Chess rituals: yuav ua li cas culture shapes qhov kev ua si
Lub Rau Hli 28, 2026 · Cais Pawn

chess, ntau tshaj ib qho kev ua si, Nws yog kev npaj kev puas siab puas ntsws uas hla ciam teb thiab eras.. Ua ntej cov khoom kov lub rooj tsavxwm, Cov neeg ua si thoob ntiaj teb hu cov kab lig kev cai uas sib xyaw kev ntseeg, mysticism thiab lub tswv yim ntshiab. Los ntawm kev muab rau cov vajtswv hauv Is Nrias teb thaum ub mus rau kev ua tsov ua rog ntawm cov neeg African, Cov kev coj ua no tsis yog nrhiav kev yeej xwb, tab sis kuj muaj kev sib txuas nrog ib yam dab tsi ntxaum: txoj hmoo, concentration los yog divine. Dab tsi secrets ua cov pre-game rituals zais thiab yuav ua li cas lawv zoo li qhov kev ua si??
Chess ua tus choj ntawm cov dawb ceev thiab tib neeg
hauv Is Nrias teb, txaj ntawm Chaturanga, chess tau yug los ua kev simulation ntawm kev sib ntaus sib tua, tab sis kuj yog ib qho kev ua ntawm sab ntsuj plig. Cov Brahmins, ua ntej ua si, lawv ua puv (khoom plig) ib Ganesha, tus vaj tswv ntawm kev txawj ntse, nug kom meej meej. Qhov kev lig kev cai no, ntaub ntawv hauv cov ntawv xws li Manasolasa (xyoo pua 12th), qhia li cas qhov kev ua si tau intertwined nrog philosophy kev cai: txhua lub zog yuav tsum muaj kev sib npaug, tsis tsuas yog ntawm lub rooj tsavxwm, tab sis hauv lub neej. Hauv Bali, qhov kev sib txuas ntawm sab ntsuj plig tseem nyob mus li. Nyob ntawd, Chess ua si hauv cov tuam tsev thaum lub sijhawm Ua ntsiag to (Hnub uas ntsiag to), qhov twg kev ua si dhau los ua kev sib koom ua ke. Cov khoom, carved ntoo dawb huv, Lawv tsis kov tes liab qab; cov ntaub dawb yog siv los ua lub cim ntawm purity.
Hauv teb chaws Africa, chess yuav siv ntau cov ntaub ntawv ritualized. Hauv Guinea, Baoulé cov neeg ua si ua seev cev ncig lub rooj tsavxwm ua ntej pib, thov cov poj koob yawm txwv coj lawv kev txiav txim. cov seev cev, zoo ib yam li cov siv hauv kev yos hav zoov, nrhiav “dag” tus rival tsis nrog tactics, tab sis nrog lub zog. Hauv Ethiopia, nws chaw (ib lub zos variant) Nws yog ua si nyob rau hauv pej xeem squares mus rau lub suab ntawm nruas, qhov twg lub suab cim lub sij hawm ntawm kev xav. Ntawm no, chess tsis yog qhov ntsiag to duel, tab sis lub zej zog qhia qhov twg lub tswv yim sib koom ua ke nrog suab paj nruag thiab kev txav mus los.
Lub zog rituals: thaum chess yog riam phom nom tswv
Nyob rau hauv medieval Europe, chess yog lub cim ntawm cov xwm txheej thiab kev tswj hwm. Cov vajntxwv Christian, raws li Alfonso X ntawm Castile, Lawv siv nws los qhia kev ua tub rog rau lawv cov nom tswv, tab sis kuj ua kom pom kev txawj ntse superiority. Hauv nws txoj haujlwm Phau Ntawv Ua Si (1283), Tus huab tais piav txog yuav ua li cas cov players yuav tsum hnav dawb tunics - lub cim ntawm purity - thiab hais lus thov ua ntej pib. Lub ritual no tsis yog dawb huv: ua hauj lwm kom nco ntsoov tias chess, zoo li tsov rog, Nws yog kev ua si ntawm Vajtswv, qhov twg yeej nyob ntawm Nws lub siab nyiam. Nyob rau hauv tsarist Russia, cov boyars tau txais kev coj zoo ib yam, tab sis nrog lub siab phem twist. Ua ntej ua si, Lawv hlawv myrrh xyab rau “tsav txoj hmoo phem”, txoj kev ntseeg ntawd, raws li keeb kwm ntawm lub sijhawm, nkaum lub hom phiaj tsaus: tshuaj lom huab cua thiab ua rau cov neeg sib tw tsis muaj zog.
Nyob rau hauv lub xyoo pua 20th, Chess tau los ua ib qho kev sib ntaus sib tua ideological. Thaum Tsov Rog Txias, Soviet players tau kawm tsis tau tsuas yog nyob rau hauv qhib, tab sis nyob rau hauv psychology. Ua ntej ua si, Lawv ua raws li txoj cai nruj: pw raws nraim 8 teev, noj tshais zoo tib yam (qe, khob cij dub thiab tshuaj yej) thiab zam qhov muag nrog tus nrog sib ntaus kom txog thaum thawj lub zog. Qhov no ritual, tsim los tshem tawm cov kev xav txawv txav, xav txog lub tsoom fwv txoj kev xav nrog kev tswj. Raws li historian taw qhia David Edmonds, “Soviet chess tsis yog kev ua si nawv, Nws yog ib qho kev qhia ntawm Marxist superiority”.
Cov kev ntseeg niaj hnub no: cov rituals uas txiav txim siab ua si
Hauv cov neeg tseem ceeb chess, txoj kev ntseeg tseem nyob ruaj khov, Txawm hais tias hloov mus rau lub hnub nyoog digital. Magnus Carlsen, Piv txwv li, Nws ib txwm hnav tib lub dab teg ntawm kev sib tw - Casio los ntawm 90s-vim “nws ua rau koj muaj hmoo”. Garry Kasparov, ua ntej txhua qhov kev ua si, Nws kho nws lub rooj zaum raws nraim peb zaug, gesture tias, raws li nws, “Nws hloov nws lub zog nrog lub rooj tsavxwm”. Cov manias no tsis yog whims: Cov kev tshawb fawb hauv kev puas siab puas ntsws kev ua si qhia tau hais tias kev ua yeeb yam txo kev ntxhov siab thiab txhim kho kev ua haujlwm. Kev sim ntawm Harvard University (2018) qhia tias cov neeg ua si uas ua raws li kev ua si ua ntej-xws li kov cov khoom hauv ib qho kev txiav txim tshwj xeeb- tau cog lus rau 23% tsawg qhov yuam kev hauv txoj haujlwm tseem ceeb.
Hauv Asia, Cov kev coj ua no tau txais yuav luag kev tshawb fawb nuance. hauv Suav teb, cov players xiang qis (suav chess) Lawv haus chrysanthemum tshuaj yej ua ntej ua si, ib qho kev lig kev cai raws li cov tshuaj tsoos uas txhawb kev puas siab puas ntsws. Hauv Nyij Pooj, cov neeg sib tw ntawm shogi lawv nyo hau rau lub rooj tsavxwm, ib qho taw qhia uas qhia txog kev hwm rau qhov kev ua si thiab rau tus neeg sib tw. Hauv South Kauslim, Cov kws tshaj lij tuaj xyuas cov tuam tsev ua haujlwm ua ntej kev sib tw los xav txog, kev xyaum ntawd, raws li tus xibhwb zoo Li Chang-ho, “tshem koj lub siab ntawm kev cuam tshuam”.
Ritual raws li kev tiv thaiv: chess hauv cov ntsiab lus siab heev
Hauv cov xwm txheej kub ntxhov, pre-tawm rituals coj mus rau ib tug txawm tob lub ntsiab lus. Nyob rau hauv cov neeg tawg rog camps ntawm Jordan, Cov menyuam yaus Syrian ua si chess nrog cov khoom carved los ntawm cov pob txha tsiaj, kev xyaum uas tsis tsuas yog cuam tshuam lawv ntawm kev raug mob, tab sis nws ua rau lawv rov qab muaj kev tswj hwm. Ua ntej pib, Lawv hais verses los ntawm Kaulees mus rau “tiv thaiv lawv lub siab”. Hauv tsev loj cuj ntawm Colombia, Cov neeg raug kaw npaj kev sib tw uas thawj qhov kev txav mus los yog txiav txim siab los ntawm kos nrog tsuav, ib ritual uas symbolize qhov ntawd, txawm nyob hauv kev txom nyem, muaj feem yuav ncaj ncees.
Hauv Afghanistan, nyob rau hauv lub Taliban regime, chess raug txwv vim nws tau txiav txim siab “kev ua si ntawm infidels”. Txawm li cas los, Cov poj niam Afghan xyaum nws hauv kev zais cia, siv cov boards kos rau ntawm cov ntaub pua rooj lossis txawm nyob hauv pem teb nrog chalk. ua ntej ua si, Lawv ua ib tug ritual ntawm silence: Lawv suav mus rau kaum hauv lub suab qis, ib qho kev tawm tsam uas ua rau lawv nco txog qhov ntawd, txawm lub ntiaj teb xav kom lawv nyob ntsiag to, nws lub siab tseem dawb. Raws li qhia Fawzia Kofi, qub Afghan MP, “chess tsis yog ib qho kev ua si rau peb xwb. Nws yog ib txoj kev hais: peb muaj”.
Vim li cas rituals tseem nyob hauv lub hnub nyoog digital?
Nyob rau hauv lub ntiaj teb uas chess yog nce ua si ntawm cov ntxaij vab tshaus, pre-tawm rituals tej zaum yuav zoo li outdated. Txawm li cas los, Nws txoj sia nyob qhia qhov tseeb tsis xis nyob: tib neeg xav tau cov cim. Kev tshawb fawb los ntawm University of Cambridge (2022) soj ntsuam 500 online chess players thiab nrhiav pom tias cov neeg uas tau ua qee yam kev cai dab qhuas-xws li kho lub vijtsam ci lossis ib txwm siv tib lub desktop tom qab-muaj 15% Muaj feem yuav yeej kev ua si ntev. Yog vim li cas, raws li cov kws tshawb fawb, Nws yog kev puas siab puas ntsws: rituals ua raws li “kev puas hlwb anchors”, txo kev txawj ntse qaug zog.
Txawm nyob rau hauv niaj hnub kev sib tw chess, qhov twg technology dominates, rituals tseem tseem ceeb. Hauv Kev Sib Tw Sib Tw 2024, Asmeskas Fabiano Caruana tau pom ua tus cwj pwm txawv ua ntej txhua qhov kev ua si: rubbed nws tus ntiv tes xoo thiab ntiv tes xoo, zoo li ntsuas ib yam dab tsi tsis pom. Thaum nug txog lub ntsiab lus, teb: “Nws yog kuv txoj kev nco qab tias chess tsis yog kev suav xwb. Nws kuj yog art”.
Xaus: ritual raws li lub ntsiab ntawm qhov kev ua si
Pre-tawm rituals tsis yog yooj yim superstitions. Lawv ua tim khawv tias chess, ntau tshaj qhov kev ua si logic, Nws yog ib tug tib neeg ua tob tob hauv kab lis kev cai, sab ntsuj plig thiab txawm tawm tsam. Los ntawm kev fij rau cov vajtswv hauv Is Nrias teb mus rau qhov tsis txaus ntseeg ntawm cov poj niam Afghan, Cov kev taw qhia no qhia tias lub rooj tsavxwm tsis yog kev sib ntaus sib tua xwb, tab sis ib daim iav ntawm peb obsessions, ntshai thiab kev cia siab.
Nyob rau hauv lub ntiaj teb no uas txawj ntse txawj ntse hem kom txo chess rau algorithms, rituals qhia peb tias qhov kev ua si tseem yog, ua ntej, kev paub ntawm tib neeg. Lwm zaus koj zaum ntawm lub rooj tsavxwm, nug koj tus kheej: Dab tsi ritual koj yuav tsum tau txuas tsis tau tsuas yog nrog cov khoom, tab sis nrog lub ntsiab lus ntawm chess? Tej zaum, zoo li hauv Bali lossis hauv tsev loj cuj ntawm Colombia, cov lus teb yog qhov koj ua ua ntej txav tus thawj pawn.
