 'o e 'atamai 'i he siasi, ‘okú ne fakatotolo‘i ‘a e founga ‘oku ‘ikai ngata pē ‘i hono fika‘i ‘e he kau grandmasters ‘a e ngaahi nga‘unu ., ka na‘a nau lau foki honau kau fakafepakí .. Ko Carlsen ko ha mataotao ia ʻi he meʻá ni .. Ko ʻene malava ke nofo nonga ʻi he malumalu ʻo e faingataʻá mo ʻene ʻiloʻi ʻa e ngaahi vaivaiʻanga ʻi he vaʻinga ʻa hono filí kuó ne ʻai ia ke ne hoko ko ha tokotaha vaʻinga meimei taʻelavameʻa ʻi he ngaahi vaʻinga lōloá.. Ka, Ko e hā hono fuoloa te ke lava ʻo nofo ʻi ʻolungá??
Ko e siopolitikale 'o e siasi .: ʻi he tafaʻaki ʻo e palakipoé
'Oku 'ikai ke 'i ai 'a e siasi 'i ha vekiume .. 'I mui 'i he tokotaha va'inga kotoa pe 'oku 'i ai ha tu'unga fakafonua ., fakapolitikale pea na‘a mo e faka‘ekonōmika ‘a ia ‘okú ne tākiekina ‘a ‘ene fakalakalaká .. Lolotonga e Tau Momoko ., Hangē ko 'eni, Na‘e hoko ‘a e sisí ko ha mala‘e tau fakaefakatātā ‘i he vaha‘a ‘o e ‘Iunaite Seteté mo e Sovieti ‘Iunioní .. Fisi vs. Sipasisiki 'ikai 1972 Na'e 'ikai ko ha va'inga pe ., ka ko ha fehangahangai faka‘atamai na‘á ne ma‘u ‘a e tokanga ‘a e māmaní .. Hoy, neongo kuo 'osi 'a e tau momoko ., 'oku kei hoko pe 'a e siasi ko ha faka'ata 'o e ngaahi fepakipaki fakasiopolitikale ..
Siaina, Hangē ko 'eni, kuó ne ‘inivesi lahi ‘i he sisí ko ha konga ‘o ‘ene founga ke fokotu‘u ai ia ko ha mālohi fakamāmani lahi .. 'Oku 'ikai ngata pe 'i he hoko 'a Ding Liren ko ha tokotaha va'inga makehe ., ka ko e faka'ilonga foki ia 'o e hake 'a Siaina 'i he tu'unga fakavaha'apule'anga .. ‘Oku pehē pē mo ‘Initia., ‘a ia ‘oku ‘i ai ‘a e kau va‘inga hangē ko Visiwanatani ‘Anani mo e ., kimuí ni mai, Lamesipāpu Palakinananitā, Kuo nau 'ai 'a e fonua ki he mape 'o e siasi .. ‘I ha māmani ‘oku mahu‘inga tatau ai ‘a e mālohi molū mo e mālohi faka‘ekonōmiká ., Kuo hoko ʻa e sití ko ha meʻangāue ke fakapolosekiʻi ʻaki ʻa e tākiekiná ..
Ka ko e geopolitics 'o e chess 'oku 'ikai fakangatangata pe ia ki he ngaahi pule'anga lalahi .. Ko e ngaahi fonua hangē ko ʻAsepaiá ., mo 'ene 'inivesi 'i he fakalakalaka 'o e siasi 'a e to'utupu ., o ʻAmenia, ʻa ia ʻoku kau ai ʻa e vaʻingá ʻi he polokalama ako ʻa e ʻapiakó ., fakahaa'i 'e lava ke hoko 'a e siisi ko ha me'alele ki he fakalakalaka fakasosiale mo fakaako .. ʻi loto ko e fakamatala ko 'eni, Fakatotolo'i 'a e founga kuo faka'aonga'i ai 'e 'Amenia 'a e siisi ke fakalelei'i 'a e fakahoko 'o e ako mo fakatupulaki 'a e ngaahi taukei hange ko e fakakaukau fakamātoato mo e solova 'o e ngaahi palopalema ..
Ko e kaha'u 'o e fakafuofua .: 'oku 'alu ki fe 'a e siasi?
Kuo fakaanga‘i ‘e he ni‘ihi ‘a e founga fakafuofua ‘a e FIDE ‘i he ‘ikai ke ne fakahaa‘i kakato ‘a e tupulaki ‘a e sisí.. 'I he a'u mai 'a e ngaahi va'inga vave mo e siasi 'i he 'initaneti ., ʻOku taukaveʻi ʻe ha niʻihi ʻoku ʻikai ke kei feʻunga ʻa e fakafuofua fakakalasí ke fua ʻaki ʻa e malava ʻa ha tokotaha vaʻinga.. Kuo fakafe'iloaki 'e he ngaahi tu'unga hange ko e Chess.com pe Lichess 'enau ngaahi founga fakafuofua ., 'a ia 'oku kau ai 'a e ngaahi fotunga hange ko e blitz mo e fana ., 'a ia 'oku mahu'inga tatau ai 'a e vave mo e intuition mo e founga loloto ..
Tukukehe, Kuo langa‘i hake ‘e he ‘atamai fakaetangatá ‘a e ngaahi fehu‘i fekau‘aki mo e kaha‘u ‘o e siisi ‘a e tangatá .. Kapau 'e lava 'e he ngaahi misini hange ko e Stockfish pe AlphaZero 'o taa'i ha taha pe 'o e kau va'inga ., Ko e ha e 'uhinga 'o e hokohoko atu 'a e fe'auhi?? Ko e tali ., ka neongo ia, 'oku 'ikai ke faingofua pehe ia. Ko e sití ‘oku ‘ikai ko ha va‘inga pē ia ‘o e ngaahi fakafuofua ., ka ko e fa'ufa'u foki ., ngaahi ongo‘í mo e ., iku, tangata. Hangē ko ia na‘e lāulea ki ai ‘i he 1999 . 'analaiso ko 'eni, 'Oku 'ikai ke fai 'a e AI 'aki 'a e chess ., ka kuo ne fakakoloa ia ., 'oatu ha ngaahi founga fo'ou ke fakatotolo'i 'a e va'inga ..
El fakafuofua FIDE, ko ia ai, kei fe'unga pe, ka 'oku liliu hono 'uhinga .. 'Oku 'ikai ke kei hoko ia ko ha me'afua pe pe ko hai 'oku lelei taha., ka ko hai foki ‘e lava ke ne fe‘ungamālie lelei taha ki ha ‘ātakai ‘oku liliu ma‘u pē .. Kuo fakahaa'i 'e he kau va'inga hange ko Carlsen ko e versatility 'a e kī ., ka ko e kaha'u 'e lava ke 'a kinautolu 'oku nau 'ilo'i 'a e founga ke fakataha'i 'a e tekinolosia 'o 'ikai mole honau 'ulungaanga fakaetangata ..
Aofangatuku: rating ko ha sio'ata 'o e siasi fakaonopooni .
Ne 1 Ko Sanuali ‘oku ‘ikai ko ha ‘aho pē ia ‘i he tohimāhiná ., ka ko ha momeniti fakakaukau ki he siasi .. 'Oku fakamanatu mai 'e he fakafo'ou 'o e fakafuofua 'o e FIDE ko e va'inga ko 'eni ko ha ecosystem malohi ., 'a ia 'oku 'i ai 'a e malava ., Ko e founga ngaue mo e 'atamai 'oku fehokotaki ia mo e ngaahi me'a mei tu'a hange ko e geopolitics mo e tekinolosia .. Makinisi Kāliseni, mo 'ene pule 'i he fakahokohoko ., ‘oku fakatātaa‘i ai ‘a e lelei taha ‘i ha sipoti ‘oku hokohoko atu ‘ene fakalakalaká ., ka ʻokú ne toe fakaafeʻi kitautolu ke tau fehuʻi hifo kiate kitautolu .: Ko e hā hono ʻuhinga moʻoni ʻo e fika ʻuluakí ʻi ha māmani ʻoku liliu ai e ngaahi tuʻutuʻuni ʻo e vaʻingá??
veimau, ʻi he fakaʻosí, Ko e faka'ata ia 'o e mo'ui .. 'Oku 'ikai ko e ikuna pe ., ka ko e founga ʻoku tau fehangahangai ai mo e ngaahi polé ., founga ʻoku tau feʻunga mo e founga ʻoku tau maʻu ai ʻa e ʻuhinga ʻi he ngaʻunu kotoa pē .. Ko e fakafuofua 'a e FIDE ko e fika pe ., ka 'i hono tu'a 'oku 'i ai 'a e ngaahi talanoa 'o e feinga ., fakalelei‘i mo e ., ʻi ʻolunga ʻi he meʻa kotoa, manako ki he va'inga. Pea ko ia ., ʻi he fakaʻosí, ko e me‘a ia ‘oku mahu‘inga mo‘oní ..
