Lako ki na lewena
Pawn tu vakatikitiki
Na iwalewale kei na kena vakayacori .

Chess ni marama: na veisau kei na veibolebole ki na veivakatautauvatataki

Maji 30, 2026 · Pawn tu vakatikitiki

Na tubu ni chess ni marama kei na veibolebole ki na tautauvata 1774909114717

qito, papa o ya 64 kato e dau vakayacori kina na ivalu vakavuku ., sa itukutuku makawa me dua na ivakaraitaki ni ituvatuva ni bula raraba. Ena vica vata na senitiuri ., era sa vakalolomataki na marama ki na ikarua ni itavi, me vaka na dausarasara se tiki ni iyaya ni vakavinakataki ena dua na qito era lewa na tagane .. Ia, Na chess ni marama sa sotava e dua na veisau levu ena vicasagavulu na yabaki sa oti ., lako mai na kena dua na vanua marginal ki na dua vei ira na kaukauwa duadua kei na veisautaki ni qito vakasama .. O rawata vakacava mo musuka na veivakaduiduitaki ni tagane kei na yalewa ena dua na vanua ni veisisivi vakaoqo?? Na veibolebole cava e se tu ga ena kena vakasaqarai na veivakatautauvatataki .? Y, e cake mai na veika kece, Na cava e vakaraitaka vei keda na veisau oqo me baleta na kaukauwa ni taledi ni da sotava na veivakaduiduitaki sa tudei tu??

Mai na sega ni laurai ki na ulutaga .: na imatai ni kalawa ni chess ni marama .

Na itukutuku ni chess ni marama e vakatakilakilataki ena iwiliwili era defied na veika e namaki ena nodra gauna .. Ena ika19 ni senitiuri ., ni sa ivakatakilakila ni vuku kei na iwalewale e Iurope na qito ., o ira na marama era doudou mera veisisivi era cakava qori ena ituvaki sega ni tautauvata .. E dua na ivakaraitaki vakatautauvata sai koya na . Vera Menchik, na imatai ni jabeni levu ni vuravura ni marama (1927-1944), o koya e sega walega ni lewa na veivanua ena dua na iqaqalo kaukamea ., ia e dau veisisivi tale ga kei ira na tagane ena sotasota e dolavi ., e dua na ka e sega ni vakasamataki rawa vei ira e levu na nona gauna .. E vakaraitaka o Menchik ni tagane se yalewa e sega ni vakatau kina na rawaka vakailavo, ia na nona ivotavota e vakaruguta na machismo e kaukauwa tiko .: e vuqa vei ira na nona meca tagane era sega ni via ciqoma na nona qaqa ., veiletitaka ni “e dua na marama e sega ni rawa ni qito vinaka sara”.

E sega ni vakacalaka na veivakaduiduitaki oqo .. qito, vaka iloilo ni veivanua kei na kaukauwa, vakatubura tale na itutu ni bula raraba. Ena Veitabagauna e Loma ., Kena ivakaraitaki, E vakatabuya na Lotu na qito vei ira na marama ena vuku ni kena . “vakayavalati mai na nona itavi vakavuvale .”, e dua na veivakadodonutaki e dau tokaruataki ena veimataqali itukutuku makawa .. Ia, E kauta mai na ika20 ni senitiuri na veisau lelevu .. Na kena buli na sotasota ni vuravura ni marama ena […] 1927, kaukauwa mai na FIDE, Sa ikoya e dua na imatai ni kalawa ki na kena vakalawataki na chess ni marama ., dina ga ni se tiko ga ena loma ni dua na ituvatuva vakatikitiki. Na taro e basika mai e sega ni tarovi rawa .: E dua beka na veivakadonui e gadrevi me soli kina na rai vei ira na dauqito yalewa na veivakaduiduitaki oqo?, se dua na sala me vakadeitaki kina na vakasama ni chess . “elita” e se vanua ni tagane tiko ga .?

Na veiganeni o Polgár kei na veisau vaka-Hungary .: vuku se vuli?

Kevaka e dolava na katuba o Vera Menchik ., na ganeda Juta, Susana kei Sofia Polgar era sa vakabalei koya sobu. Era susugi ena ruku ni dua na veivakatovolei vakavuli duatani mai vei tamadrau ., László Polgár—e vakabauta ni […] “era sega ni sucu na vuku, era sa caka”—, Eratou vakaraitaka na tolu na marama ni Hungary oqo ni sega ni dua na tagane se yalewa na taledi ni chess .. E a qaqa o Susan me jabeni ni vuravura vei ira na marama ena 2016. 1996, E rawata o Sofia na qaqa vakasakiti ena sotasota ni dolavi, kei Juta ., na gone duadua, E yaco me dauqito vinaka duadua ena itukutuku ena nona yacova na itutu . 8 ni vuravura taucoko ni ituvatuva ena 2019. 2005, e dua na itukutuku e se bera ni sivia e dua na marama ..

E vakasakiti na kisi ni Polgár baleta ni bolea e rua na italanoa lasu ena dua ga na gauna .: na kena vakalolomataki na marama ena chess kei na taledi oqori e sucu vata mai. Na nona rawaka e yavutaki ena dua na iwalewale ni veivakavulici kaukauwa mai na gauna e se gone kina ., ia ena dua tale ga na vanua e taqomaki ira mai na veivakacacani .. Me vaka na itukutuku ena . veivakurabuitaki ni chess, E se dola tikoga na veivosaki ena maliwa ni veika buli kei na veika buli ., ia na ka dina e vakaraitaka na Polgárs ni ., kei na madigi vata ga ., e rawa ni ra veisisivi na marama ena ivakatagedegede cecere duadua. Ia, Na nona italanoa e vakaraitaka tale ga e dua na ka veibasai .: kevaka e yaga vakalevu na iwalewale ni Polgár ., Na cava e sega ni vakatotomuri kina vakalevu ena so tale na vanua?? Na kena isau e rawa ni vakakina ., sivia na veivakavulici, E gadrevi e dua na veisau ni itovo vakavanua e se vakayacori tiko ga ..

Na kena revurevu “Gambit ni Ranadi”: ni sa yaco me kilai levu na chess ni marama

Ena Okotova . 2020, Netflix sa vagalalataki Na Gambit ni Ranadi, e dua na veitarataravi ka sega walega ni yaco me dua na ka e vuravura raraba ., ia e vakamacalataka tale na nodra rai me baleta na chess ni marama .. Na tamata liu, Peci Hamoni, e dua na luveniyali kei na dua na taledi vakasakiti me baleta na qito, vakadrukai ira e milioni na dausarasara qai vakavuna e dua na tubu sega ni vakatauvatani rawa ena volivolitaki ni papa kei na nodra volayaca na marama ena kalavo ni chess .. Me vaka na itukutuku ni FIDE, ena 2021 E tubu na i wiliwili ni dauqito yalewa era sa rejisita ena 100. 60% ni vakatauvatani kei na yabaki sa oti ., e dua na vuka e vuqa era vakatoka vakadodonu me . “Na kena revurevu”.

Ia, Na cava e vakavuna me rogo levu kina na itukutuku oqo?? Ena taudaku ni kena ivakarau ni itukutuku ., Na Gambit ni Ranadi vakaraitaka e dua na tamata vereverea: rarama, ia e vakaloloma tale ga .; viavialevu, ia e veivakarusai vakataki koya .. E sega ni o Beth na . “marama uasivi” e dau gadrevi vei ira na marama ena qito ., ia e dua na itovo vakatamata ., kei na cala kei na veisaqasaqa. Oqo, kuria na nona kila vinaka na papa ., cakava me ivakatakilakila ni veivakakaukauwataki vei ira e vuqa na marama .. Ia, me vaka e vakamacalataki ena ulutaga ena . dina se itukutuku lasu ena chess elite, Na veitarataravi talega e vakarawarawataka eso na tiki ni vuravura ni veisisivi ., me vaka na veivakasaurarataki vakasama se na rawati ni ivurevure ., e se veivakataotaki dina tikoga vei ira na dauqito yalewa.

Na revurevu ni veitarataravi e titobu sara ka vakakina na jabeni ni vuravura ni marama ena gauna oqo ., Ju Wenjun, e tukuni ena dua na veivakatarogi .: “E vakananuma vei au o Beth Harmon na vuna au taleitaka kina na qito chess .”. Ia e sivia na italanoa, na ivotavota dina ni . Na Gambit ni Ranadi E rawa ni sa vakatautauvatataki na vakasama ni rawa vei ira na marama —ka dodonu me ra —gadreva me ra vinaka duadua ena dua na qito ka a cakitaki vei ira ena vica vata na senitiuri..

Na veibolebole ena gauna oqo: duidui ni tagane kei na yalewa, icocovi kei na mata

Dina ga ni sa toso tiko na ., Na chess ni marama e tomana tikoga na kena sotava na veivakataotaki ni ituvatuva. E dua na ka e matata sara na gap ena icocovi vakailavo .. Ena 2023, na veisoliyaki ni vuravura taucoko 2 milioni na dola, mientras la femenina dio justo . 500.000. Na duidui oqo e sega walega ni vakaraitaka na sega ni tautauvata ni bula vakailavo ., ia e dua tale ga na ituvatuva vakatakarakara .: qito “tagane” tomana tikoga na kena raici me vakarokorokotaki vakalevu cake .. Me vaka na itukutuku ena . chez kei na tagane se yalewa, na veivakaduiduitaki oqo ena sotasota —ena gauna mada ga e . “vinaka” me solia na nodra raici na marama —e rawa ni vakatetea na vakasama ni chess ni marama e dua na iwasewase duatani ., ka sega walega ni chess ..

E dua tale na bolebole na matataki ena itutu ni veiliutaki .. Dina ga ni sa tiko na ivukevuke ni peresitedi yalewa ni FIDE ., vaka Susana Polika, Na matabose ni veiliutaki ni chess e se levu tikoga na tagane. Oqo e vakadewataki ki na lawatu e sega ni dau sauma na gagadre vakatabakidua ni dauqito yalewa., me vaka na lailai ni veitokoni se na lailai ni kena vakaraitaki ena tabana ni itukutuku na sotasota ni marama .. Kena ivakaraitaki, ena sotasota ni dauqito . 2022-2023, na vanua e vakatulewataki kina o cei ena veibolei kei na jabeni ni vuravura ., Na qito e ciqoma lailai na kena vakaraitaki mai na kena e tautauvata na sotasota ni tagane ., dina ga ni o ira na dauqito - me vaka . Lei Tinjie o Alekisada Kosteniuki— solia e dua na ivakatagedegede vakatekinoloji vakasakiti ..

Vakavo ga, e se tu ga na veivakaduiduitaki ka tara na nodra vakaitavi na marama. E laurai ena dua na vakadidike mai na Univesiti mai Oxford ni […], ena sotasota ni koronivuli, era dau vakayalolailaitaki ira na goneyalewa na nodra dauniveivakatavulici se nodra icaba ., o cei e tukuna vei ira ni . “Na chess e baleti ira na gone”. Na mataqali veivakacacani lailai oqo, kuria na lailai ni marama ivakaraitaki ena tabana ni itukutuku ., veivuke vei ira e vuqa era biuta na qito ni bera ni ra yacova na nodra rawa-ka .. E sega ni rawarawa na kena iwali ., ia na veivakatorocaketaki me vaka na . porokaramu ni qito ena koronivuli —ena vanua e vakavulici kina na qito ka sega ni vakaduiduitaki kina na tagane se yalewa —era sa vakadinadinataka tiko ni yaga ena kena sogoti na veivakaduiduitaki oqo mai na kena itekitekivu ..

Na veisiga ni mataka: ki na dua na chess sega na ivakatakilakila ni tagane se yalewa

Na panorama ni gauna oqo ni chess ni marama e vakanuinui, ia e veisaqasaqa tale ga .. Ena dua na yasana ., E se bera vakadua ni levu vakaoqo na dauqito marama cecere e liu.: ena 2024, e sivia na […] 1.700 marama kei na itutu ni Qasenivuli Levu ., ena mata ni 30 na cava e tiko ena 1990. Vanua me vakataki Jaina ., Rusia kei Georgia erau sa vakatorocaketaka na ivakarau ni veivakavulici ka dau vakatubura na jabeni ., kei na iwiliwili me vaka na . O cei (jabeni makawa ni vuravura) o Tani Zhongyi (jabeni ena gauna oqo) Era sa ivakadinadina ni vuravura raraba .. Ena yasana kadua ., se sega tikoga ni vakacacani na siling iloilo: e sega ni dua na marama e voleka ni qaqa ena qito ni vuravura taucoko ., kei na veileti me baleta na chess ni marama e dodonu me tiko ga e dua na iwasewase duatani e se dola tikoga ..

eso na domo, me vaka na kena Juta Polga, Era tokona na kena kau laivi na veivakaduiduitaki ni tagane kei na yalewa ena sotasota ., veiletitaka ni “chess e sega na kena tagane se yalewa, E tiko ga vua na dauqito”. Eso tale, me vaka na kena Alekisada Kosteniuki, Era taqomaka ni sotasota ni marama e gadrevi me solia na rai kei na madigi vei ira na dauqito yalewa .. Na ka dina e tiko oya […], me vaka ga ni sa tu ga na sega ni tautauvata ni icocovi, veitokoni kei na mata, na veivakaduiduitaki ena tomani tikoga me dua na ka ca e gadrevi. Ia, na inaki levu duadua e dodonu me dua na chess ka sega ni vakatulewataka kina na madigi na tagane se yalewa, ia na taledi kei na sasaga ..

Ena vakasama oqo ., na itavi ni itabatamata vou ena ki .. Dauqito me vaka Ramesibabu Vaisali (ganena na tamata veivakurabuitaki Ramesibavu) o Bibisara Assaubayeva (na Kazakh o koya e . 16 yabaki sa oti o koya na Qasenivuli Levu .) Era sa voroka tiko na itukutuku ka vakaraitaka ni sa vinaka na veisiga ni mataka ni chess ni marama .. Ia e sivia na veika e rawata na tamata yadua ., Na veisau dina ena yaco mai ni sa mudu na chess me dua na vanua e dodonu me ra . “vakaraitaka” na kena yaga, ka sa yaco me dua na qito e tiko kina na tamata kecega ., veitalia na tagane se yalewa, rawa ni veisisivi ena veidinadinati tautauvata.

Sa lako mai vakabalavu na qito ni marama mai na gauna nei Vera Menchik ., ia sa yawa sara na ilakolako me cava .. Na qito kece e vakayacora e dua na marama ena dua na sotasota dolavi ., na goneyalewa kece e vakauqeti mai vei Beth Harmon me dabe ena mata ni dua na papa ., kei na tama kece e vakayaloqaqataki luvena yalewa me veisisivi ka sega ni veivakaduiduitaki ., E dua na ikalawa ki na dua na veisiga ni mataka ena vanua e tiko kina na chess ., rawarawa, qito. Me vaka e a kaya ena dua na gauna . Keri Kasiparova: “Chess na ivalu ni cala .”. Ena kisi ni chess ni marama ., na ivalu oqori sa saqati kina na cala ni dua na isoqosoqo ka sa rui balavu na kena vakalailaitaki na taledi ni veimama ni kawatamata .. Ka dina ga ni se tiko ga na cala me vakadodonutaki ., sa voleka sara mai na veivakaduiduitaki.

Biuta e dua na vakasama

Ena sega ni tabaki na nomu itikotiko ni imeli .. Na vanua e gadrevi sa vakatakilakilataki *