Kalapakosi mo e siasi .: 'evalūsio ko ha va'inga 'eiki .

Ko e ʻOtu Motu Kalapakosí ., ko e motu moʻungaafi ko ia naʻe mole ʻi he Pasifikí ., ‘Oku nau mahulu hake ‘i ha feitu‘u ‘oku ‘alu ki ai ‘a e kau folau ‘eve‘evá .: Ko ha fale fakatotolo mo‘ui kinautolu ‘o e ‘evalūsioó .. Sālesi Tāuini, ‘i he‘ene laka ‘i he ngaahi fonua ko ení ‘i he 1914 . 1835, ‘oku ma‘u ‘i hono fa‘ahinga makehé—ngaahi fo‘i ‘unufe lalahi ., finch mo e ikuana ‘o e tahí—ko e ngaahi konga tefito ia ke fa‘u‘aki ‘ene teolia ‘o e fili fakanatulá .. Ka, Ko e hā ‘e hoko kapau te tau fakahoa ‘a e founga ‘evalūsioó ni ki ha va‘inga siasi .? ‘E fai ‘e Tāvini, ko ha tokotaha manako ʻi he ngaahi pāso fakaʻatamaí, sio ‘i he Kalapakosí ko ha laupapa ‘a ia ‘oku hiki ai ‘e natula ‘a hono ngaahi kongá ‘aki ‘a e tonu ‘o e milimita .?

‘I he kupu ko ení ., Te tau fakatotolo‘i ‘a e founga ‘oku fakahaa‘i ai ‘e he ngaahi founga mo‘ui ‘i he Kalapakosí ‘a e ngaahi founga ‘a ha tokotaha va‘inga siasi ., ‘a ia ‘oku fe‘unu‘aki ai ‘e he fa‘ahinga taki taha ‘a ‘ene nga‘unu ke mo‘ui ‘i ha ‘ātakai fakatupu tāufehi‘a .. Te tau 'analaiso 'a e me'a kotoa pe mei he fe'auhi ki he ngaahi ma'u'anga tokoni ki he fe'unga faka'enetisi ., 'oku fou 'i he fatongia 'o e tu'unga mo e 'atakai 'o e 'omi .. Tukukehe, te tau fifili pe ko Darwin ., ʻi heʻene ʻiloʻi ʻa e siisi fakaonopooní, na‘á ne mei ngāue‘aki ‘a e lea fakatātā ko ení ke fakamatala‘i ‘aki ‘ene teolia .. ʻI he fakaʻosí ., te tau ʻiloʻi ʻoku, ‘oku lahi ange ia ‘i ha va‘inga pē ., Ko e tupulaki ‘i he Galapagos ko ha va‘inga ‘eiki ia ‘a ia ko e mo‘uí tonu ko e tokotaha va‘inga kākā taha ia ..

Ko e poate natula .: ko e Kalapakosí ko ha tu‘unga fakae‘evalūsioó .

Ko e ʻOtu Motu Kalapakosí ko ha ʻekosisitemi makehe ia ʻi he māmaní ., ‘o ‘ikai ngata pē ‘i hono ngaahi me‘amo‘ui kehekehe ., ka koe‘uhi ko e founga kuo tupulaki ai honau fa‘ahinga ‘i he nofo mavahevahé .. Ko e ʻotu motu ko ʻení ., ‘oku fa‘u‘aki ‘a e ngaahi motu lalahi ‘e hongofulu mā tolu mo e fanga ki‘i motu laka hake he teau ., Na‘e ‘asi hake ia ‘i he ngaahi ta‘u ‘e laui miliona kuohilí ko e ola ‘o e ngāue ‘a e mo‘unga afí ‘i he lalo ‘Ōseni Pasifikí.. Ko ho feitu'u ., meimei kilomita ʻe taha afe mei he matāfanga ʻo ʻEkuatoá ., na‘á ne liliu kinautolu ki ha fale fakatotolo fakanatula ‘a ia na‘e a‘u tu‘uma‘u mai ai ‘a e mo‘uí—‘o fakafou ‘i he fanga manupuná ., tenga‘i ‘akaú pe ngaahi ‘au ‘o e ‘oseni—pea fe‘ungamālie ki he ngaahi tu‘unga mātu‘aki faingata‘á ..

Ko e me‘a fakamānako fekau‘aki mo e Kalapakosí ko e motu taki taha ., neongo 'oku ofi ki he ni'ihi kehe ., 'oku ne 'oatu 'a e ngaahi microclimates kehekehe mo e ngaahi ma'u'anga tokoni .. Hangē ko 'eni, ʻi he motu ko Hisipaniolá ., na‘e fakatupu ‘e he fanga ki‘i fo‘i ‘unufe lalahí ‘a e ngaahi fo‘i ‘anga‘anga fōtunga nofo‘anga ke a‘u ki he ngaahi ‘akau mā‘olunga angé, lolotonga ʻene ʻi he motu ko Santa Cruz ., ko e feitu'u 'oku ofi taha ai 'a e me'akai ki he kelekele ., 'oku takai ange honau ngaahi fo'i 'anga'anga .. Ko e meʻa fakaofo ko ʻení ., ʻoku ʻiloa ko e radiation fe'unga, ‘Oku meimei tatau ia mo e founga ‘oku fakatonutonu ai ‘e ha tokotaha va‘inga siisi ‘ene founga va‘ingá ‘o makatu‘unga ‘i he fokotu‘utu‘u ‘o e palakipoé.: 'oku 'ikai ha founga 'e taha ke ikuna ai ., ka ko e ngaahi hala lahi kuo fe'unga mo e 'atakai ..

Na‘e fakatokanga‘i ‘e Darwin ‘oku ‘ikai ngata pē ‘i he fe‘au‘auhi ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘uí ., ka na‘a nau toe makehe ke faka‘ehi‘ehi mei he fe‘auhi fakahangatonú .. Ko e fanga finch ., Hangē ko 'eni, Naʻa nau fakatupulaki ha ngaahi ngutu kehekehe hono fōtungá ʻo fakatatau ki he faʻahinga meʻakai ʻoku maʻu ʻi honau motú.. Na‘e hoko ‘a e ni‘ihi ko e kau mataotao ‘i hono paki ‘o e ngaahi tenga‘i ‘akau fefeká ., ni‘ihi ‘i hono to‘o ‘a e fanga ki‘i ‘inisēkité mei he kili ‘o e ‘ulu‘akaú ., pea ko e ni‘ihi kehe na‘a mo e inu ‘a e toto ‘o e fanga manupuna ‘o e tahí .. 'Oku fakafehoanaki 'a e diversification ko 'eni ki he founga 'oku fili ai ha tokotaha va'inga siasi 'i he vaha'a 'o e ngaahi fakaava fakatupu 'ita., malu'i pe tu'unga 'o fakatatau ki he sitaila 'o ho fili .. ‘I he ongo tu‘ungá fakatou‘osi ., ko e kī ʻoku ʻi . fakaleleiʻi ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻoku maʻú ke fakalahi 'a e ngaahi faingamalie 'o e lavame'a ..

fili fakanatula: checkmate 'a e vaivai

Kapau ko e Kalapakosi 'a e poate ., Ko e fili fakanatulá ko e tokotaha vaʻinga ia ʻokú ne fakapapauʻi pe ko e fē ʻa e ngaahi konga ʻoku laka ki muʻá pea ko e fē ʻoku fakaʻauhá .. Na‘e mahino‘i ‘e Darwin ‘a e ., ʻi natula, ‘Oku ‘ikai ke ma‘u ‘e he fa‘ahinga tāutaha kotoa pē ‘o ha fa‘ahinga ‘a e ngaahi faingamālie tatau ke nau mo‘ui mo fakatupu.. Ko e fa‘ahinga ‘oku nau ma‘u ‘a e ngaahi ‘ulungaanga ‘okú ne ‘oange kiate kinautolu ha lelei ‘i honau ‘ātakaí—hangē ko ha ngutu fefeka ange pe taliteke‘i lahi ange ‘a e pāká—‘oku ngalingali ange te nau tuku atu honau ngaahi kēnisí ki he to‘utangata hokó.. Ko e founga ko 'eni ., ‘oku toutou fai ‘i he laui afe‘i ta‘u ., ‘oku iku ia ki he ngaahi liliu loloto ‘i he ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘uí ..

ʻi he sisí, ʻoku hoko ha meʻa tatau .: Ko ha tokotaha va‘inga ‘okú ne fai ha ngaahi fehālaaki fakapotopoto—hangē ko hono tuku ‘a e ngaahi kongá ‘o ‘ikai malu‘i pe ta‘etokanga‘i ‘a e ngaahi fakamanamana ‘a e filí—‘oku . “fakangata” ʻo e vaʻingá. ‘I he Kalapakosí ., fa‘ahinga ‘oku ‘ikai ke nau lava ‘o fe‘ungamālie ki he ngaahi liliu ‘i he ‘eá ., ko e ma‘u ‘o e me‘akaí pe ko e a‘u mai ‘a e fanga manu fekaí ., fehangahangai mo e mate. Ko ha fakatātā mahino ko e fanga ‘ikuana fonua ‘o e Motu Santiago ., ‘a ia na‘e meimei mole ‘i he taimi na‘e fakahū mai ai ‘e he tangatá ‘a e fanga puaká mo e fanga kosí ., na‘á ne faka‘auha honau nofo‘angá pea fe‘au‘auhi ki he‘enau me‘akaí .. Naʻe ngāue ʻa e fili fakanatulá ko ha tokotaha vaʻinga taʻeʻofa ., fakangata 'a e si'isi'i taha 'o e mateuteu ..

Ka ko e fili fakanatulá ‘oku ‘ikai ko ha founga fakalaine pe ‘oku lava ke tomu‘a tala.. Taimi e ni'ihi, ʻoku fakahoko ʻe he faingamālié ha fatongia mahuʻinga, hangē ko e taimi ‘oku fakatupu loto-mamahi ai ‘e ha liliu fakafokifā ‘o e ‘eá pe ko ha pā ‘a e mo‘unga afí ‘a e poate ‘o e ‘evalūsioó .. ʻi he sisí, ‘E tatau eni mo ha fehālaaki ‘a ha fili ‘i hono fakaava ha faingamālie ta‘e‘amanekina.. Na‘e ‘ilo‘i ‘e Darwin ko e ‘evalūsioó ‘oku ‘ikai ko ha hala ia ki he haohaoá ., ka ko ha founga ‘o e . 'ahi'ahi mo e fehalaaki, ‘a ia ko e fa‘ahinga ‘oku nau mo‘uí ‘oku ‘ikai ko e mālohi taha ia ., ka ko kinautolu ‘oku nau fe‘ungamālie lelei taha ki he ngaahi tu‘ungá ..

Ko e siisi ʻa Tāuini .: ko ha fakatātā ʻoku ʻaonga .?

Naʻe ʻikai ko ha tokotaha vaʻinga siisi ʻa Sālesi Tāuini ʻi he ʻuhinga fakaonopooni ʻo e foʻi leá ., ka naʻá ne saiʻia ʻi he ngaahi vaʻinga fakapotopotó mo e ngaahi pāso fakaʻatamaí .. ʻi heʻene kei talavoú ., naʻá ne saiʻia ʻi he vaʻinga backgammon mo e whist ., ngaahi vaʻinga ʻoku ., hange ko e siasi, fie maʻu ke ʻamanaki ki he ngaahi ngaʻunu mo e feʻunga mo e ngaahi ngāue ʻa e fili .. Ka neongo ia, Ko e sisí ‘o hangē ko ia ‘oku tau ‘ilo‘i he ‘aho ní—mo ‘ene faingata‘a‘ia fakatakimu‘á mo hono fakamamafa‘i ‘a e palani taimi lōloá—na‘e ‘ikai ke fu‘u fakalakalaka ia ‘i hono taimí.. Neongo ia ., ‘Oku fakahehema ke fakakaukau atu ki he founga na‘á ne mei ngāue‘aki ai ‘a e lea fakatātā ko ení ke fakamatala‘i ‘aki ‘ene teolia..

ʻOku vahevahe ʻe he sisí mo e ʻevalūsioó ha ngaahi meʻa mahuʻinga ʻoku faitatau ai .:

• Founga ngaue vs .. fe'unga: ʻi he sisí, Kuo pau ke tomu‘a ‘ilo‘i ‘e ha tokotaha va‘inga ‘a e ngaahi nga‘unu ‘a e fili pea fakatonutonu ‘ene founga va‘ingá ‘o fakatatau ki ai .. ‘I he ‘evalūsioó ., ‘Oku fe‘ungamālie ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘uí ki honau ‘ātakaí fakafou ‘i he ngaahi liliu fakaesino ‘a ia ‘okú ne ‘oange kiate kinautolu ‘a e ngaahi lelei fe‘au‘auhí ..
• Ko e tenge fili: ʻi he sisí, ko ha fehālaaki ʻe lava ke ne fakamoleki ʻa e vaʻingá. ʻi natula, ko ha ‘ulungaanga ta‘efakafiemālie ‘e lava ke ne taki atu ki he ‘auha. Ko e ongo sisitemi fakatou'osi 'oku 'i ai 'a e 'omi 'o e . “tupu” ʻoku tuʻumaʻu.
• Kehekehe 'o e ngaahi solova'anga .: 'Oku 'ikai ha founga 'e taha ke ikuna ai 'i he chess ., hangē pē ko e ʻikai ha founga ʻe taha ke tupulaki ai .. Na‘e fakatupulekina ‘e he ngaahi fa‘ahinga ‘i he Kalapakosí ‘a e ngaahi fakalelei‘anga kehekehe ki he ngaahi palopalema meimei tatau ., hangē pē ko ha tokotaha vaʻinga siisi ʻe lava ke ne fili ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi fakaava lahi ke fehangahangai mo hono fili ..

Ka neongo ia, ʻoku ʻi ai ha tefitoʻi faikehekehe .: ʻi he sisí, 'oku mahino 'a e taumu'a . (sieke 'a e tu'i), lolotonga ia ‘i he ‘evalūsioó ‘oku ‘ikai ha . “taumu'a” kuo tomuʻa fakapapauʻi. ‘Oku ‘ikai ke tupulaki ‘a e mo‘uí ki ha ngata‘anga pau ., ka ‘oku fe‘ungamālie ia ki he ngaahi tu‘unga ‘o e momeniti ko iá .. Na‘e mei hounga‘ia ‘a Darwin ‘i he faikehekehe ko ení ., koe‘uhi ko ‘ene teolia ‘oku makatu‘unga ia ‘i he fakakaukau ko e ‘evalūsioó ko ha founga . 'ikai ha tu'asila pau, ‘a ia ‘oku fua ai ‘a e lavame‘á ‘i he tu‘unga ‘o e mo‘uí mo e fakafanaú ., 'ikai 'o e haohaoa ..

Kapau naʻe ʻilo ʻe Tāvini ʻa e siisi fakaonopooní ., ‘oku ngalingali na‘á ne mei ngāue‘aki ia ko ha fakatātā ke fakamatala‘i ‘a e founga ‘oku fe‘au‘auhi mo fe‘unu‘aki ai ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘uí ., ka na‘e mei toe fakahaa‘i ai ‘a hono ngaahi ngata‘angá .. Ko e siasi ko ha vaʻinga ʻoku ʻi ai hono ngaahi tuʻutuʻuni pau mo ha ngaahi ngaʻunu fakangatangata ., lolotonga ia ko e ‘evalūsioó ko ha founga mālohi ., moveuveu mo fonu ʻi he ngaahi meʻa kehekehe ʻoku ʻikai lava ke tomuʻa tala. Neongo ia ., 'oku kei malohi pe 'a e fakatata .: ko e Kalapakosí ko e ., ‘i he ngaahi founga lahi ., ko e palakipoe ‘oku fai ai ‘e natula ‘ene va‘inga fakamānako tahá ..

Ko e tukufakaholo ʻo Tāuini .: ko e hā te tau lava ʻo ako mei he siasi fakaʻevalūsioó?

Laka hake he 100.00. 180 Hili ha ngaahi ta‘u mei he ‘a‘ahi ‘a Tāvini ki he ‘Otu Kalapakosí ., ‘oku kei hoko pē ‘a ‘ene fakakaukau ‘o e ‘evalūsioó ko e taha ia ‘o e ngaahi fakakaukau tākiekina lahi taha ‘i he saienisí .. Ka, Ko e hā ‘a e ngaahi lēsoni ‘e lava ke tau ma‘u mei hono fakahoa ‘a e ‘evalūsioó ki ha va‘inga sisí?? 'Uluakí ., ‘okú ne ako‘i kitautolu ‘o pehē . Ko e fe‘unu‘akí ko e kī ia ki he mo‘uí. Hangē pē ko e pau ke fe‘unu‘aki ‘e ha tokotaha va‘inga siasi ‘ene founga va‘ingá ‘o fakatatau ki he founga ‘a hono filí., Kuo pau ke fe‘ungamālie ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘uí ki he ngaahi liliu ‘i honau ‘ātakaí koe‘uhi ke ‘oua ‘e mole atu ..

ʻI he tuʻunga hono uá ., ‘Oku fakamanatu mai ‘e he lea fakatātā ‘o e sití ‘oku ‘ikai ko e fe‘au‘auhí pē ‘a e me‘a ‘i he ‘evalūsioó .. ‘Oku toe fakahoko ‘e he fengāue‘akí ha ngafa mahu‘inga .. ‘I he Kalapakosí ., Hangē ko 'eni, Ko e ngaahi fa‘ahinga finch ‘e ni‘ihi kuo nau fakatupulekina ‘a e ngaahi vaha‘angatae fakasimbiotiki mo e fanga manupuna kehé ., hangē ha fanga manupuna manukú, ‘a ia ‘oku tokoni‘i ai kinautolu ke nau fakama‘a ‘a e fanga ki‘i manupuna .. ʻi he sisí, ‘E tatau eni mo ha aleapau fakataimi ‘i he vaha‘a ‘o ha ongo va‘inga ke ikuna‘i ha tokotaha va‘inga hono tolú .. natula, hangē pē ko e sití, Ko ha sisitemi ia ʻoku nofo fakataha ai ʻa e feʻauʻauhí mo e fengāueʻakí ..

Faifai pea hoko, ‘oku fakaafe‘i kitautolu ‘e he siisi fakae‘evalūsioó ke tau fakakaukau ki he fatongia ‘o e tu‘unga fakatu‘utāmakí .. ʻi he sisí, ʻe lava ke liliu ʻe ha fehālaaki ʻa e ʻalunga ʻo e vaʻingá, ka ‘i he ‘evalūsioó ., Ko e ngaahi me‘a ‘oku hoko tu‘uma‘ú—hangē ko ha pā ‘a e mo‘unga afí pe ko e a‘u mai ‘a ha fa‘ahinga fo‘ou—‘e lava ke ne liliu ‘a e iku‘anga ‘o ha ‘ekosisitemi fakakātoa.. Na‘e mahino‘i ‘e Darwin ko e ‘evalūsioó ‘oku ‘ikai ko ha founga fakapapau‘i., ka ko e taha ʻoku fehokotaki ai ʻa e faingamālié mo e fie maʻú .. ‘Oku mahu‘inga ‘aupito ‘a e fakakaukau ko ení ke mahino‘i ‘a e ‘uhinga ‘oku tupulekina ai ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘e ni‘ihi kae mole atu ‘a e ni‘ihi kehé..

Hoy, ‘oku fehangahangai ‘a e Kalapakosí mo e ngaahi pole fo‘ou ., hangē ko e feliuliuaki ‘o e ‘eá mo e hū mai ‘a e ngaahi fa‘ahinga ‘o e me‘amo‘ui ‘oku nau ‘ohofi ‘a e ‘eá .. Ko e ngaahi me‘á ni ‘oku nau liliu ‘a e . “poate faka'evalūsio” ‘i he ngaahi founga ta‘ealafakafuofua‘i, fakamālohiʻi ʻa e ngaahi faʻahinga ke nau feʻunga pe mate .. Kapau naʻe moʻui ʻa Tāvini ., Mahalo te u sio ʻi he ngaahi liliu ko ʻení ki ha vaʻinga foʻou ʻoku lolotonga fakahoko ., ‘a ia ‘oku hokohoko atu ai ‘a e hiki ‘e natula ‘a hono ngaahi kongá ‘aki ‘a e kākā tatau ‘o hangē ko ia ‘oku fa‘a hokó ..

Ko e ‘Otu Motu Kalapakosí ‘oku mahulu hake ia ‘i ha feitu‘u ‘oku ‘alu ki ai ‘a e kau folau ‘eve‘evá pe ko ha faka‘ilonga ‘o e ngaahi me‘amo‘ui kehekehe .: Ko ha fakamanatu kinautolu ko e moʻuí ko ha vaʻinga ʻo e founga ʻoku ʻi ai ʻa e feʻunga ., ʻOku fakatahaʻi ʻa e feʻauʻauhí mo e faingamālié ke faʻu ha ngaahi sīpinga ʻo e fakaʻofoʻofa mo e faingataʻa fakaofo .. Tāvini, mo hono 'atamai 'analaiso māsila ., Naʻá ku mei houngaʻia ʻi he fakatātā ʻo e sisí ., ‘o ‘ikai ko ha fakamatala mo‘oni ‘o e ‘evalūsioó ., ka ko ha founga ke fakatātaaʻi ʻaki ʻa e founga ʻoku . “foʻi faiva” mo e ngaahi tu'utu'uni 'o e mo'ui ..

ʻI he fakaʻosí ., ko e fehu'i 'oku 'ikai pe na'e mei va'inga siasi 'a Darwin ., ka ‘o kapau te tau ., ko ha fa'ahinga, ‘Oku tau ako ‘a e ngaahi lēsoni ‘oku ‘i ai ‘a e Kalapakosí ke ako‘i mai kiate kitautolu .. ‘I ha māmani ‘oku liliu vave ai ‘a e ngaahi ‘ekosisitemí ., Ko e malava ke fe‘ungamālie – ‘o hangē ko ia ‘oku fai ‘e he ngaahi fa‘ahinga ‘i he ngaahi motu ko ení – ‘e hoko ia ko e kī ki hotau kaha‘ú .. Mahalo, ‘aki hono siofi ‘a e siasi fakae‘evalūsio ‘o e Kalapakosí ., te tau lava ʻo maʻu ha ueʻi ke hiki ʻetau ngaahi kongá ʻaki ha poto lahi ange ..