Lucena: ka puke i haku hou i ka chess hou

ʻO ka makahiki 1512 ʻAʻole ia he kiko ma ka kalena.; ʻO ia ka manawa i pau ai ka chess i ka pāʻani medieval parlor e lilo i kahua kaua naʻauao me nā lula e wehewehe mau nei i kona ʻano i kēia lā.. Ma na kaomi o Salamanca, he buke haahaa, ʻO ka hana hou ʻana i ke aloha a me ka noʻonoʻo ʻo Chess, na Luis Ramírez de Lucena, ua puka mai ma ke ʻano he puke kuʻikahi paʻi mua i hoʻoponopono i nā lula o ka chess hou. Akā, ʻaʻole ʻo kona waiwai maoli he manual maʻalahi., akā, i ka lilo ʻana i palapala hānau o kahi kipi: ka mea i hoʻololi i kahi leʻaleʻa i ʻōnaehana noʻonoʻo. Hōʻike kēia ʻatikala i ke ʻano o kahi kikokikona 16th century i hoʻokumu i nā kumu no ka mea a mākou e hoʻomaopopo ai i ka hoʻolālā i kēia lā., ka mohai a me ka nani ma ka papa, a no ke aha i mau ai kona hoʻoilina i ka loulou nalo ma waena o ka chess kahiko a me ka pāʻani i lanakila ai ka honua.

ʻO ka manuscript i hōʻole i ʻelima mau kenekulia o ka moʻomeheu

Mamua o Lucena, ʻO ka chess he pāʻani ʻāpana. Ua ʻokoʻa nā lula ma ka ʻāina: i kekahi mau mana, ka lede—a laila kahea mai alferza- hiki ke hoʻoneʻe i hoʻokahi huinahā like diagonal, oiai ka Bihopa i lele aku ai “L” e like me ka lio keakea. ʻO ka pawn, no kona aoao, ʻAʻole i loaʻa iā ia ka pono o ka neʻe mua ʻana i ʻelua mau ʻāpana. ʻAʻole i haku ʻo Lucena i kēia mau lula, akā ua hoʻonohonoho ʻo ia iā lākou i kahi manawa koʻikoʻi: i ka wā i hoʻolalelale mua ai ka mīkini paʻi a Gutenberg i ka ʻike a ke ʻimi nei ʻo ʻEulopa i ka ʻōlelo maʻamau no ka hoʻolālā. ʻAʻole ʻo kāna puke he hōʻuluʻulu maʻalahi, akā, he manifesto i hoʻohui i ka haunaele. E like me ka mea kākau moʻolelo ʻo Harold James Murray i kuhikuhi ai, “ʻAʻole kākau ʻo Lucena no nā mea pāʻani, aka, no ka poe noonoo”.

Aia ma ke kuikahi 150 pilikia, akā, aia kona akamai i kāna hōʻike ʻana iā lākou. ʻAʻole lākou he mau hana abstract, akā, ʻo nā hiʻohiʻona e hōʻike ana i ke ola hoʻokolokolo o ia manawa: kaua hanohano, hale aliʻi a me ke aloha i nā mea hoʻohālike. ʻo kahi laʻana, kekahi o na pilikia kaulana loa—ka “hoa o Lucena”- e hōʻike ana pehea e hiki ai i kahi pawn ke lilo i mōʻīwahine a hoʻoholo i kahi pāʻani, he mea hiki ʻole ke noʻonoʻo ʻia i ka chess medieval. ʻAʻole liʻiliʻi kēia kikoʻī: simbolizaba la movilidad social del Renacimiento, donde el mérito podía elevar a un plebeyo (el peón) al estatus de nobleza (i ka lede). Eia, el ajedrez dejaba de ser un reflejo de la jerarquía feudal para convertirse en un espejo de las aspiraciones humanas. Para profundizar en cómo la dama redefinió el poder en el tablero, hiki iā ʻoe ke ʻimi este análisis sobre su evolución.

La paradoja de Lucena: un autor sin rostro y un libro sin fecha

ʻO ka pīhoihoi, sabemos más sobre el libro que sobre su autor. Luis Ramírez de Lucena es una figura esquiva: no hay retratos, ni registros de su vida más allá de su obra. Algunos historiadores, como Ricardo Calvo, Manaʻo ʻia he pseudonym paha ia o kahi aliʻi i makemake e noho inoa ʻole e pale aku i nā hui me kahi pāʻani i nānā ʻia me ka kānalua e ka Ekalesia.. ʻO ka ʻoiaʻiʻo, ua hoʻolaha ʻia kāna puke i ka wā i hoʻomaʻau ʻia ai ka chess no ka hui pū ʻana me ka leʻaleʻa a me ka hewa.. In 1212, Ua papa ka Ahaolelo o Parisa i na kahunapule, a i loko 1310, Ua hai mai ka Moi Edewada II o Enelani “pāʻani piliwaiwai”. Lucena, akā naʻe, hōʻike ʻia ma ke ʻano he kiʻi, ʻaʻole like me ka hewa. ʻO kāna prologue he pale ʻōlelo maikaʻi: “He aniani o ke ola ka chess, kahi o kēlā me kēia ʻāpana i kona wahi a me kēlā me kēia neʻe, kona hopena”.

Hoʻopili ka mea pohihihi i ka lā o ka puke. ʻOiai ua hoʻopaʻa ʻia 1512, Aia kekahi mau hiʻohiʻona i ka hōʻailona o 1497, ʻo ia ka puke chess mua i paʻi ʻia. Ua hoʻokumu kēia ʻokoʻa i nā hoʻopaʻapaʻa ma waena o nā bibliophiles, akā, ʻo ka mea kūpono, ʻo ia ka mea i hōʻike ʻia e ka kikokikona e pili ana i kona pōʻaiapili: Kepania, ma ka paepae o ke kenekulia 16, He ipu hoohehee ia o na mo'omeheu—Karistiano, Muslim a me ka Iudaio—a me ka chess, ili mai ka poe Arabia mai, i hoʻopili ʻia i kēia hiʻohiʻona hou. ʻAʻole wale ʻo Lucena i hoʻoponopono i nā lula, akā, ua hoʻopili ʻia lākou i loko o kahi ʻEulopa e hoʻomaka ana e hoʻonui i ka noʻonoʻo ma mua o ka moʻomeheu. ʻO kāna hana, ma ke ano nui, he alahaka ma waena Hoʻoilina ʻArabia a me ka chess hou.

He “hoa o Lucena”: ka pāʻani i hoʻololi i ka mōʻaukala

Ma waena o nā pilikia i hōʻike ʻia e ka puke, Aia kekahi i kū i waho no kona nani a me kona hopena i ka manaʻo chess: ʻo ia “hoa o Lucena”, also known as “ʻo ka pōhaku a me ka pawn e kūʻē i ka rook”. ʻO kēia hopena, he mea maʻalahi, hūnā i kahi hohonu hoʻolālā e hoʻohuhū mau ana i nā mea pāʻani o nā pae āpau i kēia lā. Hōʻike ke kūlana maʻamau i kahi ʻaoʻao me kahi rook a me kahi pawn ma ka pae ʻehiku, hooweliweli i ka leialii, ʻoiai ka hoa paio e hoʻāʻo e ālai me kona hale kiaʻi ponoʻī. Ua hōʻike ʻo Lucena i kēlā, me ka ʻenehana kūpono, hiki i ka ʻaoʻao ikaika ke hoʻoikaika i ka lanakila, ʻoiai inā kokoke ke aliʻi pale i ka pawn.

ʻO ka mea hoihoi e pili ana i kēia hopena ʻaʻole ia he neʻe nani, aka, no ke ano. Ua aʻo ʻo Lucena ʻaʻole he mea akamai wale nō ka chess, aka o ka ike. Ua hoʻokumu kēia kumumanaʻo i ka mea a mākou i kapa ai i kēia lā “manaʻo hope”, he kahua e hoʻokaʻawale ai i nā haku mai ka poʻe hoʻomaka. E like me kā ke kumu nui ʻo Yuri Averbakh i kākau ai, “ʻO Lucena's Mate ka pōhaku kihi o ka chess kūlana”. ʻO kāna haʻawina i koi i nā mea pāʻani e noʻonoʻo e pili ana i nā hoʻolālā, ʻaʻole i hoʻokaʻawale ʻia, a ua hōʻailona i ka hoʻomaka ʻana o kahi au kahi i lilo ai ka hoʻomākaukau theoretical i mea nui e like me ka intuition.

ʻO Lucena a me ke kula Sepania: ka DNA o ka chess hou

ʻAʻole ka puke a Lucena he mea kaʻawale. I ke kenekulia 16 o Sepania, Ua ulu ka Chess ma ke ʻano he moʻomeheu i mahalo i ka naʻauao a me ka hoʻolālā. ʻO nā mea kākau e like me Ruy López de Segura, me kona ʻO ka puke o ka mea i hana ʻia a me ke akamai o ka pāʻani chess (1561), Ua hoʻonui lākou i nā manaʻo o Lucena, akā, ʻo ia ka mea nāna i hoʻokumu i ke kumu o ka mea a kākou i ʻike ai i kēia lā Kula Kamepeku Paniolo. Hōʻike ʻia kēia ʻano e kahi ala pragmatic, kahi i ʻoi aku ai ke kūlana a me ka pawn ma mua o nā mōhai kupaianaha. Lucena, me ka ike ole, nā manaʻo i manaʻo ʻia e kūkulu ʻia ʻo Steinitz a me Capablanca i nā kenekulia ma hope, e like me ke koʻikoʻi o ka mana kikowaena a me ka hoʻonohonoho ʻana o nā ʻāpana.

Akā ʻoi aku kāna hoʻoilina ma mua o ka ʻenehana. Ua hoʻomaopopo ʻo Lucena he ʻōlelo ākea ka chess, hiki ke hoʻopuka i nā manaʻo paʻakikī me ka ʻole o nā huaʻōlelo. I loko o ʻEulopa i māhele ʻia e nā kaua a me nā ʻōlelo aʻo, ua lilo ka papa i kahua kūʻokoʻa kahi o nā aliʻi, hiki i nā kākā'ōlelo a me nā mea kālepa ke ana i ko lākou manaʻo. ʻO kēia ʻano “pili aupuni” o ka chess, ʻO kēlā mau kenekulia ma hope e hōʻike iā ia iho i nā pāʻani e like me Fischer vs Spassky i ka waena o ke Kaua Cold, aia kona aa ma ka hana a Lucena. E like me ka mea kākau moʻolelo ʻo David Shenk i kuhikuhi ai, “Ua hānau ʻia ka chess hou i ka wā i pau ai ka lilo ʻana i mea pāʻani aliʻi a lilo i pāʻani manaʻo.”.

ʻO ka enigma o kahi puke i aneane nalo

Hoy, he mau kope kumu wale no ʻO ka hana hou ʻana i ke aloha a me ka noʻonoʻo ʻo Chess, hoʻopuehu ʻia i loko o nā hale waihona puke e like me ka Monastery of El Escorial a i ʻole ka Hale Waihona Puke Pelekane. ʻAʻole wale ma muli o ka hele ʻana o ka manawa, aka, no ka mea, no na keneturia, Ua manaʻo ʻia he kikokikona liʻiliʻi. Ua ʻike hou nā mea ʻohi o ke kenekulia 19, akā, ʻike ʻia kona waiwai maoli i ke kenekulia 20., i ka wā i hoʻomaka ai ka poʻe kākau moʻolelo e ʻimi i ke kumu o ka chess hou. ʻO ka mea hoʻohenehene ʻo ia ʻo Lucena, he mea kākau i ʻimi e mālama i ka ʻike, aneane nalowale i ka poina.

Hōʻike kēia ʻano hopena i ke ʻano o ka chess: he pāʻani e ola ana ma muli o kona hiki ke hoʻololi. ʻAʻole wale ʻo Lucena i kākau i nā lula; Ua kākau ʻo ia i kahi manawa i pau ai ka chess i mea hoʻokipa a lilo i aʻo. ʻO kāu puke, hope loa, he hoʻomanaʻo ʻaʻole leo nui nā kipi. I kekahi manawa, hana malie, ma kahi papa 64 casillas, kahi e hiki ai i kahi pawn ke lilo i mōʻīwahine a hoʻololi i ke ala o ka mōʻaukala.

Ke kono nei ka hoʻoilina o Lucena iā mākou e noʻonoʻo i ka chess ma ke ʻano he ʻōnaehana ola, i ka ulu mau. Hoy, Ke hoʻokūkū ka naʻauao akamai i nā palena o ka hana ʻana o ke kanaka, ʻO kāna hana i kahi mea hou. ʻAʻole anei he chess hou, me kāna mau mīkini a me nā algorithms, he hoʻonui o kēlā ho'āʻo mua e hoʻonohonoho i nā haunaele? ʻAʻole wale ʻo Lucena i kākau i puke; kākau i ka mokuna mua o ka moʻolelo i pau ʻole. A e like me ka ʻike o kēlā me kēia mea pāʻani maikaʻi, I ka chess—e like me ke ola—ʻaʻole i ka lanakila ʻana ke akamai maoli, akā i ka hoʻomaopopo ʻana i ka pāʻani.

Inā ʻo kēia huakaʻi i ka hoʻomaka ʻana o ka chess hou i hoʻopiʻi i kou hoihoi, Ke kono nei mākou iā ʻoe e ʻimi i ke ʻano o ka pāʻani a aniani o na makaainana a puni ka mōʻaukala, a i ʻole e ʻike i nā haʻawina huna i hiki i ka papa ke hāʻawi no ke ola o kēlā me kēia lā. No ke aha mai, i ka hopena, ʻAʻole pāʻani wale ka chess: He ʻōlelo ia e hoʻopili ai iā kākou me ka wā i hala a hoʻomākaukau iā kākou no ka wā e hiki mai ana.