Шахмат һәм тормош .: әҙәби метафоралары 1920 й. 64 казиллалар

Элек-электән ., Шахмат кешелекте стратегия уйыны булараҡ ҡына түгел, ә әсир иткән ., әммә барлыҡ көҙгөһө булып. Яҙыусылар ., Бөтә йәштәге философтар һәм фекер йөрөтөүселәр уның . 64 тормоштоң ҡатмарлылыҡтарын өйрәнеү өсөн йәшниктәр, ҡарар ҡабул итеү һәм яҙмыш. Бәлки, Ни өсөн был метафора әҙәбиәттә шул тиклем көслө яңғырай?? шахмат, үҙенең теүәл ҡағиҙәләре һәм күренеп торған ябайлығы менән, Ул ысынында мөмкинлектәр йыһанын үҙ эсенә ала ., унда һәр хәрәкәт көндәлек һайлауҙарыбыҙҙың сағылышы була ала. Власть өсөн көрәштән алып уңышһыҙлыҡтың ҡотолғоһоҙлоғона тиклем, таҡта иң тәрән кешелек конфликттары күрһәтелгән сәхнәгә әйләнә. Был мәҡәләлә ., Яҙыусыларҙың шахматты тормош символы итеп ҡабул итеү сәбәптәрен анализлаясаҡбыҙ ., уның мәғәнә ҡатламдарын асыу һәм хәҙерге хикәйәләүҙә дөрөҫлөгө.

Яҙмыш ҡоролошоноң сағылышы булараҡ шахмат .

шахмат, үҙ асылында М., Сәбәптәр һәм эҙемтәләр уйыны.. Һәр әҫәрҙең ҡиммәте һәм аныҡ хәрәкәте бар ., Әммә уның ысын көсө башҡалар менән нисек мөнәсәбәттә булыуында.. Был динамика 1990 йылдарҙағы кеүек яҙыусыларҙы етәкләгән. Стефан Цвейг әҫәрендә * .”Шахматсы .”* таҡтаны кеше яҙмышына аллегория итеп ҡулланыу. романында ??е?, төп герой, Доктор Б., Ул үҙенең ҡамау һәм диуаналыҡ аша хыялый уйындар менән осраша, унда һәр пьеса һеҙҙең хаослы донъяла контролде һаҡлау өсөн көрәште символлаштыра. Метафора осраҡлы түгел .: шахмат, азатлыҡ һәм сикләү берләшеүе менән, ирекле ихтыяр һәм тормошобоҙҙо формалаштырыусы тышҡы көстәр араһындағы көсөргәнешлекте сағылдыра.

Философтар кеүек Артур Шопенгауэр Улар шулай уҡ шахматта кеше ихтыярын күрһәтеүҙе күргән .. Шопенгауэр өсөн, тормош - уйын, унда киҫәктәр (беҙҙең теләктәребеҙ һәм ҡарарҙарыбыҙ) улар таҡтаға бәрелә (донъя .) тип сиктәр ҡуя. Әммә, шахматтан айырмалы, в жизни нет видимого противника, әммә беҙҙе көтөлмәгән һөҙөмтәләргә этәргән абстракт көстәр теҙмәһе. Был фекерҙе хәҙерге авторҙар ҙа күтәреп алған ., һымаҡ Харуки Мураками в *”Яр буйында Кафка .”*, унда шахмат битараф йыһанда мәғәнә эҙләү символы булып күренә.

Шахматтың төҙөлөшө ., тәртипле башланыуы һәм билдәһеҙ аҙағы менән, Ул шулай уҡ йәшәүҙең цикллы булыуын уята .. Һәр уйын нығытылған урындарҙағы фигураларҙан башлана ., әммә уның үҫеше уйынсыларҙың ҡарарҙарына бәйле. Тәртип менән хаос араһындағы ошо икелек шахматты шундай көслө метафораға әйләндерә.: тип иҫкә төшөрә., Донъя ҡағиҙәләр менән идара ителгән кеүек тойолһа ла, осраҡлылыҡ һәм кеше ижады һәр ваҡыт төп роль уйнай.

Власть һәм стратегия өсөн көрәш хикәйәләү булараҡ

шахмат - ул, иң беренсе сиратта, көс уйыны. Таҡта үҙәген контролдә тотоу өсөн алыш, Батшаны яҡлау һәм көндәш әҫәрҙәрҙе ҡулға алыу — яҙыусыларҙы амбиция кеүек темаларҙы тикшерергә илһамландырған элементтар., хыянат һәм иҫән ҡалыу. әҙәбиәттә ., Был алыш сәйәси сценарийҙарға күсә ., социаль һәм хатта интим, унда персонаждар еңелеүҙән ҡотолоу өсөн һәр хәрәкәтте иҫәпләп сығарырға тейеш.

Классик миҫал булып * әҫәре тора.”Етенсе мөһөр .”* 2012 йылдың. Ингмар Бергман, унда Үлем рыцарь Антониус Блокты шахмат уйынына дауалай. Бында, уйын тормош өсөн көрәште генә күрһәтмәй, әммә шулай уҡ экзистенциаль яуаптар эҙләү. Һәр спектакль - ҡотолғоһоҙ менән һөйләшеү ., һәм рыцарь стратегияһы уның ҡотолғоһоҙ хәлде кисектереп торорға теләүен сағылдыра. был күренеш, кино сәнғәтендә иконалы, шахматтың кеше хәленең бөтә ҡатмарлылығын бер образға нисек тығыҙлай алыуын күрһәтә.

Латин Америкаһы әҙәбиәтендә ., авторҙарға оҡшай Хорхе Луис Борхес власть һәм үҙенсәлекте тикшерер өсөн шахмат ҡулланған. Үҙенең хикәйәһендә * .”Шахмат”*, Борхес сикһеҙ уйынды һүрәтләй, унда киҫәктәр үҙ тормошон ала ., власть структураларының уларҙы булдырыусыларға ҡаршы нисек борола алыуын символлаштырыу. Был фекер күп йәмғиәттәрҙең сәйәси ысынбарлығы менән яңғырай., ҡайҙа уйын ҡағиҙәләре . (закондармы улар?, традициялар йәки иерархиялар) манипуляцияларға йәки ҡолатырға мөмкин.

Шахмат стратегияһы шулай уҡ персонаждар психологияһын анализлау өсөн хеҙмәт иткән .. Киләсәктә өҫтөнлөк алыу өсөн мөһим өлөшөн ҡорбан иткән уйынсы һалҡын иҫәпләүҙән тыш ҡарар ҡабул итә.: оҙайлы күренешкә ставка яһай. Был динамика * .”Һуғыш сәнғәте .”* Сунь Цзы тарафынан, унда хәрби стратегияны шахмат менән сағыштыралар, әммә шулай уҡ хәҙерге романдарҙа, унда персонаждар юғары баҫымлы контекстарҙа хәүеф һәм бүләктәрҙе үлсәргә тейеш.

Уңышһыҙлыҡ һәм еңелеү мөһим һабаҡ булараҡ

Әгәр шахмат тормош метафораһы булһа, һуңынан еңелеү - уның иң ҡиммәтле һабаҡтарының береһе. Башҡа уйындарҙан айырмалы ., шахматта техник бәйләнештәр юҡ: һәр ваҡыт еңеүсе лә, еңелеүсе лә була. Был сейлек яҙыусыларҙы уңышһыҙлыҡты маҡсат итеп түгел, ә тикшерергә мәжбүр иткән., әммә уҡыуҙа кәрәкле аҙым булараҡ. Шахмат бөйөк оҫталар ҙа яңылыша тип өйрәтә ., һәм был ысын аҡыл нисек һеҙ еңелеү менән осраша.

В *”Оборона”* 2012 йылдың. Владимир Набоков ., төп герой, Лужин ., Ул шахмат генийы, уйынға ғашиҡ булыуы уны экзистенциаль көрсөккә килтерә.. Романда таҡталағы камиллыҡтың ысын тормошҡа тәржемә ителгәндә нисек төрмәгә әйләнеүе тикшерелә.. Лужин ., уйынды ысынбарлыҡтан айыра алмау, ахыр сиктә ҡалыптар һәм ҡабатлауҙар лабиринтында юғалып ҡала. Набоков был хикәйәне ҡулланып, билдәле бер өлкәлә өҫтөнлөккә ынтылыу беҙҙе ысынында мөһим булған нәмәләрҙән ситләштерә аламы, юҡмы икәнлегенә шик белдерә..

Шахмат шулай уҡ ныҡлыҡ тураһында һөйләшеү өсөн ҡулланылған .. В *”Иҫәпләгән кеше .”* 2012 йылдың. Мальба Тотоп тор, төп герой Беремиз Самир конфликттарҙы шахмат логикаһы ярҙамында хәл итә, өмөтһөҙ кеүек тойолған хәлдәрҙә лә шуны иҫбатлау, Һәр ваҡыт юлды үҙгәртә алырлыҡ пьеса бар .. Был фекер стоик фәлсәфәһендә үҙәк урынды биләй., унда уңышһыҙлыҡ характерҙы нығытыу мөмкинлеге булараҡ ҡабул ителә. Авторҙарға оҡшай Райан Холидей в *”Ҡаршылыҡ - юл .”* был төшөнсәне үҙләштереү, еңелеү мәлдәре беҙҙең үҫеш һәләтен билдәләй, тип раҫлау.

Шахматта еңелеүҙең социаль компоненты ла бар .. Күп мәҙәниәттәрҙә ., уйында еңелеүҙе ябай кире ҡағыу тип ҡабул итмәйҙәр, әммә кәмһетеү булараҡ. Был баҫым яҙыусыларҙы оят кеүек темаларҙы тикшерергә этәрҙе ., ҡотҡарыу һәм ҡабул итеү. В *”Уйынсы”* 2012 йылдың. Фёдор Достоевский ., төп герой, Алексей Иванович ., шахмат менән шөғөлләнергә (һәм, ғөмүмән, осраҡлы уйындарҙа) ысынбарлыҡтан ҡотолоу юлы, әммә үҙ-үҙен юҡ итеү циклына эләгә. Хеҙмәттә шулай тиелә., ҡомарлы уйындар әүәҫлеккә әйләнгәндә, еңелеү һабаҡ булыуҙан туҡтай һәм хөкөмгә әйләнә.

Шахмат ижад һәм азатлыҡ киңлеге булараҡ

Ҡаты ҡағиҙәләргә ҡарамаҫтан ., шахмат - тәрән ижади уйын. Һәр уйын үҙенсәлекле ., һәм уйынсылар үҙҙәренең оппонентының стратегияһына яраҡлашырға тейеш, осоп импровизациялау. Ҡоролош менән азатлыҡ араһындағы был икелек яҙыусыларҙы әсир иткән ., кем таҡтаны билдәләнгән сиктәрҙә лә фантазия сәскә ата алған киңлек итеп күрә. шахмат, был мәғәнәлә, Ул тормоштоң үҙенә метафора булып китә.: ижад сикләүҙәрҙе үтеп сығыу өсөн асҡыс булған мөмкинлектәр өлкәһе.

В *”Тормош шахматы .”* 2012 йылдың. Гарри Каспаров, шахмат буйынса элекке донъя чемпионы уйын стратегик фекерләү мәктәбе тип раҫлай. Каспаров ., кем Deep Blue кеүек суперкомпьютерҙар менән осрашты, ысын оҫталыҡтың асыҡ һүҙҙәрҙе ятлауҙа түгеллеген билдәләй, әммә баҫым аҫтында яңылыҡтар индереү һәләтендә. Был фекерҙе 1920 й. Уолтер Һин в *”Маэльцель шахматсыһы”*, унда еңелмәҫ кеүек күренгән автоматҡа кеше дау ҡуя, ул ижадтың саф логиканы еңә алыуын аса. Хеҙмәттә шулай тиелә., алгоритмдар өҫтөнлөк иткән донъяла, интуиция һәм үҙенсәлек көслө ҡорал булып ҡала.

Шахмат шулай уҡ шәхес менән ҡағиҙәләр араһындағы бәйләнеште тикшерергә хеҙмәт иткән.. В *”Королеваның гамбит”* 2012 йылдың. Уолтер Һин (һәм уның Netflix-та яраҡлаштырылыуы), төп герой, Бет Хармон, агрессив һәм ғәҙәти булмаған стиль ҡабул итеп, уйын ҡағиҙәләрен боҙа. Уның уңышы ир-ат өҫтөнлөк иткән донъяла гендер өмөттәренә ҡаршы ғына түгел., әммә шулай уҡ ижадтың нисек нығынған структураларҙы емерә алыуын күрһәтә. Был хикәйәләү сюрреализм кеүек әҙәби хәрәкәттәр менән яңғырай ., унда сәнғәт социаль нормаларҙы шик аҫтына ҡуйыу өсөн ҡулланыла.

Ахырҙа, Шахматты универсаль тел тип ҡабул иткәндәр .. Мәҙәни һәм тел кәртәләре менән бүленгән донъяла, Таҡта киңлек тәҡдим итә, унда кешеләр төрлө йүнәлештәге кешеләр аша аралаша ала, хәрәкәттәр һәм стратегиялар .. Яҙыусыларға оҡшай. Пауло Коэльо в *”Алхимик”* был фекерҙе уртаҡ яҙмыш эҙләү тураһында һөйләү өсөн ҡулланғандар. романында ??е?, төп герой, Сантьяго, шул тормошто өйрән, шахмат кеүек, түҙемлек талап итә, күҙәтеү һәм асыҡ күренгәндән тыш күрә белеү. Уйынды мәҙәниәттәр араһындағы күпер булараҡ был оптимистик ҡараш уның кеше бәйләнеше метафораһы булараҡ ролен нығыта..

шахмат, Ҡатылыҡ һәм фантазия ҡатнашмаһы менән, яҙыусылар өсөн бөтмәҫ илһам сығанағы булып ҡала. Уның аша 64 казиллалар, йәшәүҙең иң тәрән темалары тикшерелгән: яҙмыш, көс, уңышһыҙлыҡ һәм ижад. Әммә уның символикаһынан тыш, шахмат беҙгә тормошто иҫкә төшөрә., тап уйын кеүек, Был уйын, унда һәр хәрәкәт иҫәпләнә. Эш еңеү йәки еңелеү тураһында ғына түгел, әммә аҡыллы уйнарға өйрәнергә, ялҡын һәм, барыһынан да бигерәк, кешелеклелек менән .. Ҡатмарлыраҡ донъяла ., бәлки, шахматтың иң ҙур һабағы шундалыр ҙа ., ахыр сиктә, мөһиме һөҙөмтә түгел, әммә нисек беҙ уйын йәшәгән.