Fakalaka ki he kakanó
Pauni Fakamavahe'i
Founga mo e ngaue .

Siasi ʻi he ʻAmasoní .: paz, toe fakatahataha'i mo e 'amanaki 'i Kolomupia .

Sanuali 25, 2026 · Pauni Fakamavahe'i

ufi'ufi 2568

‘I he lotolotonga ‘o e ‘Amasoni Kolomupiá ., ʻoku hoko ha vaʻinga motuʻa ko ha fakaʻilonga ʻo e liliú mo e ʻamanaki leleí .. veimau, mahulu hake ia ʻi ha meʻa manakoa pē, ‘oku ‘asi hake ko ha me‘angāue ‘o e fakalelei mo e toe langa ‘i ha vahefonua ‘oku faka‘ilonga‘i ‘aki ‘a e ngaahi hongofulu‘i ta‘u ‘o e fepaki fakakautau .. Ko e kau tau kimuʻa ʻo e FARC, ko 'eni 'oku lolotonga 'i he founga 'o e toe fakatahataha'i ., ʻOku nau maʻu ʻi he sipoti fakaʻatamai ko ʻení ha feituʻu ke fakamoʻui ai ʻa e ngaahi laveá ., toe langa hake 'a e ngaahi ha'i pea toe faka'uhinga'i ho kaha'u. ‘Oku fakatotolo‘i ‘e he kupu ko ení ‘a e founga kuo hoko ai ‘a e sití ko ha halafakakavakava ‘i he vaha‘a ‘o e kuohili fakamālohí mo ha lolotonga ‘oku fonu ‘i he ngaahi me‘a ‘e ala hokó., 'analaiso 'ene uesia ki he toe fakatahataha'i fakasosiale ., ako mo e langa melino ‘i Kolomupia .. Fakafou ʻi he ngaahi fakamoʻoní ., ngaahi fakamatala mo e ngaahi fakakaukau, Te tau ʻiloʻi ʻa e ʻuhinga ʻoku mahulu hake ai ʻa e vaʻinga ko ʻení ʻi he vaʻingá ke hoko ko ha ngāue ʻo e fakafepaki melino mo ha maama ʻo e ʻamanaki ʻi he lotolotonga ʻo e vaotaá..

Ko e siisi ko ha fakatātā ia ki he melinó .

veimau, mo ‘ene . 64 ngaahi tapafā mo e ngaahi konga ‘oku nau fakafofonga‘i ‘a e ngaahi kau tau ‘i he taú ., Mahalo ʻe ngali hangē ha vaʻinga fepakipaki ke talanoa ki he melinó.. Ka neongo ia, ‘i he ‘Amasoni Kolomupiá ., kuo hoko ia ko ha fakatātā mālohi ki he fakaleleí .. Ko e va'inga takitaha ko ha microcosm 'oku mahino ai 'a e ngaahi tu'utu'uni ., ngaahi nga'unu fakapotopoto pea ko e taumu'a 'oku 'ikai ke faka'auha 'a e fakafepaki ., ka ke ikuna'i ia 'aki 'a e 'atamai mo e kataki .. Mo e kau tau kimu'a na'a nau fakamoleki ha ngaahi ta'u 'i he vao ., ‘a ia na‘e fai ai ‘a e ngaahi tu‘utu‘uní ‘i he malumalu ‘o e tenge pea na‘e vave ‘a e ngaahi nunu‘á ., ‘oku ‘omai ‘e he sisí ha founga fakakaukau fo‘ou ..

‘I he Ngaahi Feitu‘u Ako Fakavahefonua mo e Toe Fakatahataha‘i . (ETCR), ‘oku tu‘u ‘i he ngaahi feitu‘u hangē ko Milavale pe La Valiante ., kuo hoko 'a e poate ko ha tu'unga 'oku fakahoko ai 'a e 'ikai ke fakamālohi .. “Kimuʻa, naʻe fakakaukau pē hoku ʻatamaí ki he ngaahi founga taú .; taimí ni, ʻOku ou fakakaukau ki he founga ke maluʻi ai hoku tuʻí mo ʻamanaki ki he ngaahi ngaʻunu ʻa e tokotaha ʻe tahá .”, ko e fakamatala ia ‘a Carlos, ko ha tokotaha tau kēlila ki mu‘a na‘á ne ako ke va‘inga ‘i he 1914 . 2018. Ko e ngaahi ako na‘e fakahoko ‘e he . ʻUnivēsiti Fakafonua ʻo Kolomupiá ‘I he ngaahi feitu‘u ko ení ‘oku nau fakahaa‘i ai ‘oku fakalelei‘i ‘e he sisí ‘a e malava ke tokangataha ., fakasi‘isi‘i ‘a e ta‘efakakaukau‘í pea fakalototo‘a‘i ‘a e fakakaukau fakaanga ., ngaahi taukei mahu'inga kiate kinautolu 'oku nau feinga ke tukuange 'a e logic 'o e fehangahangai ..

Ka ʻoku ʻikai ngata pē ʻi he liliu ʻa e sití ʻi ha tuʻunga fakafoʻituitui .. ‘I he ngaahi komiunitī ‘oku kei hokohoko atu ai ‘a e ta‘efalalá ., kuo hoko ‘a e ngaahi va‘inga ‘i he vaha‘a ‘o e kau tau ki mu‘á mo e kau sivilé ko ha ngāue fakaefakatātā .. ʻI Seni Hosē teli Kuaviale, Hangē ko 'eni, 'Oku fokotu'utu'u 'a e ngaahi fe'auhi 'a ia 'oku fakatou kau ai 'a e kau toe fakakau mo e kau ma'ukovia 'o e fepakipaki .. “‘I he ‘uluaki taimí ., naʻe ʻikai fie tangutu ha taha ʻi muʻa ʻiate kinautolu ., ka ‘i he‘enau sio ‘oku tau muimui kotoa ki he ngaahi tu‘utu‘uni tatau ., ʻoku fetongi ʻa e manavaheé ʻaki ʻa e fie ʻiló .”, ko e fakamatala ia ‘a Malia Felenitá ., ko ha faiako ‘okú ne poupou‘i ‘a e ngaahi fakataha ko ení .. Ko e vaʻingá ., ko ia ai, ʻOku hoko ia ko ha lea fakamāmani lahi ʻokú ne motuhi ʻa e ngaahi ʻā vahevahe mo fakaetangata ʻa e taha ʻe tahá..

Mei he me'atau ki he papa .: ko e founga fakafoki

Ko e liliu mei he mo‘ui faka-kelilá ki he mo‘ui sivilé ko ha hala ia ‘oku fonu ‘i he ngaahi fakafaingata‘a‘ia‘anga .. Tokolahi ‘a e kau tau ki mu‘á ‘oku nau fehangahangai mo e fakaanga‘i ., ‘ikai ha ngaahi faingamālie ngāue mo e ., 'i he ngaahi me'a 'e ni'ihi, ko e fakahehema ke toe foki ki he fakamālohí .. ‘I he tu‘unga ko ení ., Kuo 'asi hake 'a e siisi ko ha me'angaue mahu'inga 'i he ngaahi polokalama fakafoki 'oku fa'u 'e he . Potungaue ki he Toe Fakatahataha'i mo e Fakaangaanga (ARN) mo e ngaahi kautaha hangē ko e . Fakava'e 'o e Melino mo e Fakalelei.

Ko e taha ʻo e ngaahi pole lalahí ko e feʻunga mo ha founga angamaheni ʻoku mamaʻo mei he ʻadrenaline ʻo e fepakipakí.. “ʻi he vaotaá, ko e 'aho kotoa pe ko e tau ke mo'ui .; ʻi heni, ko e fakalongolongo mo e nonga 'e lava ke lōmekina .”, ʻOku fakahā ʻe Javier ., ko ha tokotaha tau ki mu‘a . 32 ngaahi ta'u. veimau, mo hono vave māmālie ka ʻoku fie maʻu ., tokoni ke fakafonu ʻa e ʻataʻatā ko iá. Ngaahi polokalama hange ko e . “Siasi ki he Melino .”, fakahoko 'i he ETCR ., ʻOku ʻikai ngata pē ʻi heʻenau akoʻi ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni ʻo e vaʻingá ., ka 'oku nau ngaue ki he ngaahi taukei fakasosiale-fakaeloto .. Fakafou ‘i he ngaahi workshop ., ʻoku ako ʻa e kau maʻu fakatahá ke nau mapuleʻi ʻa e loto-mafasiá, ke nau taufetongi mo ʻiloʻi ʻoku ʻi ai hono nunuʻa ʻo e ngaʻunu takitaha ., ko ha lēsoni mahuʻinga kiate kinautolu naʻa nau fai kimuʻa ha ngaahi fili ʻi he malumalu ʻo e crossfire ..

Tukukehe, kuo fakaava ʻe he sití ha ngaahi matapā ngāue taʻeʻamanekina .. ‘I he ngaahi kolo hangē ko Folōleni pe Letisia ., Ko e ni‘ihi ‘o e kau tau ki mu‘á kuo nau ma‘u ha ngāue ko e kau siofi ‘i he ngaahi ‘apiakó pe ngaahi senitā fakakoló ., ako'i 'a e va'inga ki he fanau mo e to'utupu .. “'Oku fakaoli: Na‘á ku fakamoleki ha ngaahi ta‘u ‘i he ako ke to‘o ha me‘afana ., pea ko ʻeni ʻoku ou maʻu ha paʻanga lahi ange ʻi hono akoʻi ʻo e founga ke hiki ai ha pawn .”, Fakakata ʻa Luisi, ‘a ia ‘okú ne fakalele he ‘ahó ni ha kalapu siasi ‘i ha ‘apiako ‘i Caquetá .. Ko e fa'ahinga fokotu'utu'u ko 'eni 'oku 'ikai ngata pe 'i he'ene fakatupu pa'anga hū mai ., ka ‘oku nau toe langa hake ‘a e faka‘apa‘apa‘i-kitá mo e ongo‘i ‘oku kau ki he sōsaietí..

Ka neongo ia, ʻOku ʻikai taʻe ʻi ai ha ngaahi faingataʻa ʻi he founga ngāué .. ‘I he ngaahi feitu‘u ‘oku kei mālohi ai ‘a e ‘i ai ‘a e kau fakafepaki ‘a e FARC pe ngaahi kulupu tau ta‘efakalaó ., Ko e ni‘ihi ‘o e kau tau ki mu‘á ‘oku nau fehangahangai mo e ngaahi fakamanamana ‘i he‘enau kau ‘i he ngaahi polokalamá ni .. “‘Oku ‘i ai ‘a e ni‘ihi ‘oku nau vakai ki he sití ko ha maumau taimi pe ., toe kovi ange, hangē ha lavakiʻi ʻo e tupuʻangá .”, ko e fakamatala ia ‘a ha ‘ōfisa RNA ‘a ia ‘okú ne sai‘ia ange ke ‘oua ‘e fakahā hono hingoá .. Neongo ‘eni ., Ko e kītaki ‘a e fa‘ahinga ‘oku nau fili ki he hala ko ení ‘oku fakahaa‘i ai ‘oku malava ke toe fakatahataha‘i ., na‘a mo e ngaahi feitu‘u mama‘o taha ‘o e fonuá ..

Ko e ʻAmasoní ko ha feituʻu ʻo e liliú .

Ko e vaotā ʻuha ʻo ʻAmasoní ., mo hono ngaahi ‘akau lanu mata mo e nofo mavahe fakasiokālafi ., Kuo hoko ia ʻi he hisitōliá ko ha vahefonua fakatuʻutāmaki ki he ngaahi kulupu fakakautaú .. Hoy, ka neongo ia, ‘Oku hoko ia ko ha fale fakatotolo fakakemi ‘o e melinó ‘a ia ‘oku fakahoko ai ‘e he sití ha fatongia takimu‘a .. 'I he ngaahi potungaue hange ko Putumayo ., Kuaviale pe Kaketā ., 'a ia kuo vaivai ai 'a e 'i ai 'a e Pule'anga ., 'oku faka'aonga'i 'e he ngaahi fokotu'utu'u 'a e komiuniti 'a e va'inga ke lalanga 'a e ngaahi netiueka 'o e falala mo e fakalakalaka ..

Ko e taha ʻo e ngaahi poloseki ʻoku fakaʻilongaʻi tahá ko e . Kautaha Nima ki he Melinó, ‘a ia kuó ne fokotu‘u ‘a e ngaahi laupapa siasi lalahi ‘i he ngaahi mala‘e fakapule‘angá ‘i he ngaahi kolomu‘a hangē ko Puerto Asis pe San Vicente del Caguán .. Ko e ngaahi feitu'u ko 'eni ., tānaki atu ki he ngāue ki he ngaahi vaʻinga ʻikai fakaʻofisiale ., kuo nau hoko ko e ngaahi feitu‘u fakataha‘anga ‘a ia ‘oku fetaulaki ai ‘a e kau tau ki mu‘á ., Alea'i 'e he kau taki fakasosiale mo e to'utupu 'a e kaha'u 'o e vahefonua .. “He ʻikai lava ke hokohoko atu ʻa e vakai ki he ʻAmasoní ko ha feituʻu pē ʻo e fepakipakí .; Kuo pau ke hoko ia ko ha vahefonua ʻo e ngaahi faingamālié .”, ʻOku pehē ʻe Taiana., ko ha tokotaha tau ki mu‘a ‘a ia ‘okú ne fakahoko he taimí ni ‘a e ngaahi ako‘anga siasi ‘i hono koló ..

Ko e uesia ‘o e ngaahi fokotu‘utu‘u ko ení ‘oku mahulu hake ia ‘i he fakataipé.. ‘I he ngaahi feitu‘u ‘oku fakangatangata ai ‘a e ako fakafo‘ituituí ., Kuo fakakau 'a e siasi ki he ngaahi polokalama fakakolo ko ha me'angaue fakaako .. ‘I he . Ko e Akoʻanga Angamaheni Māʻolunga ʻo Florence, Hangē ko 'eni, Naʻe fakahoko ha palani fakaʻaliʻali ʻa ia naʻe ako ai ʻe he fānau akó ʻa e fika mo e loki ʻo fakafou ʻi he vaʻingá .. “Ko e fānau ʻoku nau vaʻinga siasi ʻoku nau fakalakalaka ʻenau fakahoko ʻo e fika mo e lautohi ., ka ‘oku nau toe fakatupulekina ‘a e kaungāongo‘i mo e faka‘apa‘apa lahi ange ki he ngaahi tu‘utu‘uní .”, ‘oku fakahaa‘i ai ha līpooti mei he . Sekelitali Ako ʻo Caquetá. Ki he kau tau kimu'a 'oku nau kau mai ki he ngaahi polokalama ko 'eni ., ʻOku hoko hono akoʻi ʻo e siʻisiʻi tahá ko ha founga ke huhuʻi ai honau kuohilí mo langa hake ha tukufakaholo lelei ..

Kaikehe, Ko e pole ‘o hono ‘omai ‘o e siisi ki he ‘Amasoní ‘oku ‘ikai ke si‘i hifo ia .. Ko e ngaahi faingata'a fakalotofonua ., hange ko e 'ikai ha fehokotaki'anga pe fakangatangata 'a e ma'u 'o e ngaahi naunau ., fakamālohiʻi ʻa e ngaahi kautahá ke nau fakatupu. ‘I he ngaahi tu‘unga ‘e ni‘ihi ., Ko e ngaahi laupapa 'oku ngaohi ia mei he 'akau fakalotofonua ., pea ko e ngaahi kongá ʻoku tongitongi nima .. “'Oku 'ikai ha ngaahi falekoloa siasi heni ., ko ia ʻoku tau fai ʻa e meʻa te tau lavá ʻaki ʻa e meʻa ʻoku tau maʻú .”, ‘Oku tala ‘e Miguel ., ko ha tokotaha tau ki mu‘a ‘okú ne tataki ha fale ngāue tufunga ‘i La Variante .. Ko e tuʻumālie ko ʻení ., anga-maheni‘aki ‘a e fa‘ahinga kuo nau nofo ‘i he vaotaá ., Ko e taha tatau pe ia 'oku ne fakalele 'i he 'aho ni 'a e liliu 'o e vahefonua ..

Siasi ko ha meʻangāue ki he manatú mo e kahaʻú .

'I ha fonua 'oku kei fo'ou 'a e manatu ki he fepaki ., Kuo hoko ʻa e sití ko ha halafakakavakava ʻi he vahaʻa ʻo e kuohilí mo e kahaʻú .. Mo e tokolahi 'o e kau tau kimu'a ., Ko e vaʻingá ko ha founga ia ke fakahoko ʻaki ʻa e meʻa kuo tau aʻusiá ʻo ʻikai ke tau tō ki he fakaʻauhá pe fakalāngilangiʻi ʻo e taú.. “ʻi he taimi ʻoku ou vaʻinga aí ., ʻOku ʻikai ke u fakakaukau au ki he meʻa naʻá ku faí ., ka ko e me'a te u lava 'o fai he taimi ni .”, ‘Oku fakakaukau ‘a ‘Ana ., ko ha mēmipa ki mu‘a ‘o e FARC ‘a ia ‘i he ‘ahó ni ko ha faiako siisi ‘i ha ‘apiako ‘i Villavicencio ..

Ngaahi poloseki hange ko e . “Siasi 'i he Manatu”, faka‘uli ‘e he . Senitā Fakafonua ʻo e Manatu Fakahisitōliá, 'oku nau kumi ki he me'a tofu pe ko ia .: faka'aonga'i 'a e va'inga ko ha me'angaue ke fakamatala'i 'a e fepakipaki mei ha fakakaukau langa hake .. Fakafou ‘i he ngaahi va‘inga fakakaveingá ., 'a ia 'oku fakafofonga'i ai 'e he konga takitaha ha tokotaha faiva 'i he fepakipaki . (kau tau, va'a tau malu'i fonua, kau maʻukovia, Vahefonua), ‘oku toe langa ‘e he kau ma‘u fakatahá ‘a e ngaahi me‘a fakahisitōliá ‘o ‘ikai ko ha hokohoko ‘o e ngaahi taú ., kae hangē ha laupapa naʻe ʻi ai hono nunuʻa ʻo e ngaʻunu kotoa pē .. “Ko ha founga ia ke mahino ai naʻe ʻikai ko ha vaʻinga ʻa e taú ., ka ko e melinó ‘e lava ke .”, ‘oku fakamatala ia ‘e ha tokotaha fakafaingofua‘i ‘o e polosekí ..

Mo e ngaahi to'utangata fo'ou ., Ko e sisí foki ko ha founga ia ke motuhi ai ‘a e siakale ‘o e fakamālohí .. ‘I he ngaahi komiunitī na‘e tupu hake ai ‘a e fānaú ‘o fanongo ki he ngaahi talanoa tau ., 'oku 'oatu 'e he va'inga kiate kinautolu ha sipinga kehe 'o e fakalelei'i 'o e fepakipaki .. “ʻOku ʻikai ke toe fie hoko ʻeku fānaú ko ha kau sōtia .; 'oku nau fie hoko ko e kau sioata 'o e siasi”, ʻOku pehē pōlepole ʻa Likato., ko ha tokotaha tau kimuʻa ʻoku nofo he ʻaho ní ʻi ha ETCR ʻi Meta .. Ko e liliu fakafonua ko ení mahalo ko e tukufakaholo mahu‘inga taha ia ‘o e siasi ‘i he ‘Amasoní.: fakamo'oni'i 'oku, na‘a mo e ngaahi feitu‘u ‘oku lavea lahi taha ki ai ‘a e fakamālohí ., 'oku malava ke fakakaukau ki ha kaha'u kehe ..

Ka neongo ia, ʻOku ʻikai taʻe ʻi ai ha ngaahi fepakipaki ʻo e halá .. ‘I he ngaahi feitu‘u ‘e ni‘ihi ., ‘oku kei fakakaukau‘i pē ‘a e sisí ‘aki ‘a e veiveiua ., fekau‘aki mo e fakakaukau ko ia . “foʻi faiva” ‘oku ‘ikai ke fenāpasi ia mo e mamafa ‘o e fepakipakí .. “‘Oku ‘i ai ‘a e ni‘ihi ‘oku nau pehē ko e me‘a faka‘ofo‘ofa eni ., ko ia 'uluaki kuo pau ke tau solova 'a e ngaahi palopalema hange ko e fiekaia pe tu'umalie .”, ko e fakamatala ia ‘a ha taki fakakomiuniti mei Guaviare .. Ka ‘oku taukave‘i ‘e he fa‘ahinga ‘oku nau peti ‘i he sisí ‘oku ‘ikai fekau‘aki ia mo e fili ‘i he vaha‘a ‘o e me‘a ‘oku fakavavevavé mo e me‘a ‘oku mahu‘ingá., ka ke mahino 'oku langa 'a e melino 'i he ngaahi tafa'aki lahi .. “'Oku 'ikai ke 'alu 'a e siasi ke solova 'a e masiva ., ka ‘e lava ke ne liliu ‘a e anga ‘o ‘etau fakakaukau kiate kitautolú mo e ni‘ihi kehé .”, ‘oku faka‘osi‘aki ..

Ngaahi Fakamulituku .: lahi ange ia ʻi ha vaʻinga ., ko ha ngāue ʻo e fakafepaki

Ko e siasi ‘i he ‘Amasoni Kolomupiá ‘oku mahulu hake ia ‘i ha sipoti pe ko ha me‘a manakoa .: Ko e faka'ilonga ia 'o e tu'umālie ., ko ha ngāue ‘o e fakafepaki melino mo ha me‘angāue ke toe langa hake ‘a e fa‘unga fakasōsialé .. Fakafou ‘i he‘ene . 64 ngaahi kasila, kau tau kimu'a, Ko e kau maʻunimaá mo e ngaahi komiunitī kakató ʻoku nau toe tohi honau hisitōliá ., hiki mei he fepakipaki ki he founga ngaue ., mei he fehangahangai ki he talanoa .. Ko e va'inga ko 'eni ., mo hono ngaahi tu'utu'uni mahino mo 'ene fiema'u 'a e fakakaukau fakaanga ., kuo fakamo‘oni‘i ko ha kaume‘a ta‘e‘amanekina ia ‘i hono langa hake ‘o e melinó ., ‘o ‘ikai ngata pē ‘i hono ‘oatu ha founga kehe ki he fakamālohí ., ka ko ha founga fo‘ou foki ‘o e mahino‘i ‘o e māmaní ..

Ko e ngaahi olá ‘oku hā mahino .: fakalakalaka ‘i he mo‘ui lelei faka‘atamai ‘a e kau tau ki mu‘á, fakasi'isi'i 'o e stigma, to'utangata 'o e ngaahi faingamalie ngaue mo e ., ʻi ʻolunga ʻi he meʻa kotoa, fakatupu ha ngaahi feitu'u 'oku 'oatu ai 'e he ta'efalala 'a e hala ki he fengaue'aki. Ka neongo ia, 'oku mama'o 'a e hala mei he faingofua .. Ko e kītaki ‘a e ngaahi kulupu fakakautaú ., ko e si'isi'i 'o e ngaahi ma'u'anga tokoni mo e fakafepaki fakafonua ko e ngaahi fakafe'atungia'i ia 'oku kei fiema'u ke ikuna'i .. Ka ko e vaʻinga kotoa pē naʻe fai ʻi he vaotaá ., fe'auhi kotoa pe 'oku fokotu'utu'u 'i ha ETCR ., ko e tamasi'i kotoa pe 'oku ako ke hiki ha pawn kae 'ikai ke ne puke ha me'atau ., Ko e ikuna ia 'iate ia pe..

‘Oku fakamanatu mai ‘e he siisi ‘i he ‘Amasoní ko e melinó ‘oku ‘ikai ko e ‘ikai pē ke ‘i ai ha taú ., ka ko e 'i ai 'a e ngaahi faingamalie ., 'o e talanoa mo e ngaahi misi vahevahe .. ‘I ha fonua ‘a ia kuo tuku ai ‘e he fepakipakí ha ngaahi ma‘ulalo loloto ., Kuo hoko ʻa e vaʻinga motuʻa ko ʻení ko ha maama ʻo e ʻamanaki leleí ., fakamo'oni'i 'oku ., na‘a mo e ngaahi feitu‘u fakapo‘uli tahá ., 'oku malava ke ma'u 'a e maama .. Ko e fakaafe ., ko ia ai, 'oku mahino pe: 'Oua 'e fakasi'isi'i 'a e malohi 'o ha papa pea . 32 konga. He ‘i Kolomupia ., hange ko e siasi, 'oku mahu'inga 'a e nga'unu kotoa pe, pea ko e kaha'u 'oku langa ia 'aki 'a e 'atamai ., kātaki mo e ., ʻi ʻolunga ʻi he meʻa kotoa, mo e holi ke liliu e ngaahi tu'utu'uni 'o e va'inga ..

Tuku ha fakamatala

He'ikai pulusi ho'o tu'asila 'imeili .. ʻOku fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi malaʻe ʻoku fie maʻú . *