Qito: na qito dodonu duadua ka rawarawa duadua e vuravura

Na chess e levu cake sara mai na dua na qito ni iwalewale .: E dua na ka vakasakiti ni itovo vakavanua, vuli kei na veimaliwai e sivia na iyalayala, yabaki ni bula kei na ituvaki ni bula vakailavo. E sega ni vaka na qito tale eso e gadrevi kina na veivakatorocaketaki sau levu ., iyaya vakatabakidua se ituvaki vakayago vakatabakidua ., chess e qitotaki ena dua na papa kei na . 32 veitikina, iyaya ni cakacaka e rawa ni ra rawata e voleka ni dua ga e vuravura .. Ia na kena isema dina vakademokarasi e sivia na iyaya.. Na qito vakasama oqo sa vakadinadinataki me dua na veivakatautauvatataki ni bula raraba ., e dua na icurucuru ena maliwa ni itovo vakavanua kei na dua na iyaya ni cakacaka ni veivakavulici sega ni vakatauvatani rawa. Ena dua na vuravura e sa laurai vakalevu kina na sega ni tautauvata ., e basika mai na chess me vaka e dua na vanua e tiko kina na taledi, na veibuli kei na sasaga e qaqa mai na itekitekivu, tagane se yalewa se kaukauwa ni volivoli. Ena loma taucoko ni itukutuku oqo ., Eda na dikeva na vuna e sega walega ni qito rawarawa duadua kina na chess ., ia e dodonu talega ka veisautaka na itukutuku makawa ..

E dua na qito e sega na veivakataotaki vakailavo se vanua .

Na kena rawati na chess sa ikoya na kena imatai ni duru levu ni demokarasi .. Ni qito me vaka na tenisi ., golf se qito ni motoka e gadrevi kina na vakatubuilavo e milioni na dola ena iyaya, veiqaravi se ilakolako, E rawa ni qitotaki na chess ena dua na papa ni kateni kei na tiki ni palasitika e lailai mai na 100 na kena isau. 10 Iuro. Ena kena itukutuku digitaki mada ga ., ituvatuva me vaka Chesi.com o Lisi Era solia na qito galala kei na ivurevure ni vuli ena sega ni saumi .. Me vaka na […] Matabose ni Chess ni Veimatanitu (FIDE), e sivia na […] 600 milioni na dauqito e vuravura ., e dua na iwiliwili e sivia sara na qito tale eso ni vakasama se vakayago ..

Ia na demokarasi e sivia na kena isau. Na chess e sega ni kila na iyalayala: E dau qitotaki ena vanua ni gade e Havana ., ena koronivuli e Chennai, ena valenikana e Parisi se ena veikoro lalai e Mongolia .. Vanua me vakataki Rusia ., O Idia se Armenia era sa vakacuruma ki na nodra ivakarau ni vuli ., ni tiko mai Aferika ., veisoqosoqo me vaka Chess ena veitikotiko dravudravua Era vakayagataka me ra vakayaloqaqataki kina na gone ena ituvaki vakaloloma .. E sega ni vaka na soka ., e lewa tu e Urope kei Sauca Amerika ., se peisipolo, vakalevu ena Vualiku kei Amerika kei Esia ., Na chess e vuravura raraba dina. Na kena vosa raraba —na . 64 kato—sega ni gadrevi na vakadewa ., kei na kena ivalavala e sega ni vakatau ena draki se vanua ..

Ena ituvaki mada ga ni veileti ., sa veiqaravi na chess me iyaya ni cakacaka ni sautu .. Ena gauna ni iValu Batabata ., Na nodrau sota o Bobby Fischer kei Boris Spassky e i vakatakilakila ni veitalanoa ena loma ni veilecayaki vakapolitiki .. Oi, cakacaka me vaka Chess me baleta na Sautu Era dau vakatetea na sotasota vei ira na itabagone mai na veimatanitu era veivaluvaluti tiko ., vakaraitaka ni matabose e rawa ni dua na vanua ni veivakasama ka biu tu kina na duidui vakapolitiki se vakalotu ..

Merit me vaka ga na ka e gadrevi me rawati kina na rawaka .

Ena dua na vuravura e dau semati kina na rawaka ena qito ki na madigi —na rawati ni veivakavulici rogo ., veitokoni se gene—, Na chess e dua na ka vakatani. Eke, taledi kei na sasaga sa ikoya ga na pasipote ki na dela ni .. Makinasi Kaliseni, jabeni ni vuravura ena gauna oqo, vulica me qito 5 yabaki mai Norway ., e dua na vanua e sega kina na itovo vakavanua ni chess. Visunatani Anandi, jabeni makawa ni vuravura, tubu cake mai Chennai (Idia) ena gauna e sega ni qito levu kina na chess ena nona vanua .. Juta Polga, vakasamataki me dauqito vinaka duadua ena itukutuku, bolea na vakasama vakatagane se vakayalewa ena nona veisisivi vata kei ira —ka vakadrukai ira —na tagane vinaka duadua e vuravura ..

Na meritocracy oqo e yavutaki ena dua na ivakarau ni veiwasei ni inaki .: koya vakatovotovo Elo, a bulia na dauvakadidike ni Hungary o Arpad Elo. E sega ni vaka na qito tale eso era rawa ni veisautaka kina na turaganilewa se dauniveivakatavulici na kena macala ., Ena chess, na qito e vakatulewataki ena nodra kila na dauqito., kei na ivakarau ni sikoa e vakaraitaka vakadodonu na nomu ivakatagedegede .. E dua na dauqito ni . 15 yabaki e rawa ni vakadruka e dua na qasenivuli ni . 50 kevaka e cecere na nomu iwalewale, veitalia na veika o sa sotava oti se na nomu rogo ..

Vakavo ga, Chess e sauma na duidui ni iwalewale. Ni tiko ena qito me vaka na qito se na siwa, e dodonu me salavata na yago kei na ivakatagedegede vakayago vakatabakidua., en chez no hay “mataqali vinaka duadua” ni dauqito. E so, me vakataki Mikaili Tali, Era tu vakataki ira ena nodra bulibuli kei na veivakacacani rerevaki .; eso tale, me vakataki Anatoli Karpov, me baleta na kena itutu dodonu. Na veisau oqo e rawa kina vei ira na tamata e duidui na nodra itovo kei na rawa-ka me ra kunea na nodra vanua ena qito..

E dua na iyaya ni cakacaka me baleta na tautauvata ni bula kei na vuli .

Chess e sega walega ni demokarasi ena kena vakayacori ., ia ena kena revurevu tale ga .. E vuqa na vakadidike e vakaraitaka ni kena vakavulici e vakavinakataka na kila ni vakasama me vaka na vakanananu ., vakasama kei na vakasama vakaibalebale. E dua na ripote ni […] Univesiti mai Kemipiriji (2019) vakaraitaka ni o ira na gone era vulica na chess era vakatorocaketaka e dua na . 15% levu cake na kena rawa ni wali na leqa ni fika. E Sipeni, na porokaramu Chess ena Koronivuli sa vakalailaitaka na vakacaca ni vuli ena . 30% ena veirumu ni vuli e vakayacori kina ..

Ia na kena kaukauwa ni veisau e sivia na vuli.. Ena valeniveivesu e Amerika ., parokaramu me vaka Ovisa ni Chess sa vakalailaitaka na cala tale ena . 40% ena nodra vakavulici na kaivesu mera vakasama ni bera nira cakava e dua na ka .. Ena vanua ni veivaluvaluti, me vakataki Palesitaina se Kolomupia, Na chess e vakayagataki me vakayaloqaqataka na vosota kei na vakatulewa ena ruku ni veivakasaurarataki .. Ena vanua mada ga ni cakacaka ., Na kabani me vaka na Google kei na Microsoft era vakatorocaketaka ena kedra maliwa na nodra tamata cakacaka me vakavinakataki kina na veibuli kei na cakacaka vakatimi..

Na tautauvata ni tagane kei na yalewa e dua tale na vanua e toso kina na chess ., dina ga ni veibolebole. Ni tiko ena qito me vaka na soka se veivacu, na duidui ni yago e vakaiyalayala kina na veisisivi veiwaki., Ena chess, e rawa ni ra veisisivi na tagane kei na yalewa ena veidinadinati tautauvata.. Na gap ni gauna oqo —na . 10% ni qasenivuli lelevu era marama —sega ni baleta na vakaiyalayala ni bula ., ia ki na veivakataotaki ni itovo vakavanua kei na bula raraba .. Na sasaga me vaka na Ranadina ni Chess se na sotasota . Soqo ni Sikisi e Gibraltar, ka sauma vakatautauvata na tagane kei na yalewa ., Era sa veisautaka tiko na vanua oqo ..

Chess ena gauna digitaki: vakalevu cake na demokarasi se vakalevu cake na eliti?

Na veisau digitaki sa kauta mai na chess ki na ivakatagedegede sega ni vakatauvatani rawa ni kena taleitaki .. Na ituvatuva me vaka Veisau o IuTube Era sa veisautaki ira na dauqito me vaka na . Hikaru Nakamura o Chesi ni Gotham ena kalokalo ni vuravura, kei na milioni na daumuri. Koya bumu ni chess ena gauna ni matedewa —kei na veitarataravi me vaka na . Gambit ni Ranadi kei na kena vakalevutaki na . 60% ena vakayagataki ena . Chesi.com— vakaraitaka ni qito e rawa ni veisautaka na gauna vou ka sega ni vakayalia na kena uto ..

Ia, Na demokarasi digitaki oqo e vakavuna talega na veibolebole. Ena dua na yasana ., E se sega ni tautauvata tikoga na vakayagataki ni Initaneti: me vaka na . Matabose ni Veitaratara ni Veimatanitu (LAKO TANI), koya 37% ni lewe i vuravura era se sega vakadua ni vakayagataka na Internet .. Ena veimatanitu me vakataki Chad se Sauca Sudan ., evei e lailai mai na 10% e tiko na kena isema, Na chess digitaki e se dua tikoga na ka talei. Ena yasana kadua ., na kenadau ni qito sa bulia e dua na elite vou .: lusi daudrodro kei na dauqito vakailavo era rawata e udolu vakaudolu na dola ena dua na vula ., ni levu na dauqito chess era valataka na ivurevure.

Dina ga ni oqo ., Na chess digitaki sa musuka na veivakataotaki ka a vaka me sega ni rawa ni wali e liu. Oi, e dua na gonetagane mai Nigeria e rawa ni qito vata kei na dua na dauqito levu mai Rusia ena dua ga na talevoni veikauyaki .. Na iyaya ni cakacaka me vaka Ika ni Sitoki (na idini ni chess kaukauwa duadua e vuravura) era sa tu me baleta na galala ., vakatara e dua me vakadikeva na qito me vaka e dua na kenadau ena. Na vuku vakatamata mada ga, kei na parokaramu me vaka AlifaSega, sa vakademokarasitaka na kila ni chess ena nona kunea na iwalewale vou ka dau rawa ga vei ira na vuku ..

Tinitini: e dua na qito me baleta na ika21 ni senitiuri

Chess na qito vakademokarasi duadua ena vuravura baleta ni sega ni veivakaduiduitaki yavutaki ena vanua e cavutu mai kina ., tagane se yalewa, yabaki ni bula se ituvaki ni bula vakailavo. Na kena rawati ni iyaya e cakava me dua na qito raraba ., ia sa ikoya na nona rawa ni sauma na veivakalougatataki ., vakatorocaketaka na tautauvata ka veisautaka na bula ka vakavuna me duatani. Ena dua na vuravura sa titobu tiko kina na sega ni tautauvata ., Na chess e solia e dua na ivakaraitaki ni lewa dodonu: e dua na vanua e gadrevi kina na taledi kei na sasaga me rawati kina na rawaka ..

Ia, na kena vakademokarasi e sega ni dua na cakacaka sa oti. Na veiwasei digitaki, na veivakaduiduitaki vakatagane se vakayalewa kei na lailai ni ivurevure ena so na yasana e se veivakataotaki tikoga. Ia na chess e vakaraitaka ena veigauna na kena rawa ni veisautaki koya qai vorata na veivakataotaki.. Mai na koronivuli ni Uganda ki na sotasota ni Idia ena initaneti, lako curuma na cakacaka ni veimaliwai e Amerika Vaka-Latina, Na qito oqo e se dua tikoga na cina ni inuinui vei ira era vakasaqara tiko na madigi ena dua na vuravura sega ni tautauvata..

Me vakalekalekataki, chess e sega walega ni dua na qito: E dua na vosa vakatautauvata ni cava e rawa ni tamata kevaka e dodonu na lawa., Na rawa-ka e tautauvata kei na taledi e dau tiko na iotioti ni vosa. Ena dua na papa 64 kasila, eda sa tautauvata kecega. Ka rairai oqori na nona ivakavuvuli levu duadua ..