Qito: ivakatakilakila ni veitusaqati ena leqa ni itukutuku makawa
Janueri 31, 2026 · Pawn tu vakatikitiki

qito, e dua na qito makawa e tekivu ena ika6 ni senitiuri e Idia ., sa sivia na kena ituvaki me vaka e dua na hobby rawarawa me yaco me dua na ivakatakilakila kaukauwa ni veitusaqati ena gauna ni leqa .. ena itukutuku makawa, Na qito ni iwalewale oqo sa veiqaravi me vaka e dua na idrodro vakavuku ., iyaya ni cakacaka ni veivakacacani kei na iyaragi sara mada ga ni vakasama ena ituvaki ni veivakalolomataki, ivalu kei na leqa ni bula raraba .. Mai na valeniveivesu ni Soviet ina keba ni isenivalu ., Sa vakadinadinataki ni chess e levu cake sara mai na qito vakasama .: E ivalavala ni talaidredre ., e dua na vosa raraba ni dokai kei na dua na vosa vakatautauvata me baleta na sasaga ni tamata me baleta na galala kei na bula .. Ena itukutuku oqo ., Eda na dikeva na sala e vakayagataki kina na matabose . 64 A yaco o Casillas me dua na vanua ni veitusaqati, vakadikeva na kena veitiki vakapolitiki, na gauna ni vakasama kei na itovo vakavanua ena gauna e sotava kina na tamata na kena veibolebole levu duadua ..
Chess me vaka e dua na dro ena butobuto: na valeniveivesu me vaka e dua na papa .
Na valeniveivesu ., vanua e vakarautaki me musuka kina na yalo ni tamata ., yaco me ituvaki sega ni namaki ka tubu kina na chess me vaka e dua na ivalavala ni veitusaqati vakanomodi. Ena gauna ni veiliutaki nei Stalin ., Era vesu tu e vica vata na udolu na kaivesu vakapolitiki ena valeniveivesu ni Soviet, vuku kei na veivakacacani era kunea ena qito e dua na sala me maroroi kina na nodra bula vakatamata .. Me vaka na ivakadinadina e kumuni ena ivola . Chez ena valeniveivesu mai vei Yuri, Era cakava na kaivesu na papa ena tikitiki ni madrai kei na co ., ka ra ceuta na tikitiki ena sui se kau .. Na qito oqo e sega ni ka ni veivakamarautaki wale ga ., ia e dua na iwalewale ni bula vakasama ..
Chess ena valeniveivesu e qarava e vuqa na itavi:
- Maroroi ni matata: Ena dua na vanua ni vakalolomataki ni vakasama, na qito e vakasaurarataki ira na kaivesu mera vakasama vakayalomatua kei na kena iwalewale ., vakatabuya na mate ni vakasama.
- veitusaqati: Na qito chess e dua na ivalavala ni talaidredre vakaibalebale, me vaka ni levu na matanitu era vakatabuya na cakacaka e sega ni cakacaka vakasaurarataki ..
- Rede ni duavata: Na qito e vakavuna na nodra veiwekani na kaivesu, vakatara na kena vakadewataki na itukutuku kei na isoqosoqo vuni ..
E dua na kisi vakaibalebale sai koya na dauvolavola kei na dauqito chess ni Rusia o Osip Mandelstam., o cei, me vaka na itukutuku ni KGB ., E dau qito ena nona vakasama ena gauna e vesu kina me kua ni lialia .. Na ivalavala oqo ., kilai me “Chesi mataboko”, e dau yaco vei ira na kaivesu qai vakaraitaka na sala e rawa ni veisautaka kina na qito qori na ituvaki dredre sara mada ga .. Ena valeniveivesu e Amerika vaka-Latina ena gauna ni veivakasaurarataki ena veiyabaki . 70 y 80, me vakataki Sili kei Ajenitina, E yaco tale ga na chess me ivakatakilakila ni veitusaqati .. Era vakayagataka na kaivesu vakapolitiki me cecere tiko ga kina na nodra itovo kei na ., ena so na gauna, me vaka e dua na code me veitaratara kei na taudaku ..
Na papa me vaka e dua na vanua ni ivalu .: chess kei na veivaluvaluti vakaiyaragi
Ena gauna ni ivalu ., Sa veiqaravi na chess me vaka e dua na ka lailai ni iwalewale ni mataivalu ., ia me vaka talega kina e dua na ivakananumi ni veiwasei ni tamata ena maliwa ni meca .. Ena iMatai ni iValu Levu ., Era qitotaka na sotia ni Jamani kei Peritania na qito ni veivolavolai ena yasa ni qara, vakayagataki ni italai me veisautaki kina na toso. Na ka vakasakiti oqo, volai ena ivola kei na ivolaniveisiga ena gauna oya ., e vakaraitaka na sala e rawa ni sivia kina na qito na laini ni meca ka vakatamatataka na meca ..
Ena iKarua ni iValu Levu ., chess e rawata e dua na itavi vakaibalebale cake sara. Na Nazi ., kila na kaukauwa ni qito ., Era vakayagataka me veivakacacani mera vakaraitaka kina na nodra nanumi ni cecere na nodra vuku na Aryan .. Ia, A sega ni yaga na iwalewale oqo ni sa jabeni ni vuravura o Alekisada Alekhine ., ni vu mai Varanise ia e kawa mai Rusia ., E beitaki ni cakacaka vata kei na matanitu .. Na nona kisi e vakavuna e dua na veileti vakaitovo ka wasei ira na lewenivanua ni chess .: E rawa beka ni tawasei na maqosa ni qito chess mai na nodra vakasama o ira era vakayacora??
Ena muaira, sa yaco na chess me iyaya ni cakacaka ni veitusaqati vakavanua. Era vakayagataka na dauvakacaca ni Soviet me maroroi kina na itovo kei na tuvatuva ni cakacaka ., ni tiko ena nodra itikotiko na Jiu ., me vakataki Varsovia, Na qito vuni e dua na ivalavala ni veivakacacani ki na veivakalolomataki era vakayacora na Nazi.. Na dauvolaitukutuku makawa o Emanueli Ringelblum ., iliuliu ni maroroi ni ghetto vuni, E vola ena nona ivolaniveisiga na sala e dua vei ira na vica na itaviqaravi era vakatarai na kaivesu mera qitotaka na chess. “vakila ni bula”.
Ena dua na gauna lekaleka sa oti, ena ivalu mai Ukraine ., sa basika tale mai na chess me ivakatakilakila ni veitusaqati. Ena veikoro lelevu me vakataki Mariupol, los niños aprendían a jugar en refugios antiaéreos, y las partidas se transmitían en línea como un mensaje de normalidad en medio del caos. El ajedrecista ucraniano Vasyl Ivanchuk, jabeni makawa ni vuravura, declaró en una entrevista que el juego “es una forma de decirle al mundo que, se bera, seguimos pensando, creando y resistiendo”.
El ajedrez como lenguaje de la disidencia: política y protesta
El ajedrez ha sido históricamente un campo de batalla político, donde las piezas representan ideologías y los movimientos, iwalewale ni kaukauwa. Ena gauna ni iValu Batabata ., el duelo entre Estados Unidos y la Unión Soviética en el tablero se convirtió en una metáfora de la competencia entre capitalismo y comunismo. Las partidas entre Bobby Fischer y Boris Spassky en 1972 no fueron solo un evento deportivo, ia e dua na veivala vakapolitiki e taura na vakasama e vuravura .. Na qoli, e dua na kai Amerika vakatani ka saqata na tauyavutaki, bolea na kaukauwa ni Soviet ena qito, kei na nona qaqa e marautaki ena Tokalau me qaqa ni galala ni tamata yadua mai na veivakaduavatataki ..
Ia, Era sa vakayagataka tale ga na chess na matanitu vakamatanitu mera vakalawataki ira kina .. Ena Kiuba, A vakatorocaketaka o Fidel Castro na qito me tiki ni nona cakacaka ni veisau, bulia na koronivuli ni chess ena vanua taucoko ka tokoni ira na dauqito me vakataki José Raúl Capablanca. me baleta na matanitu, Na chess e dua na iyaya ni veivakacacani e vakaraitaka na cecere vakavuku ni bula raraba .. Ia, eso na dauvakacaca ni Cuba, me vaka na dauvolaivola o Guillermo Cabrera Infante ., Era vakayagataka na qito me vosa vakatautauvata ni veivakalolomataki .. En su novela Tres tristes tigres, el ajedrez aparece como un símbolo de la estrategia represiva del Estado, donde cada movimiento está calculado para controlar a la población.
Ena Irani, el ajedrez ha sido un campo de lucha por los derechos de las mujeres. Durante la Revolución Islámica de 1979, E vakatabui na qito baleta ni vakasamataki […] “occidental” y “corruptor”. Ia, ena veiyabaki . 90, las mujeres iraníes comenzaron a desafiar esta prohibición, organizando partidas clandestinas. Una de las figuras más destacadas es la ajedrecista Dorsa Derakhshani, o cei ena 2017 fue expulsada de la federación iraní por negarse a usar el hiyab durante un torneo internacional. Su caso puso de relieve cómo el ajedrez puede ser un acto de resistencia feminista en contextos de opresión religiosa.
En Venezuela, durante las protestas de 2017, Era vakayagataka na dauveivakaduiduitaki na papa ni chess me ivakatakarakara ni veivala vakacegu. Ena veisalatu e Caracas ., era tuvanaki na qito raraba era dau qito kina, dabe ena matadra na mataivalu ni veitaqomaki, Era vakaraitaka ni rawa tale ga ni vakasama na ivalu ni demokarasi .. Na vakayagataki ni chess oqo me dua na ivakarau ni veivakacacani sega ni kaukauwa e vakaraitaka na sala e rawa ni veisautaka kina na qito ki na veimataqali ituvaki vakapolitiki., yaco me dua na vosa ni veivakaduiduitaki raraba.
Chez me vaka na veiqaravi: veivakabulai ena gauna ni leqa .
Ena taudaku ni kena ituvaki vakapolitiki kei na ituvatuva ., Na chess sa vakadinadinataki me dua na iyaya kaukauwa ni veivakabulai ena ituvaki ni veivakalolomataki kei na leqa vakatamata.. Ena keba ni isenivalu ., me vakataki ira mai Siria kei Palesitaina ., veisoqosoqo me vaka Chess vei ira na isenivalu sa vakayagataka na qito me vukei ira na gone kei ira na qase mera walia na lomaocaoca ni oti na leqa tubukoso .. E kaya e dua na vakadidike e tabaki ena mekesini […] Na iyalayala ni vakasama ena 2020, Na chess e vakavinakataka na vosota ni yalo ena kena vakatorocaketaki na vakasama, Vosota kei na kila ni tuvatuva ..
Ena valenibula ni vakasama ., Sa vakacurumi na chess me tiki ni veiqaravi vei ira na tauvimate e tiko vei ira na lomaocaoca ., lomaocaoca kei na leqa ni lomaocaoca ni oti na leqa tubukoso. Na vuniwai ni vakasama vakavuniwai o María Rodriguez, kenadau ni leqa tubukoso, vakamacalataka ni . “chess e vakasaurarataki koya na dauqito me vakasamataka na gauna oqo, ka vukea na kena musuki na veisau ni vakasama e dau yaco ena leqa ni lomaocaoca .. Vakavo ga, na qito e vakavulica ni ., ena ituvaki dredre mada ga ., e dau tu ga na digidigi kei na toso e rawa”.
E dua na kisi vakasakiti sai koya na parokaramu . Chess ena Valeniveivesu e Amerika ., era vulica kina na kaivesu e tiko vei ira na leqa ni cudru kei na ivalavala kaukaua mera lewa na nodra vakasama ena chess .. Me vaka na itukutuku mai na Tabana ni Lawa ni Amerika., O ira na vakaitavi ena parokaramu oqo e tiko vei ira na . 20% lailai na kena rawa ni lesu tale ki na itovo kaukauwa ni sa sereki. qito, ena itukutuku oqo, E sega walega ni qito ., ia e dua na vosa vakatautauvata ni bula .: Na toso kece e tiko na kena itinitini, kei na vosota kei na iwalewale e ki ni kena wali na veivakataotaki ..
Ena vanua ni veivaluvaluti, me vakataki Kesa, Sa veiqaravi na chess me dua na icurucuru ena maliwa ni veivanua era veisei .. Ena 2019, e dua na sotasota e vakarautaka na NGO . Veisaututaki ni veimatanitu kauti ira vata mai na gone ni Palesitaina kei Isireli ena dua na papa ., vakadinadinataka ni qito e rawa ni imatai ni kalawa ki na veivakaduavatataki .. Me vaka e tukuna e dua vei ira na vakaitavi .: “ena chess, veitalia na vanua o lako mai kina ., E bibi ga na nomu qito”.
Tinitini: chess me vaka e dua na iloilo ni tamata
qito, ena kena isema, E dua na qito iwalewale, ia na kena kaukauwa dina e tiko ena kena rawa ni veisautaki koya ki na ituvaki ca duadua ka yaco me ivakatakilakila ni veitusaqati.. Mai na valeniveivesu ni Soviet ina keba ni isenivalu ., lako curuma na ivalu kei na veiliutaki vakasaurara, na papa 64 Sa vakadinadinataka o Casillas na sasaga ni tamata me baleta na dokai ., galala kei na bula .. E sega ni ka vakacalaka ni […], ena gauna ni leqa ., Era vuki na tamata ki na chess: na qito e vakaraitaka na uto ni ituvaki ni tamata ., na vanua e vakatulewa kina na toso kece, na qito yadua e dua na vosa vakatautauvata ni bula ..
Ena kena ituvaki vakapolitiki ., Sa dua na iyaya ni cakacaka ni veivakacalai kei na dua na ivalavala ni veivakaduiduitaki na chess. Era vakayagataka na matanitu veivakasaurarataki mera vakaraitaka kina na nodra kaukaua ., ni ra sa vukica na vakalolomataki me vosa ni veivakacacani vakanomodi .. Ena kena ituvaki vakasama ., na qito sa veiqaravi me vaka na veiqaravi, veivuke me vakabulai na mavoa kei na tara tale na kaukauwa ena ituvaki ni ivalu kei na veivakasavi. Na kena ituvaki vakavanua ., sa vakaduavatataki ira na meca na chess, vakatamata veileti ka vakaraitaka ni ., ena butobuto mada ga ., na vakasama ni tamata e rawa ni kunea na rarama ..
Oi, ena dua na vuravura e vakatakilakilataki ena leqa tubukoso e vuravura raraba —na ivalu ., toki vakalevu, matedewa—, e se yaga tikoga na chess. Sega walega ni qito ., ia me vakananumi ni ., ena kena sotavi na veika rarawa ., matailalai, na veibuli kei na duavata e rawa ni qaqa. Me vaka e vola na qasenivuli levu o Garry Kasparov .: “Chess na bula ena lailai”. Na kena lailai, Eda kunea ni vakaraitaki na ivalu lelevu duadua kei na qaqa totoka duadua ni kawatamata ..
