Ko e kau siasi ʻo e māmaní ʻa ia naʻa nau liliu ʻa e hisitōliá .

veimau, vaʻinga ko iá 64 ngaahi sikuea kuo poleʻi ʻa e faʻahinga ʻo e tangatá ʻi ha taʻu ʻe hongofulu mā nimangeau tupu ., 'Oku 'ikai ko ha me'a manakoa pe .. Ko ha malaʻe tau ia ʻoku fehangahangai ai ʻa e ʻatamaí mo ia tonu ., 'a ia 'oku fua ai 'a e founga ngaue ki he kataki ., pea ko e feitu‘u ia kuo tuku ai ‘e he kau sioata ‘o e māmaní ha ngaahi faka‘ilonga ta‘efa‘amate ‘i he hisitōliá .. Meia Uiliami Siteini, ko e fuofua champion faka'ofisiale ., kia Makinisi Kāliseni, ko e prodigy Nordic naʻá ne toe fakaʻuhingaʻi ʻa e ʻuhinga ʻo e hoko ko e lelei tahá ., kuo takitaha 'ave 'e he kau titans ko 'eni 'a e va'inga ki ha ngaahi ma'olunga fo'ou .. Ka, ko e hā ʻokú ne ʻai ke nau kehekehé? Ko ho'o malava pe ke fika'i 'a e ngaahi kehekehe 'oku 'ikai ke malava ., pe 'oku 'i ai ha me'a 'oku loloto ange 'i hono tukufakaholo .? ‘Oku fakatotolo‘i ‘e he kupu ko ení ‘a e mo‘uí ., ko e ngaahi vaʻinga mo e ngaahi filōsofia ʻo e kau siasi ʻo e māmaní ., vete ‘a e ngaahi fakapulipuli na‘á ne ‘ai kinautolu ke nau hoko ko e ngaahi talatupu‘á ..

Ko e fanau'i 'o ha hingoa .: Uiliami Siteini mo e liliu fakatu‘unga .

Ki muʻa ʻia Uiliami Siteinisí ., Ko e sití ko ha va‘inga ia ‘o e ngaahi ‘ohofi faka‘ofo‘ofa mo e ngaahi feilaulau fakaofo .. Ko e kau va'inga 'o e kuonga faka'ofa ., hangē ko ʻAtolofi ʻAnitesoní, Na‘a nau tui ko e faka‘ofo‘ofa ‘o ha fakataha‘i ‘oku mahu‘inga ange ia ‘i he ola faka‘osí .. Pelo Siteini, ko ha Siu ‘Aositelēlia na‘á ne hiki ki he ‘Iunaite Seteté ., liliu kotoa ia. ʻi loto 1886, Naʻe fakakalauni ia ko e fuofua fuofua fuofua fakaʻofisiale ʻo e māmaní hili ʻene ikunaʻi ʻa Johannes Zukertort ʻi ha feʻauhi epic .. Ko ʻene ikuná naʻe ʻikai ko ha lavameʻa fakafoʻituitui pē ., ka ko e fanau'i 'o ha kuonga fo'ou .: siisi tuʻunga.

Na‘e fakafe‘iloaki mai ‘e Steinitz ‘a e ngaahi fakakaukau ‘oku hā ngali tefito ‘i he ‘aho ní ., ka 'i honau taimi ko e kau fakafepaki kinautolu .. Naʻá ne lea kau ki he mahuʻinga ʻo e puleʻi ʻo e senitaá ., 'o e fokotu'utu'u 'o e pawn ., pea mo e founga ʻe lava ke hoko ai ha kiʻi lelei ko ha ikuna ʻi he kātakí .. Ko ‘ene kupu‘i lea ‘iloá ., “Ko e tu'i ko e konga malohi .”, na‘á ne fakanounou‘i ‘ene foungá .: kae 'ikai ke kumi ha checkmate vave ., sai'ia ange ke tanaki ha fanga ki'i lelei kae 'oua kuo holo 'a e fe'auhi .. Ka neongo ia, Naʻe ʻikai ngata pē ʻi he teolosia ʻene tukufakaholó .. Naʻe fakahaaʻi ʻe Steinitz ʻe lava ke hoko ʻa e sití ko ha vaʻinga ʻo e fakakaukau ., 'ikai ko e 'ilo'ilo pau, ʻo fakatoka ʻa e fakavaʻe ki he kau siamupini kotoa pē naʻe hoko mai hili ʻa e ..

Ka ko Steinitz foki ko ha tangata fakamamahi .. Ko ‘ene manako ‘i he sití na‘e iku ai ia ki he masivá pea ., faifai pea hoko, ki he vale. Naʻá ne pekia ʻi ha fale hūfangaʻanga ʻi he 1914 . 1900, ngalo he tokolahi .. Ka neongo ia, ʻoku tuʻuloa ʻene tākiekiná .. ta'e 'i ai ia, ngaahi fika hangē ko e ko e Akoʻanga Siasi Lūsiá . Naʻe ʻikai ke nau mei fakatupulaki ʻenau founga fakasaienisi ki he vaʻingá ..

Ko e pule 'a e kau poto .: Emanuela Lasker mo e 'atamai 'o e siisi .

Kapau ko Steinitz ‘a e tamai ‘o e siasi fakaonopooni ., Ko ʻEmanuela Lasker ʻa ʻene fuofua toketā fakaʻatamaí .. Siamupini ʻo e māmaní lolotonga ʻa e 2019. 27 ngaahi ta'u (1894-1921), ko ha lekooti ‘oku te‘eki ai ke laka hake ., Naʻe ʻikai ngata pē ʻi heʻene hoko ʻa Lasker ko ha mataotao ʻi he founga ngāué ., ka ko ha mataotao foki ‘i he mahino‘i ‘a hono ngaahi fe‘au‘auhí .. Naʻe faingofua pē ʻene foungá .: va'inga 'o 'ikai ngata pe 'i he ngaahi konga ., ka 'oku fakafepaki'i 'a e 'atamai 'o e fakafepaki ..

Lasikā, ko ha Siu Siamane na‘á ne ako ‘a e fika mo e filōsofia ., Naʻá ku tui ko e sití ko ha fakaʻata ia ʻo e moʻuí .. mo ia ., Ko e vaʻinga takitaha ko ha tau fakaʻatamai ia ʻa ia naʻe ʻikai ko e taumuʻá ke ikuna pē ., ka ke fakatu'utamaki'i 'a e fe'auhi .. Ko ha fakatātā fakakalasi ko ʻene vaʻinga mo Siekipeti Talasi ʻi he 1990. 1908. Talasi, ko ha dogmatist 'o e ngaahi tu'utu'uni 'o e tu'unga ., Na'a ne 'amanaki ke ikuna'i 'a Lasker 'aki 'ene ma'olunga fakateolosia .. Ka ko Lasker ., kae ‘ikai ke muimui ki he . “ngaahi lao”, naʻá ne tā ʻa e ngaahi fakaava naʻá ne ʻiloʻi ʻoku fakaʻitaʻi ʻa Tarrasch ., hangē ko e Maluʻi ʻo e kau Silaví .. Ko hono olá ko ha ikuna fakatuʻutāmaki ʻa Lasker ., ‘a ia na‘á ne fakahaa‘i ko e sisí na‘e ‘ikai ko ha va‘inga pē ia ‘o e ngaahi tu‘utu‘uní ., ka ko e fe‘unu‘aki ..

Ka naʻe ʻikai ko ha tokotaha fakakaukau fakaʻatamai pē ʻa Lasker .. Ko ha tokotaha fakatupu foʻou fakateolosia foki ia .. Fakafe'iloaki 'a e ngaahi fakakaukau 'i he ngaahi fakaava hange ko e Malu'i 'o e Tu'i 'Initia mo e Lasker Variation 'o e Malu'i 'o Falanisē ., ‘a ia ‘oku kei ako ‘i he ‘aho ní .. Tukukehe, Ko e taha ia ʻo e kau fuofua mahino kiate kinautolu ʻoku ʻikai ko ha vaʻinga manatu ʻa e sití., ka ko e mahino .. Ko ‘ene kupu‘i lea ‘iloá ., “ʻi he sisí, hange ko e mo'ui, ko e fili fakatu'utamaki taha ko kita .”, ‘okú ne fakamatala‘i fakanounou ‘ene filōsofiá .: ko e fe'auhi mo'oni 'oku 'ikai 'i he tafa'aki 'e taha 'o e palakipoe ., ka ʻi loto ʻi heʻetau fakakaukaú tonu ..

Siasi ko e 'aati: ʻAlekisānita ʻAlekini mo e feilaulau fakatupu .

ʻAlekisānita ʻAlekini, ko e tokotaha fika fā ʻo e māmaní ., naʻá ne ʻave ʻa e sití ki ha tuʻunga fakaʻātisi kuo teʻeki ai ke sio ki ai kimuʻa .. mo ia ., Ko e vaʻinga takitaha ko ha ngāue fakaʻofoʻofa ia ʻa ia naʻe mahuʻinga tatau pē ʻa e fakaʻofoʻofa ʻo e feilaulaú mo e ikuná .. ʻAlekini, ko ha tangata Lūsia na‘á ne hoko ko ha tangata‘ifonua Falanisē ., ko ha tokotaha vaʻinga fakamālohi ia, ka 'oku 'ikai 'i he 'uhinga faka'ofa 'a Anderssen .. Naʻe fikaʻi ʻene fakamālohí ., makatu'unga 'i ha mahino loloto ki he dinamics 'o e poate ..

'Oku manatu'i 'a Alekhine 'i he'ene ngaahi va'inga ngingila ., 'a ia na'a ku feilaulau'i ai 'a e ngaahi konga 'o 'ikai mei he loto-mo'ua ., ka koe‘uhi ko e tuipau .. Ko ha fakatātā fakaʻilonga ko ʻene vaʻinga mo ʻĒlone Nimzowitsch ʻi San Remo . 1930, 'a ia na'a ne feilaulau'i ai 'ene fine'eiki 'i he nga'unu . 26 ke tukuange mai ha ‘ohofi ta‘ealafaka‘auha .. Ka ko e me‘a na‘e maongo tahá na‘e ‘ikai ko e feilaulaú tonu., ka ko e tonu ‘o ‘ene fakahoko iá .. Naʻe ʻikai ke tuku ʻe ʻAlekini ha meʻa ke hoko .; Naʻe fikaʻi ʻa e ngaʻunu kotoa pē ke fakalahi ʻa e tenge ki he fili..

Ka neongo ia, Ko Alekhine foki ko ha tokotaha fakakikihi .. Ko ‘ene fengāue‘aki mo e kau Nasí lolotonga ‘a e Tau II ‘a Māmaní na‘e ‘uli‘i ai hono tukufakaholó ., pea ‘oku lau ia ‘e he tokolahi ko ha tokotaha lavaki .. Ka na‘a mo hono kau fakaanga‘í ‘oku nau fakahaa‘i na‘e lahi ‘aupito ‘ene tokoni ki he sisí.. Ko e taha ia ʻo e kau fuofua mahino kiate kinautolu ʻoku ʻikai ko ha vaʻinga fakalūkufua pē ʻa e sisí., ka ko e fa'ufa'u foki .. Naʻe tākiekina ʻe heʻene foungá ha ngaahi toʻutangata ʻo e kau vaʻingá ., desde Mikhail Tal hasta Popi Fisi, quienes vieron en el sacrificio una forma de expresión artística.

La Guerra Fría en el tablero: Mikhail Botvinnik y el ajedrez soviético

Mikaili Potiviniki, el sexto campeón mundial, fue el arquitecto del dominio soviético en el ajedrez. mo ia ., na‘e ‘ikai ko ha va‘inga pē ‘a e sisí ., sino una herramienta de propaganda y una ciencia que debía ser estudiada con rigor. Potiviniki, un ingeniero eléctrico de formación, aplicó el método científico al ajedrez, creando un sistema de entrenamiento que transformó a la URSS en una potencia ajedrecística.

Botvinnik se coronó campeón mundial en 1948, en un torneo organizado para llenar el vacío dejado por la muerte de Alekhine. Pero su reinado no fue fácil. Mole tu'o ua 'a e title . (fehangahangai mo Vasili Simisilovi en 1957 pea fakafepakiʻi ʻa Mikhaili Tali ʻi he 1914 . 1960), ka na'a ne toe ma'u ia 'i he ongo keisi 'i he ngaahi fe'auhi tautea .. Ko e malava ko ʻeni ke toe faʻu ha taha ko iá ko e taha ia ʻo hono ngaahi mālohinga lahi tahá.. Na‘e mahino‘i ‘e Botvinnik ko e sití ko ha va‘inga ia ‘i he tupulaki ma‘u pē ., pea ko ha tokotaha tau na‘e pau ke ne fe‘ungamālie pe mate ..

Ka ko hono tukufakaholo lahi tahá naʻe ʻikai ko ʻene founga vaʻingá ., ka ko ‘ene tākiekina ‘a e siasi Sovietí .. Na‘e fa‘u ‘e Botvinnik ha ako‘anga siasi ‘i Mosikou ‘a ia na‘e tupu ai ha ni‘ihi ‘o e kau va‘inga lelei taha ‘i he hisitōliá ., kau ai ʻa ʻAnatoli Kāpovi mo Kāli Kasipālovi .. Naʻe mahino ʻene tokangá.: 'oku totonu ke ako 'a e siasi ko ha saienisi ., mo e 'analaiso loloto mo e teuteu fakasino .. ‘I he malumalu ‘o ‘ene takí ., Naʻe puleʻi ʻe he USSR ʻa e vaʻingá ʻi ha ngaahi hongofuluʻi taʻu ., liliu ‘a e sití ko ha fakalahi ‘o e Tau Momokó ..

Ko e poto mo e vale .: Ko Bobby Fischer mo e manako ‘i he haohaoá .

Popi Fisi ia, ko ia hono kotoa, ko e tokotaha siotā ʻiloa taha ʻi māmani ʻi he hisitōliá .. Ko 'ene tau mo Boris Spassky 'i he 2010. 1972, ‘i he lotolotonga ‘o e tau momoko ., Ko ha meʻa fakamāmani lahi ia naʻá ne maʻu ʻa e fakakaukau ʻa e māmaní .. Ka naʻe ʻikai ko ha tokotaha vaʻinga ngingila pē ʻa Fischer .; Ko ha tokotaha manako ia naʻá ne fekumi ki he haohaoá ʻi he vaʻinga kotoa pē ..

Naʻe ako ʻa Fischer ke vaʻinga siisi ʻi hono taʻu onó ., pea talu mei ai ., naʻe takai holo ʻene moʻuí ʻi he vaʻingá .. Ki he . 13, na'a ne 'osi hoko ko ha prodigy .; ki he . 15, Naʻá ne hoko ko e Grandmaster siʻisiʻi taha ʻi he hisitōliá .. Ka ko hono tukufakaholo moʻoní ko ʻene founga fakafokifā ki he sití.. Naʻe ʻikai ngata pē ʻi he hoko ʻa Fischer ko ha tangata taukei ʻi he founga fakapotopotó ., ka ko ha tokotaha fakatupu fo'ou fakateolosia foki .. Na'a ne fakafe'iloaki 'a e ngaahi fakakaukau 'i he ngaahi fakaava hange ko e Malu'i 'o Sisilia mo e Fischer Variation 'o e Malu'i 'o e Tu'i 'Initia ., ‘a ia ‘oku kei ako ‘i he ‘aho ní ..

Ka neongo ia, Ko Fischer foki ko ha tokotaha fakamamahi .. Ko ‘ene manako ‘i he sisí na‘e iku ai ia ki he nofo mavahe ., pea naʻe liliu ia ʻe heʻene paranoia ko ha tokotaha nofo mavahe .. ʻi loto 1975, na‘á ne fakafisi ke malu‘i hono hingoá meia Anatoly Karpov ., tukuaki'i na'e 'ikai ke totonu 'a e ngaahi tu'unga 'o e va'inga .. Naʻá ne fakamoleki ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení . 20 Ta'u 'i he fakahee'i ., kae ‘oua kuó ne toe hā mai ‘i he 1914 . 1992 ke vaʻinga ʻi ha vaʻinga taʻefakaʻofisiale mo Spassky ʻi ʻIukosilāvia ., maumauʻi ʻa e ngaahi tautea ʻa e Puleʻanga Fakatahatahá. Naʻe pekia ʻa Fischer ʻi he 1914 . 2008, tokotaha pea ngalo he tokolahi ., ka 'oku kei tu'u pe 'a hono tukufakaholo ko e tokotaha va'inga ngingila taha 'o hono to'utangata ..

ko e kuonga 'o e kau taitani .: Garry Kasparov mo e siasi ko ha sipoti 'elite .

Kāli Kasipālovi, ko e siamupini māmani siʻisiʻi taha ʻi he hisitōliá . (naʻe fakakalauni 22 ta‘u ‘i he 2012 . 1985), naʻá ne ʻave ʻa e sití ki ha tuʻunga ne teʻeki ai ke sio ki ai kimuʻa .. mo ia ., na‘e ‘ikai ko ha va‘inga pē ‘a e sisí ., ka ko ha sipoti ‘elite na‘e fiema‘u ki ai ‘a e teuteu fakaesino ., faka'atamai mo fakapotopoto. Na‘e mahino‘i ‘e Kasparov ko e sití ko ha tau ia ‘o e ngaahi lotó ., pea ko e tokotaha vaʻinga mālohi tahá naʻe ʻikai ko e tokotaha talēnitiʻia tahá ia ., ka ko e mateuteu taha ..

'Oku manatu'i 'a Kasparov 'i he'ene founga fakatupu 'ita mo 'ene malava ke fika'i 'a e ngaahi kehekehe 'oku 'ikai ke malava .. Ka ko hono mālohinga lahi tahá ko ʻene fakakaukau feʻauʻauhí.. Naʻe ʻikai ke ne teitei fiemālie ʻi ha ikuna faingofua .; Naʻá ne kumi maʻu pē ha founga ke ne fakaʻauha ai hono ngaahi feʻauʻauhí .. Ko ha fakatātā fakakalasi ko ʻene vaʻinga mo ʻAnatoli Karpov ʻi he 1990. 1984, ʻa ia ʻoku ʻi ai ʻa Kasipalav, hili ʻene ʻi he tuʻunga ʻo e moʻuá ., a'usia ha foki mai epic na'a ne ngaohi ia ko ha talatupu'a ..

Ka ko Kasparov foki ko ha tokotaha fakatupu foʻou ʻi tuʻa mei he poaté.. Ko e taha ia ʻo e kau fuofua mahino kiate kinautolu ʻa e malava ʻo e tekinolosiá ʻi he sití ., pea mo ‘ene tau mo e komipiuta Deep Blue ‘i he 2018. 1997 Ko ha makamaile ia ʻi he hisitōlia ʻo e vaʻingá .. Neongo naʻá ne moʻua ., Naʻe fakahaaʻi ʻe heʻene fehangahangai mo e mīsiní ko e sisí ko ha malaʻe tau ia ʻe lava ke feʻauhi ai ʻa e ʻatamai ʻo e tangatá mo e logic algorithmic..

Ko e faka'ofa fakamuimuitaha .: Ko Magnus Carlsen mo hono toe fa‘u ‘o e sisí .

Makinisi Kāliseni, ko e fuofua fuofua ʻo e māmaní ., Ko ha tokotaha makehe ia ʻi he hisitōlia ʻo e sisí .. ‘Oku ‘ikai ke hangē ia ko hono ngaahi mu‘omu‘á ., 'Oku 'ikai ke makehe 'a Carlsen 'i ha fa'ahinga fakaava pau .. Pe, Ko hono mālohí ʻoku ʻi heʻene malava ke feʻunga mo ha faʻahinga tuʻunga pē mo kumi ha ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻi he feituʻu ʻoku ʻikai sio ki ai ʻa e niʻihi kehé.. Mo Kaliseni, ko e siisi 'oku 'ikai ko ha va'inga manatu ., ka ko e mahino loloto ..

Naʻe fakakalauni ʻa Carlsen ko e siamupini ʻa māmani ʻi he 2012. 2013, hili ʻene ikunaʻi ʻa Viswanathan Anand ʻi ha vaʻinga naʻe puleʻi ʻe hono tuʻunga māʻolunga angé .. Ka ko e meʻa ʻokú ne fakafaikehekeheʻi moʻoni iá ko ʻene founga fakaʻaongaʻi ki he vaʻingá.. ʻOku ʻikai kumi ʻe Carlsen ʻa e fakaʻofoʻofá ʻi he sisí .; kumi ki he ikuna .. ‘Oku fakahoa ‘a ‘ene sitailá ki ha . “tokotaha vaʻinga poker”, 'a ia 'oku fika'i ai 'a e tu'utu'uni kotoa pe ke fakalahi 'a e ngaahi faingamalie 'o e lavame'a ..

Ka neongo ia, Kuo hoko foki 'a Carlsen ko ha tokotaha fo'ou 'i tu'a mei he poate .. Ko e taha ia ʻo e kau fuofua mahino kiate kinautolu ʻa e malava ʻo e ngaahi tuʻunga fakakomipiutá ., hange ko e Siasi.com mo e Twitch, ke manakoa 'a e siisi. Naʻe tokoni ʻa e kau ʻi he ngaahi feʻauhi ʻi he ʻinitanetí lolotonga ʻa e mahaki fakaʻauha COVID-19 ke ʻomi ʻa e vaʻingá ki ha toʻutangata foʻou ʻo e kau poupoú. Tukukehe, Ko 'ene tokanga ki he siisi vave mo e blitz kuo fakahaa'i ai 'oku 'ikai fie ma'u ke tuai 'a e va'inga ke loloto ..

Ko e tukufakaholo 'o e kau siamupini .: lahi ange ia ʻi ha hingoa

Ko e kau sioata siasi ‘a māmaní ‘oku ‘ikai ko ha kau va‘inga makehe pē .; Ko e ngaahi fika kinautolu kuo nau fa'u 'a e hisitōlia 'o e va'inga .. Mei Siteinisi ., ‘a ia na‘á ne fakatoka ‘a e ngaahi makatu‘unga ‘o e siasi fakaeonopōní ., kia Kāliseni, ko hai kuo ne 'omi ia ki he kuonga fakakomipiuta ., kuo nau takitaha tuku ha faka‘ilonga ‘oku ‘ikai lava ke tāmate‘i .. Ka 'oku 'ikai ngata pe hono tukufakaholo 'i he'ene ngaahi va'inga .. Kuo nau tākiekina foki ʻa e founga ʻoku mahino ai kiate kitautolu ʻa e sisí., pe ko ha 'aati ., ko ha saienisi pe ko ha sipoti ..

Hoy, 'oku hokohoko atu 'a e tupulaki 'a e siisi .. 'atamai fakatupu, i he ʻAlifaSelo, kuo liliu ‘a e founga ‘oku tau ako ai ‘a e va‘ingá ., pea kuo fakatemokalati 'e he ngaahi tu'unga fakakomipiuta 'a e hū .. Ka ‘oku kei mo‘oni pē ‘a e me‘a ‘e taha .: 'e mo'ui 'a e tukufakaholo 'o e kau sioata 'o mamani ., ue'i 'a e ngaahi to'utangata fo'ou 'o e kau va'inga ke nau kumi ki he ma'ongo'onga 'i he va'inga kotoa pe ..

‘I ha māmani ‘oku fakalakalaka lahi ai ‘a e tekinolosiá ., ‘Oku kei hoko pē ‘a e sisí ko ha fakamanatu ‘oku malava ‘e he ‘atamai ‘o e tangatá ‘a e ngaahi me‘a makehe .. Pea ko e kau sioata 'a mamani ., mo 'enau ngaahi ikuna mo e ikuna ., ko 'ene poto mo 'ene vale ., Ko e fakamo‘oni kinautolu ki ai ..