faleaiga a Parisia: chess ma filosofia i 60 mataitusi
Ianuari 26, 2026 · Tu'utasi Pawn

I le fatu o Pale, lea e fefiloi ai le manogi o le kofe faato'ā pala ma le muimui o talanoaga faalemafaufau, O cafes sa avea ma vaaiga o felafolafoaiga filosofia mo seneturi, faiga fa'apolokiki ma ta'aloga ta'aloga ua fa'atupu manatu fa'aonaponei. Mai laulau maamora o le Café de Flore i tulimanu bohemian o Procopius, O nei avanoa e le na o nofoaga e fono ai, ae o malumalu moni o manatunatuga. Ae, o fea e taaalo ai faifilosofia faaonaponei i aso nei? O fea faleaiga Parisian o loʻo taofia le aano o fefaʻatauaʻiga atamai na avea ai i latou ma taʻutaʻua?? O lenei tusiga o loʻo suʻesuʻeina pe faʻafefea chess, sili atu nai lo se taaloga, ua avea ma gagana lautele i nei avanoa, tuufaatasia tagata mafaufau, tusiata ma miti i se siva o manatu e sili atu i luga o le laupapa.
O le talatuu fa'asolopito o faleaiga a Paris e fai ma fa'asalalauga fa'apitoa
Parisian cafes e leʻi fananau mai o ni faʻalapotopotoga faʻapisinisi faigofie, ae avea ma nofoaga autu o le susulu faaleaganuu. I le amataga o le 18 senituri, nofoaga e pei o Procopius —o le faleaiga pito i leva i Pale—na avea ma nofoaga e feiloai ai tagata e pei o Voltaire, Rousseau ma Diderot, o le na finauina le Enlightenment a'o ta'alo sika. O lenei taaloga, faatasi ai ma ana tulafono o fuafuaga ma le faamoemoe, Na va'aia o se fa'atusa mo le ola lava ia.: o se taua o manatu lea e mana'omia ai le manatunatu loloto ma le tofa mamao.
I le senituri lona 19 ma le 20, sa faaauau pea le masani i faleaiga pei O Magota e Lua y Café de Flore, lea e iai tagata e iai e pei o Sartre, Beauvoir ma Camus suia laulau i tribunes. su'ega, i lenei tulaga, Sa le na o se mea e fiafia i ai, ae o se meafaigaluega e iloilo ai le tulaga o le tagata. Sartre, Faataitaiga, Na ou faʻaaogaina e fai ma faʻamalositino e talanoaina ai le saolotoga ma le faʻatonuga: O fasi pepa taitasi i luga o le laupapa e faatusa i se taunuuga, ma tagata taaalo taitasi, o se tusiata o lona lava olaga.
Hoy, e ui lava o le pisi o fesoʻotaʻiga lautele ua suia ai le malosi o felafolafoaiga, O nei faleaiga o loʻo faʻaauau pea ona leoleoina se tu ma aga e tetee i le taimi. O lona fausaga, O ona fa'ata puao ma laulau laupapa masaesae o ni molimau gūgū o se taimi ua tuana'i lea na tafe mai ai mafaufauga i le malosi tutusa e pei o le kofe na tu'uina i ipu poselana..
Chess o se gagana lautele o filosofia faaonaponei
O le sisi e le na o se taaloga; O se faiga o mafaufauga. I faleaiga a Parisian, ua avea ma alalaupapa i le va o augatupulaga o faifilosofia, tusiata ma saienitisi. O lona fausaga—o se laupapa 64 atigipusa o loʻo i ai i vaega taʻitasi se taua ma se gaioiga tulaga ese-e atagia ai le lavelave o manatu o loʻo talanoaina i nei avanoa.. Mo faifilosofia faaonaponei, ose auala e fa'amalositino ai le mafaufau, ae fa'apea fo'i ona fa'afeso'ota'i manatu fa'alaua'itele i se auala fa'apitoa.
Faataitaiga, le faifilosofia Farani Michael Serres fa'atusatusa le ta'aloga i le gagana: o gaioiga uma o se upu, taaloga taitasi se fasifuaitau, ma le seti o tulafono, se kalama. I ana tusitusiga, Na finau Serres o le taaloga e aʻoaʻo ai i tatou e mafaufau i faiga, e fa'atalitali i'uga ma talia le le mautonu, tomai taua mo soo se tagata mafaufau. I faleaiga, O lenei faʻataʻitaʻiga e oʻo mai i le olaga pe a ositaulagaina e se tagata taʻalo se fasi pepa e maua ai se avanoa faʻapitoa, o se gaioiga e mafai ona faauigaina o se lesona e uiga i le taua o lamatiaga i le olaga.
E le gata i lea, e fa'alototeleina talanoaga. E le pei o isi taaloga, lea e mafai ai ona gugu le tauvaga, I le chess, o taʻaloga e masani ona faʻatasi ma talanoaga e uiga i amio, polokiki po o faatufugaga. I totonu La Closerie des Lilas, Faataitaiga, E masani lava ona vaʻai i le au faifilosofia talavou o suʻesuʻeina se gaioiga aʻo talanoaina le faʻalavelave poʻo le atamai faʻapitoa.. O lea la ua avea le laupapa ma avanoa mo le soalaupulega, lea e fo'ia ai fe'ese'esea'iga fa'alelotu ae le o upu, ae fa'atasi ai ma gaioiga fa'atatau.
O faleaiga o loʻo iai pea le au faifilosofia faʻaonaponei
E ui lava o le tele o faleaiga fa'asolopito ua leiloa se vaega o lo latou mafaufau, o nisi e tumau e fai ma sulufaiga mo tagata mafaufau i aso nei. O nofoaga ia o lo'o tumau ai pea le ta'aloga o se sauniga paia:
- Café de Flore: E ui lava o aso nei e sili atu turisi, O loʻo iai pea laulau e feiloaʻi ai aʻoaʻoga ma tusitala. Aso Tofi aoauli, E mafai ona maua taaloga i le va o tamaiti aoga filosofia o le Sorbonne, oi latou e felafolafoa'i Foucault po'o Deleuze ao fe'avea'i fasipepa.
- Procopius: Faatasi ai ma lona siosiomaga 18 senituri, O lenei cafe e tosina ai le au tusitala ma le au filosofia o le faasaienisi. O iinei, e ta'alo le si'a i se ea o le mamalu, e peiseai o taaloga taitasi o se saafiafiga i le au encyclopedists.
- La Closerie des Lilas: Fa'asolo e tusisolo ma tusiata, O lenei cafe o se maneta mo i latou o loʻo vaʻavaʻai e tuʻufaʻatasia le fatufatuga ma fuafuaga. Na taʻua e Hemingway i ana faʻamanatuga, ma i aso nei o loʻo faʻaauau pea ona avea o se nofoaga e faʻafefiloi ai suʻega ma tusitusiga.
- Café des Phares: O loʻo i luga o le Place de la Bastille, o lenei cafe e tau le iloa ae tutusa le olaola. O iinei, o faifilosofia faaonaponei latou te faatulagaina ni taamilosaga faasamasamanoa lea e le o ni tupe le taui, ae o se fagu uaina ma le aia tatau e finau ai Nietzsche.
O nei faleaiga e le o ni falemataaga, ae o nofoaga e nonofo ai le taimi ua tuanai ma le taimi nei. E ui ina le toe avea i latou ma nofoaga autu o le avant-garde e pei o tausaga 50, O loʻo faʻaauau pea ona avea ma nofoaga e mafai ai e se taʻaloga o fuʻa ona avea ma amataga o se talitonuga fou.
Le lumanaʻi o suʻega filosofia i Pale
I le vaitau numera, lea e faasalalau ai manatu i le saoasaoa o le kiliki, O faleaiga Parisian e feagai ma le luʻitau o le tumau talafeagai. Peitai, chess-ma lona sootaga i filosofia-ua maua ni auala fou e fetuunai ai. Hoy, o le tele o nei avanoa e fa'atulagaina ai mea fa'asoso'o: ta'aloga a le tagata lava ia fa'asalalau tu'usa'o, felafolafoaiga i luga ole laiga ma le au faifilosofia mai le salafa o le lalolagi ma e oo lava i taʻaloga autu e tatau ona faʻamaonia ai gaioiga taʻitasi ma se upusii mai se tagata mafaufau masani..
O se faataitaiga iloga o le Fa'afilosofia Chess Festival, lea e faamanatuina i tausaga uma i O Magota e Lua. mo se vaiaso, O tagata taʻalo mai le lalolagi atoa e tauva i taʻaloga e tatau ona faʻatasi ai gaioiga taʻitasi ma mafaufauga faʻafilosofia. O le manumalo e le gata o le tagata e siaki, ae o ai e mafai ona faʻamatalaina le sootaga sili ona loloto i le va o le taʻaloga ma mafaufauga. O nei ituaiga o fuafuaga e faʻaalia ai e le o faʻaitiitia le sikoa i faleaiga a Paris, ae i le evolusione.
E le gata i lea, O le fa'ama'i na fa'atelevaveina fa'atekinolosi o nei fonotaga, ae na faʻamalosia ai foi le taua o le tagata. Hoy, sili atu nai lo se isi lava taimi, E su'e e le au faifilosofia ni avanoa e mafai ona vaaia ai le fesootaiga o tagata ma le fetufaa'i o manatu. O faleaiga, ma lona siosiomaga mafanafana ma lona talafaasolopito, latou te ofoina atu lena mea: o se sulufaiga mai le malulu o pupuni.
O le lumanaʻi o filo filosofia i Pale o le a faʻalagolago i lona gafatia e faʻaauau pea ona avea ma alalaupapa i le va o analogue ma numera., i le va o tu ma aga fou. Afai ua faamaonia e le talafaasolopito se mea, e faapea o nei avanoa e i ai se maufetuuna'iga tulaga ese: Latou te sailia i taimi uma se auala e toe faʻafouina ai i latou lava e aunoa ma le leiloa o latou uiga..
Fa'ai'uga: o le laupapa e fai ma faata o mafaufauga
Parisian cafes ma chess o itu e lua o le tupe e tasi: o avanoa uma ia e tofotofoina ai manatu, lea e fenumiai ai fuafuaga ma manatunatuga ma o fea o gaioiga uma—pe i luga o le laupapa po o talanoaga—e mafai ona suia ai le ala o le olaga.. Mai aso o Voltaire i felafolafoaiga faʻaonapo nei i luga o le atamai faʻapitoa, O nofoaga nei ua molimauina le avea o le taaloga pito leva i le lalolagi ma falesuesue o mafaufauga.
Hoy, e ui o le lalolagi e foliga mai ua televave atu nai lo se isi lava taimi, o loʻo faʻaauau pea ona sailia e le au faifilosofia faʻaonapo nei se sulufaiga e tu ai le taimi i faleʻai o Pale. I o, i le va o ipu kofe ma taaloga e le gata, O le si'a e sili atu nai lo se mea e fiafia i ai: O se faatusa o le ola, o se gagana lautele e sili atu i aganuu ma taimi. Afai e te asiasi i Pale ma suʻe le agaga o lona olaga faʻapitoa, aua le na o le tilotilo i falemataaga po o iunivesite. Nofo i se laulau maamora, oka se kofe ma matamata pe faapefea, i le filemu, e to'alua tagata ta'a'alo e fa'agaoioi fasipepa e fa'atusaina e sili atu nai lo laupapa vane: e fai ma sui o le taaloga e faavavau o le mafaufau faaletagata.
I le faaiuga, Chess i Parisian cafes e le na o se talatuu o aso ua mavae, ae o se folafolaga mo le lumanai. O se folafolaga e faapea, pe a iai i latou e nonofo i lalo e taaalo, e iai foʻi i latou e mafaufau pea, felafolafoaiga ma miti. Ma o lea, i se lalolagi ua faateleina le vaeluaina, O se faamafanafanaga e le mafaatauina..
