Kho chess: Nws pab kho ADHD li cas rau cov menyuam yaus
Lub Rau Hli 22, 2026 · Cais Pawn

chess, ib qho kev ua si thaum ub paub txog nws lub peev xwm los tawm tsam lub siab, tau hla nws lub luag haujlwm raws li kev lom zem yooj yim los ua cov cuab yeej kho tshiab. Hauv xyoo tas los no, Cov kws kho mob hlwb thiab cov kws qhia ntawv tau tshawb nrhiav nws lub peev xwm los daws cov teeb meem xws li Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), ib qho xwm txheej uas cuam tshuam ntau lab tus tib neeg thoob plaws ntiaj teb, tshwj xeeb yog menyuam yaus thiab cov tub ntxhais hluas. ADHD yog tus cwj pwm los ntawm kev nyuaj hauv kev xav, impulsivity thiab, hauv qee kis, hyperactivity, uas tuaj yeem cuam tshuam loj rau kev kawm, kev sib raug zoo thiab kev hwm tus kheej.
Chess-based therapy tsis nrhiav kev hloov kho ib txwm muaj, xws li tshuaj los yog kev paub txog tus cwj pwm kev kho mob, tab sis kom ntxiv rau lawv. Nws lub hom phiaj yog los ua kom zoo dua ntawm qhov kev ua si cov yam ntxwv tshwj xeeb-xws li xav tau kev npaj, kev ua siab ntev thiab kev tswj hwm lub zog-los txhim kho kev txawj ntse thiab kev xav ntawm cov neeg uas xyaum nws. Los ntawm kev tawm tswv yim tawm tswv yim thiab kev cia siab ntawm qhov tshwm sim, Chess muaj qhov chaw tsim kho uas cov neeg mob tuaj yeem siv lawv lub siab hauv kev ua si thiab txhawb nqa.. Hauv tsab xov xwm no, Peb yuav tshawb xyuas seb chess tau muab tso rau hauv kev kho mob rau ADHD li cas, cov txiaj ntsig nws coj, cov kev tshawb fawb tshawb fawb uas txhawb nqa nws cov txiaj ntsig thiab cov tswv yim tswv yim los siv nws kom zoo.
Chess raws li daim iav ntawm cov teeb meem ntawm ADHD
Kom nkag siab tias vim li cas chess tuaj yeem yog ib qho cuab yeej tseem ceeb hauv kev kho ADHD, Nws yog ib qho tseem ceeb los soj ntsuam seb qhov kev ua si cov yam ntxwv zoo li cas-thiab, qee zaum, sib tsoo nrog cov tsos mob ntawm tus kab mob. ADHD tsis yog yooj yim “tsis muaj kev saib xyuas”, tab sis ib tug complex qauv ntawm cov teeb meem nyob rau hauv cov thawj coj functions, zoo li cov ua hauj lwm nco, tus teb inhibition thiab cov kev txawj ntse yooj. Cov haujlwm no yog cov uas chess tas li sim..
Hauv kev ua si ntawm chess, Txhua qhov kev txav mus los yuav tsum tau ua tib zoo ntsuas ntawm ntau qhov sib txawv: txoj hauj lwm ntawm cov khoom, tus neeg sib tw qhov kev txav mus los thiab qhov tshwm sim luv luv thiab ntev. Rau ib tug neeg uas muaj ADHD, Cov txheej txheem no tuaj yeem ua dhau los., txij li thaum koj lub siab nyiam dhia ntawm ib lub tswv yim mus rau lwm qhov yam tsis tau delving rau hauv ib qho twg. Txawm li cas los, Tib qhov nyuaj no yog dab tsi ua chess a kev cob qhia ntuj rau cov haujlwm ua haujlwm. Cov kev tshawb fawb zoo li qhov luam tawm hauv phau ntawv journal Frontiers hauv Psychology (2019) tau qhia tias kev xyaum ua chess tsis tu ncua txhim kho kev npaj muaj peev xwm thiab txhawb nqa kev saib xyuas hauv cov menyuam yaus nrog ADHD, txawm piv rau lwm yam kev ua si lom zem.
Dhau li, chess ua raws li ib tug iav ntawm impulsivity, ib qho ntawm feem cuam tshuam cov tsos mob ntawm ADHD. hauv qhov kev ua si, Kev nrawm nrawm tuaj yeem ua rau poob ntawm ib qho lossis, txawm phem dua, swb. Qhov tshwm sim tam sim no thiab pom tau tseeb ua rau cov lus tawm tswv yim ncaj qha rau tus neeg ua si, qhia nws kom ncua, xav txog thiab ntsuas ua ntej ua yeeb yam. Tsis zoo li lwm yam xwm txheej hauv lub neej niaj hnub, qhov twg lub txim ntawm impulsivity yuav diffuse los yog ncua, Chess muaj qhov chaw nyab xeeb los sim thiab kho tus cwj pwm no.
Lwm qhov tseem ceeb yog qhov kev txhawb siab uas generates qhov kev ua si. Ntau tus menyuam yaus uas muaj ADHD sai sai poob kev txaus siab rau cov dej num uas lawv pom tau tias yog kev tho txawv lossis rov ua dua., mas chess, nrog nws cov khoom sib tw thiab nws qhov kev hloov pauv tsis kawg, tswj kom ntes koj cov xim. Lub caij nyoog yeej, kev zoo siab ntawm tus neeg saib xyuas lossis txawm tias qhov xav paub los nrhiav cov tswv yim tshiab kom tus neeg ua si koom nrog, ib yam dab tsi uas ntau txoj kev kho mob qee zaum ua tsis tiav.
Kev paub thiab kev xav tau txais txiaj ntsig los ntawm kev tshawb fawb
Cov pov thawj tshawb fawb txog cov txiaj ntsig ntawm chess ntawm ADHD tau loj hlob zoo hauv kaum xyoo dhau los. Tshaj li cov lus piav qhia lossis cov lus tim khawv ntawm tus kheej, Cov kev tshawb fawb tswj tau pom tias muaj kev txhim kho hauv cov cheeb tsam tseem ceeb rau cov neeg mob ntawm qhov teeb meem no. Ib qho kev tshawb pom zoo sib xws yog qhov kev txhim kho nyob rau hauv kev saib xyuas. Ib txoj kev tshawb fawb los ntawm University of California hauv 2016, luam tawm nyob rau hauv Phau ntawv Journal of Attention Disorders, pom tias cov menyuam yaus uas muaj ADHD uas tau koom nrog chess program rau 12 lub limtiam tau pom tias muaj kev txo qis hauv kev tsis saib xyuas yuam kev hauv kev kuaj xyuas, piv rau ib pawg tswj hwm uas ua haujlwm ua kis las.
Tab sis cov txiaj ntsig tsis txwv rau kev mloog. Chess kuj ntxiv dag zog ua hauj lwm nco, lub luag haujlwm tseem ceeb rau kev kawm thiab kev daws teeb meem. Hauv kev ua si, cov players yuav tsum nco ntsoov cov kev txav dhau los, cia siab tias yav tom ntej plays thiab khaws ntau yam hauv siab. Qhov kev xyaum tas li no ua ib qho kev tawm dag zog rau kev nco, ib yam dab tsi uas txhais ua lub peev xwm zoo dua khaws cov ntaub ntawv hauv lwm cov ntsiab lus, zoo li tus tub kawm ntawv. Ib txoj kev tshawb fawb Spanish luam tawm hauv Phau ntawv Journal of Sports Psychology (2018) tau lees paub tias cov menyuam yaus uas muaj ADHD uas niaj hnub xyaum chess tau txhim kho lawv cov kev ua tau zoo ntawm kev ntsuas lub sijhawm luv, txawm tom qab xwb 8 lub lis piam ntawm kev cuam tshuam.
Nyob rau hauv kev xav sphere, Chess muaj cov cuab yeej los tswj kev ntxhov siab thiab kev tswj kev xav. Poob qhov kev ua si tuaj yeem yog qhov nyuaj, tshwj xeeb tshaj yog rau cov menyuam yaus uas muaj ADHD, uas zoo li muaj kev zam rau kev ntxhov siab. Txawm li cas los, nyob rau hauv ib puag ncig kho mob, Cov xwm txheej no dhau los ua lub cib fim los ua haujlwm ntawm kev tawm tsam. Cov kws kho mob tuaj yeem coj tus menyuam los txheeb xyuas nws txoj kev xav, Tshawb xyuas qhov ua yuam kev thiab tsim cov tswv yim los txhim kho hauv kev ua si yav tom ntej. Cov txheej txheem no tsis yog tsuas yog siv tau rau chess, tab sis nws raug xa mus rau lwm qhov chaw ntawm lub neej, xws li kev tsis sib haum xeeb lossis kev sib tw kev kawm.
Lwm qhov txiaj ntsig tsawg dua, tiam sis tseem ceeb sib npaug, yog nws kev txhim kho tus kheej. Ntau tus menyuam yaus uas muaj ADHD loj hlob tuaj hnov kev thuam rau lawv qhov kev xav tsis thoob lossis tsis muaj kev xav., uas tuaj yeem cuam tshuam koj tus kheej txoj kev xav. chess, Ua ib qho kev ua si qhov kev vam meej nyob ntawm kev siv zog thiab lub tswv yim - thiab tsis yog nyob ntawm yam xws li kev nrawm lossis lub zog ntawm lub cev -, muab lub sijhawm rau lawv sawv tawm thiab xav tias muaj peev xwm. ua kom muaj yeej, daws qhov teeb meem tactical lossis txawm tias tsuas yog tswj hwm qhov kev ua si sib npaug tuaj yeem yog qhov kev txhawb nqa zoo uas tawm tsam ntau xyoo ntawm cov lus tsis zoo.
Cov tswv yim kho mob: Yuav ua li cas koom ua ke chess rau hauv kev kho ADHD
Txawm tias chess muaj peev xwm kho tau, Nws txoj kev ua tau zoo nyob ntawm ntau yam nyob ntawm seb nws siv li cas. Nws tsis yog tsuas yog zaum ib tug me nyuam nyob rau hauv pem hauv ntej ntawm lub rooj tsavxwm thiab cia siab tias yuav tau txais cov txiaj ntsig zoo li magically tshwm.. Cov kws tshaj lij uas siv nws hauv kev kho mob ua raws li cov txheej txheem, yoog raws li cov kev xav tau tshwj xeeb ntawm txhua tus neeg mob. Tom ntej no, Peb tshawb nrhiav qee cov tswv yim zoo tshaj plaws.
1. Kev ua kom maj mam hloov mus rau tus neeg mob qib
Rau ib tug me nyuam nrog ADHD, ntsib ib qho kev ua si tag nrho ntawm chess los ntawm ib hnub tuaj yeem dhau mus. Vim li no, ntau tus kws kho mob pib nrog kev ua kom yooj yim, raws li mini-games uas tsom rau qhov tshwj xeeb ntawm qhov kev ua si. Piv txwv li:
- Checkmate nyob rau hauv ib qho kev txav: Cov khoom tau muab tso rau hauv txoj haujlwm uas tus menyuam yuav tsum nrhiav tus khub hauv ib qho kev txav mus los. Qhov no ua haujlwm ntawm kev saib xyuas kom meej thiab muaj peev xwm xav tau..
- Sijhawm txwv ua si: Chess moos yog siv los qhia kev tswj lub sijhawm thiab zam kev tsis txaus ntseeg. Tus menyuam kawm faib nws lub sijhawm ntawm kev xav thiab ua yeeb yam.
- Tactical puzzles: Cov xwm txheej tshwm sim uas tus me nyuam yuav tsum nrhiav qhov zoo tshaj plaws kev txav mus los., yuav ua li cas ntes tau ib daim los yog tiv thaiv koj li. Qhov no txhawb kev ua haujlwm nco thiab kev npaj.
Cov kev tawm dag zog no tsis yog ua rau kev kawm tau yooj yim dua, tab sis kuj zam qhov kev ntxhov siab uas tuaj yeem tshwm sim los ntawm kev ua si ntau dhau.
2. Kev siv cov kev txhawb zog zoo thiab ua tiav cov hom phiaj
Cov menyuam yaus uas muaj ADHD teb tau zoo dua rau tam sim, pom tau qhov kev txhawb nqa. Hauv cov ntsiab lus ntawm chess, qhov no tuaj yeem txhais ua:
- Cov nqi zog: Piv txwv li, Khwv tau cov ntsiab lus rau txhua qhov kev ua si yeej lossis rau txhua qhov kev ua tiav, uas tuaj yeem hloov pauv rau lub cim khoom plig (yuav ua li cas xaiv cov kev kho mob tom ntej).
- Cov kev sib tw kev cai: Teeb me me, ua tiav cov hom phiaj, raws li “hnub no koj yuav kawm kom tau tus nees kom raug” o “sim tsis txhob poob koj tus pej thuam hauv thawj ob peb yam 10 kev txav mus los”.
- Tawm tswv yim inmediato: Tom qab txhua qhov kev ua si lossis kev tawm dag zog, tus kws kho mob yuav tsum qhia txog qhov ua tiav (“Ua si zoo heev nrog tus npis sov!”) thiab kho qhov yuam kev constructively (“Yuav ua li cas yog tias koj tau tsiv lub pawn es tsis txhob ntawm huab tais??”).
Cov tswv yim no ua rau tus menyuam muaj kev txhawb siab thiab ua rau lawv muaj kev vam meej, ib yam dab tsi tseem ceeb rau koj txoj kev hwm tus kheej.
3. Kev koom ua ke nrog lwm cov kev kho mob
Chess yuav tsum tsis txhob pom tias yog ib qho kev daws teeb meem, tab sis raws li ib feem ntawm ntau txoj kev qhuab qhia. Piv txwv li:
- Kev paub txog kev coj cwj pwm kev kho mob (TCC): Cov ntsiab cai ntawm chess, xws li kev npaj thiab kev tswj xyuas impulse, tuaj yeem siv ua piv txwv hauv CBT ntu. Piv txwv li, tus kws kho mob yuav hais: “hauv chess, yog koj txav ib daim tsis xav, koj poob. hauv lub neej, yog koj ua yam tsis xav txog, koj tseem tuaj yeem plam txoj hauv kev”.
- Mindfulness thiab kev vam meej: Ua ntej kev ua si, ua pa los yog ua kom nco ntsoov ua tau kom tus menyuam ua kom pom tseeb. Qhov no yog tshwj xeeb tshaj yog pab tau rau cov neeg uas muaj hyperactivity, vim nws qhia lawv kom lawv lub siab lub ntsws ua ntej yuav txiav txim siab.
- Pab neeg ua haujlwm: Hauv qee kis, kev ua si tau koom ua khub, qhov twg tus menyuam uas muaj ADHD ua si nrog tus khub (uas yuav yog lwm tus neeg mob lossis tus kws kho mob). Qhov no txhawb kev sib koom tes, kev sib txuas lus thiab kev ua siab ntev.
Cov dab neeg ua tiav thiab cov lus pov thawj tiag tiag
Qhia txog qhov cuam tshuam ntawm chess hauv kev kho ADHD, tsis muaj dab tsi zoo dua li kev txheeb xyuas cov xwm txheej tiag tiag uas qhov kev kho no tau ua qhov txawv txav. Ib qho piv txwv ntawm cov ntaub ntawv tshaj plaws yog cov qhov kev pab cuam “Chess rau ADHD”, tsim nyob rau hauv Sweden los ntawm lub psychologist Ingrid Carlsson: koj puas xav tau ntau tus thwjtim?. Qhov program no, siv nyob rau hauv tsev kawm ntawv thiab chaw kho mob, tau qhia tias cov menyuam yaus uas koom nrog kev sib tw chess txhua lub lim tiam tsawg kawg 6 lub hlis txhim kho lawv lub peev xwm kom mloog zoo los ntawm 30% thiab txo lawv tus cwj pwm impulsive los ntawm 25%, raws li cov ntaub ntawv luam tawm hauv Scandinavian Journal of Psychology (2020).
Ib qho ntawm cov teeb meem tseem ceeb tshaj plaws yog qhov Lucas, ib tug ntawm 9 xyoo kuaj pom nrog ADHD ua ke (nrog cov tsos mob ntawm inattention thiab hyperactivity). Ua ntej pib qhov kev pab cuam, Lucas muaj teeb meem zaum hauv chav kawm ntau dua 10 feeb, Nws niaj hnub cuam tshuam nws cov npoj yaig thiab pom tias muaj kev ua siab ntev rau kev ntxhov siab. Tom qab 4 lub hlis ntawm kev kho chess, Nws cov kws qhia ntawv qhia tias nws tuaj yeem mob siab rau kev ua haujlwm hauv tsev kawm txog thaum 25 feeb ua ke, thiab nws niam nws txiv pom qhov txo qis ntawm nws txoj kev xav tawm. “Chess qhia nws kom xav ua ntej ua yeeb yam”, nws niam tau tawm tswv yim hauv kev xam phaj. “Tam sim no, thaum ntsib teeb meem, siv sijhawm ua pa, ib yam li koj ua ua ntej txav ib thooj”.
Lwm qhov teeb meem tseem ceeb yog qhov Maria, ib tug hluas los ntawm 14 xyoo nrog feem ntau inattentive ADHD. Maria tawm tsam nrog lub koom haum thiab ncua sij hawm, dab tsi cuam tshuam lawv txoj kev kawm. Nws tus kws kho mob suav nrog chess ua ib feem ntawm nws txoj kev kho mob, siv ceev ua si (ntawm 5 feeb) los cob qhia koj lub peev xwm los txiav txim siab nyob rau hauv siab. Dhau li, kev npaj ua haujlwm tau raug xaiv, yuav ua li cas sau koj cov kev txav ua ntej ua lawv thiab tom qab ntawd muab piv nrog koj tus nrog sib ntaus. Hauv 3 hli, María txhim kho nws cov qhab nia hauv lej thiab kev tshawb fawb, thiab tau pib siv cov tswv yim zoo sib xws los npaj lawv cov ntawv kawm. “Chess qhia kuv tias txhua yam muaj kev txiav txim”, piav qhia. “Yog koj yog ib txoj kev npaj, tej yam tshwm sim zoo dua”.
Cov lus tim khawv no tsis nyob ib leeg. Hauv Spain, tus Spanish Chess Federation (Kev txi) tau koom tes nrog cov chaw qhia ntawv thiab kev puas siab puas ntsws los siv cov kev pab cuam zoo sib xws. FEDA qhia txog 2021 qhia tias cov 78% ntawm cov menyuam yaus nrog ADHD uas tau koom nrog hauv kev cob qhia chess tau pom tias muaj kev txhim kho tsawg kawg yog ib qho ntawm cov hauv qab no: saib xyuas, impulse tswj lossis tswj kev xav. Dhau li, nws 65% ntawm cov niam txiv qhia txog kev txo qis hauv tsev neeg tsis sib haum xeeb txog cov tsos mob ADHD.
Cov txiaj ntsig no txhawb nqa, tab sis lawv kuj tseem hais txog qhov tseem ceeb ntawm txoj kev ua tus kheej. Tsis yog txhua tus menyuam yaus uas muaj ADHD teb tib yam rau chess, thiab qee qhov yuav xav tau kev hloov pauv, xws li kev ua si luv luv lossis kev ua si ntau dua li kev sib tw. Txawm li cas los, Cov dab neeg ua tau zoo qhia tau tias, thaum siv kom raug, Chess tuaj yeem yog lub cuab yeej muaj zog los hloov cov kev cov nyom rau hauv txoj hauv kev rau kev loj hlob..
Cov lus xaus: chess ua tus choj rau lub siab xav ntau dua
Chess tsis yog tshuaj kho mob rau ADHD, tab sis nws lub peev xwm ua cov cuab yeej kho mob yog qhov tsis lees paub. Thoob plaws hauv tsab xov xwm no, Peb tau tshawb nrhiav qhov kev ua si qub no li cas, nrog nws cov cim kev sib xyaw ua ke ntawm cov tswv yim, ua siab ntev thiab muaj tswv yim, tuaj yeem daws qee qhov teeb meem ntawm cov tsos mob nyuaj tshaj plaws: tsis muaj kev saib xyuas, impulsivity thiab teeb meem hauv kev ua haujlwm. Kev tshawb fawb txog kev tshawb fawb thiab cov xwm txheej tiag tiag txhawb nqa nws cov txiaj ntsig, qhia kev txhim kho tseem ceeb hauv cov cheeb tsam xws li kev xav tau, kev ua haujlwm nco thiab kev tswj kev xav.
Txawm li cas los, Qhov tseeb tus nqi ntawm chess hauv ADHD txoj kev kho tsis yog tsuas yog hauv nws cov txiaj ntsig kev paub, tab sis nyob rau hauv nws muaj peev xwm hloov cov neeg mob txoj kev xav ntawm lawv tus kheej. Rau ib tug me nyuam uas tau siv ntau xyoo hnov li ntawd “tsis concentrate”, “yog impulsive” o “tsis xav ua ntej ua yeeb yam”, chess muaj qhov chaw uas yuam kev tsis ua haujlwm, tiam sis muaj caij nyoog los kawm. Txhua qhov kev ua si ploj dhau los ua ib zaj lus qhia, thiab txhua qhov yeej, hauv kev ntxiv dag zog rau koj tus kheej. Qhov kev hloov ntawm qhov kev xav no yog, tej zaum, qhov khoom plig zoo tshaj plaws uas chess tuaj yeem muab tau.
Rau cov kws kho mob hlwb thiab cov kws qhia ntawv, Chess sawv cev rau cov cuab yeej hloov tau yooj yim thiab siv tau uas tuaj yeem ua ke rau hauv cov kev kho mob ib txwm muaj lossis siv nws tus kheej.. Nws qhov kev siv tsis xav tau cov peev txheej kim - lub rooj tsavxwm thiab ob peb daim txaus los pib., thiab nws qhov xwm txheej ua si ua rau nws ntxim nyiam rau cov menyuam yaus thiab cov hluas. Yog lawm, Koj txoj kev vam meej nyob ntawm txoj hauv kev, yoog raws li tus neeg xav tau ntawm txhua tus neeg mob, thiab ua ke nrog lwm cov tswv yim kho mob.
Hauv lub ntiaj teb uas muaj kev cuam tshuam tsis tu ncua thiab kev ua siab ntev zoo li tsis tshua muaj peev txheej, chess ua rau peb nco txog qhov tseem ceeb ntawm kev tso tseg, xav thiab npaj. Rau cov neeg nyob nrog ADHD, Cov lus no tseem ceeb heev.. Nws tsis yog hais txog kev hloov lawv yog leej twg., tab sis txog kev muab cov cuab yeej rau lawv mus rau lub ntiaj teb uas feem ntau tsis tsim los rau lawv lub siab lub ntsws.. chess, nrog nws kev sib xyaw ntawm kev nruj thiab kev muaj tswv yim, Nws tuaj yeem yog tus choj uas tso cai rau lawv mus txog lawv qhov peev xwm siab tshaj plaws..
Yog koj yog txiv, madre ua, tus kws qhia ntawv lossis tus kws kho mob, xav txog kev tshawb nrhiav chess ua ib feem ntawm kev kho ADHD. Tsis txhob underestimate lub hwj chim ntawm ib qho kev ua si uas, rau ntau pua xyoo, tau sib tw lub siab loj tshaj plaws. Tej zaum, hauv lawv 64 casillas, nrhiav tus yuam sij los pab ib tug neeg tsom lawv lub siab, tswj koj impulses thiab, saum toj no tag nrho, ntseeg koj tus kheej lub peev xwm.
