Шахмат һәм ноталар .: мәктәптә уҡыу һөҙөмтәләре нисек яҡшыра

Шахмат өҫтәл уйыны ғына түгел, ә күпкә өҫтөнөрәк.: Ул балаларҙың танып белеү һәм уҡыу үҫешендә иҫбатланған файҙаһы булған педагогик ҡорал булып тора .. Мәғариф мәктәп һөҙөмтәләрен күтәреү өсөн даими инновацион алымдар эҙләгән донъяла, шахмат күңел асыу ғына түгел, дисциплина булып барлыҡҡа килгән, әммә шулай уҡ төп күнекмәләрҙе нығыта, мәҫәлән, концентрация, логик фекерләү һәм ҡарар ҡабул итеү. Һуңғы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, был психик спорт менән даими шөғөлләнгән балалар математика кеүек фәндәрҙән яҡшыраҡ баһалар ала ., тел һәм фән .. Бәлки, ни өсөн шулай була?? Таҡтала киҫәктәрҙе күсергәндә ниндәй мейе һәм психологик механизмдар эшләй башлай .? Был мәҡәләлә ., Беҙ был бәйләнештең фәнни һәм практик сәбәптәрен тикшерәсәкбеҙ ., өҙөү, нисек шахмат формалаштырыу балалар аҡылы уларҙы арттырыу өсөн уҡыу уңыштары.

Шахмат мейе күнекмәләре булараҡ

Баланың мейеһе – даими үҫешкән ағза ., һәм шахмат һеҙҙең башҡарма функциялар өсөн спорт залы булып сығыш яһай. Был функциялар ., шул иҫәптән эш хәтере, когнитив һығылмалылыҡ һәм тормошҡа ашырыуҙы тыйыусы контроль, өйрәнеү өсөн бик мөһим. Журналында баҫылған тикшеренеү буйынса Психологияла сиктәр (2019), Шахмат уйнаған балалар, шахмат уйнамағандар менән сағыштырғанда, был йүнәлештәрҙә һиҙелерлек яҡшырыу күрһәтә.. Был, сөнки һәр уйын талап итә:

• Стратегик планлаштырыу .: Уйынсылар киләсәктәге хәрәкәттәрҙе күҙалларға тейеш, эҙемтәләрҙе проектлау һәләтен нығытыусы.
• Ҡалыпты анализлау: Ҡабатланған пьесаларҙы таныу . (асыҡлыҡтар йәки оборона булараҡ) оҙайлы хәтерҙе әүҙемләштереү.
• Баҫым аҫтында ҡарар ҡабул итеү: Ваҡытлы уйындарҙа сикләнгән ваҡыт психик етеҙлекте өйрәтә.

Башҡа, шахмат миелин етештереүҙе стимуллаштыра, нейрондар араһында сигнал тапшырыуҙы тиҙләтеүсе матдә. Был мейенең ҙурыраҡ һөҙөмтәлелегенә тәржемә итә, балаларға мәғлүмәтте тиҙерәк һәм хаталар менән аҙыраҡ эшкәртергә мөмкинлек бирә. Мемфис университеты тикшеренеүе (2017) асыҡланғанса, бер йыл буйы шахмат дәрестәре үткән уҡыусылар үҙҙәренең эшкәртелеү тиҙлеген 100-гә яҡшыртҡан. 15%, математика һәм уҡыуҙы аңлау буйынса һөҙөмтәлелек менән туранан-тура бәйле фактор.

Математика һәм лингвистик күнекмәләрҙе камиллаштырыу .

Шахмат менән математика араһындағы бәйләнеш, бәлки, иң документлаштырылған .. Ике дисциплинаның да логик һәм абстракт нигеҙе бар, улар эҙмә-эҙлекле фекерләүҙе талап итә.. Мәҫәлән, Шахмат уйынында варианттарҙы иҫәпләү алгебраик мәсьәләләрҙе сисеүгә оҡшаш .: икеһе лә проблеманы бәләкәй өлөштәргә бүлеүҙе һәм бер нисә хәл итеү юлдарын баһалауҙы талап итә. Калифорния университеты үткәргән метаанализ (2020) анализланған 24 шахмат һәм уҡыу һөҙөмтәләре буйынса тикшеренеүҙәр, һығымта яһап, уны өйрәнгән балалар ала, уртаса, һәм 17% стандартлаштырылған математика тестарында дөрөҫөрәк яуаптар.

Әммә йоғонто һандар менән генә сикләнмәй .. Шахмат телде лә байыта ., шуны иҫәпкә алып:

• ярҙам итә тәнҡитле уҡыу, гроссмейстер уйындарын йәки стратегия китаптарын анализлағанда.
• Үҫтерергә телдән һөйләү, командалаштар менән пьесалар тураһында фекер алышҡанда йәки тактиканы аңлатҡанда.
• Яҡшырта ҡатмарлы текстарҙы аңлау ., уйын нотацияларын интерпретациялағанда (һымаҡ “е4 е5 2.Нф3 Нц6.”).

Испания мәктәптәрендә пилот проекты (2018) шахматты тулыландырыусы предмет булараҡ тормошҡа ашыра һәм уҡыусылар синтезлау һәләтен яҡшыртыуын күҙәтә. 22%, тарих йәки ижтимағи фәндәр кеүек фәндәр буйынса уңышҡа өлгәшеүҙең төп күрһәткесе.

Эмоциональ интеллект һәм ныҡлыҡты үҫтереү .

Шахмат аҡылға ғына дау ҡуймай, әммә шулай уҡ хис-тойғолар. Уйынды отоу, Яңылышыу йәки оҫтараҡ көндәш менән осрашыу – балаларҙы ҡәнәғәтһеҙлек менән идара итергә һәм ныҡышмалылыҡҡа өйрәткән хәлдәр.. Мәғариф психологы Кэрол Двек фекеренсә, теорияһы авторы. “үҫеш фекерләү рәүеше”, Шахмат был менталитетты үҫтерер өсөн идеаль урын, сөнки һәр уйын хаталарҙан өйрәнеү мөмкинлеген бирә.

Эмоциональ файҙаһы үҙ эсенә ала.:

• Үҙ-үҙеңде тота белеү .: Балалар импульстарын көйләргә өйрәнә . (нисек уйламай ғына бер киҫәкте күсерергә) һәм эш итеү алдынан уйларға.
• Мәрхәмәт: Дәғүәсенең уйындарын анализлау үҙеңде икенсе урынға ҡуя белеү һәләтен үҫтерә ..
• Ышаныс: Таҡталағы ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу класта хәүефһеҙлекте арттырыуға килтерә.

Чили мәктәптәрендә оҙайлы тикшеренеүҙең (2021) эйәрҙе 500 өс йыл дауамында уҡыған һәм шахмат уйнағандар күрһәткән 30% аҙ һынау борсолоу һәм а 25% ҡатмарлы бурыстар алдында ныҡышмалыраҡ булыу. Был социаль-эмоциональ күнекмәләр уҡыуҙа уңыштың төп прогнозы булып тора, хатта IQ-нан да күберәк.

Теория менән практика араһындағы күпер булараҡ шахмат .

Шахматтың иң ҙур өҫтөнлөктәренең береһе — абстракт өйрәнеүҙе конкрет ҡулланыу менән бәйләй алыуы.. Башҡа фәндәрҙән айырмалы ., Ҡайҙа төшөнсәләр ысынбарлыҡтан өҙөлгән кеүек тойола ала, шахмат тиҙ арала кире бәйләнеш тәҡдим итә: әгәр бала яңылышһа, Ул уны киләһе аҙымда аса. Был тәжрибә нигеҙендә өйрәнеүҙе нығыта., мәғариф нейрофәне ярҙамында раҫланған ысул.

Мәҫәлән:

• 2012 йылда. фәндәр, шахмат һине гипотеза төҙөргә өйрәтә (был киҫәкте күсерһәм, нимә буласаҡ??) һәм уларҙы һынап ҡарағыҙ, тап лаборатория тәжрибәһендәге кеүек.
• 2012 йылда. тарих, Капабланка йәки Фишер кеүек чемпиондар уйындарын өйрәнеү тарихи ваҡиғаларҙы контекстуалләштерә (һалҡын һуғыш кеүек).
• 2012 йылда. тиклем, Шахмат тактик мәсьәләләрҙе үҙенсәлекле хәл итеү юлдарын эҙләп ижади һәләтте стимуллаштыра ..

кеүек программалар. “Мәктәптәрҙә шахмат” Нью-Йоркта шахматты уҡыу программаһына индереү баһаларҙы яҡшыртыу менән генә сикләнмәй, тип күрһәткән, әммә шулай уҡ төрлө социаль-иҡтисади кимәлдәге уҡыусылар араһында ҡаҙаныштар айырмаһын кәметә. 2012 йылдың докладында. 2022, Был программа буйынса мәктәптәрҙә уҡыуҙы тамамлаусылар һанын 100-гә арттырыуы күҙәтелде. 12%, бигерәк тә һиҙгер йәмәғәтселектә.

Һығымталар .: киләсәк өсөн таҡта

Шахмат тылсымлы хәл итеү юлы түгел, әммә ул балаларҙың уҡыу һөҙөмтәлелеген күтәреү өсөн көслө ҡорал. Һеҙҙең практика аша, танып белеү күнекмәләре әүҙемләшә һәм нығына ., эмоциональ һәм социаль, улар класта һәм унан ситтә төп роль уйнай. Хәтерҙе һәм логик фекерләүҙе яҡшыртыуҙан алып ныҡлыҡҡа һәм ҡыҙғаныусанлыҡҡа өйрәтеүгә тиклем, Шахматтың файҙаһы таҡтанан үтеп китә һәм яҡшыраҡ баһаларҙа сағыла ., ҙурыраҡ ышаныс һәм уҡыуға әүҙемерәк мөнәсәбәт.

Әммә, Уның йоғонтоһо уның мәғарифҡа нисек интеграцияланыуына бәйле .. Ҡағиҙәләрҙе өйрәтеү генә етмәй .; конкуренция менән рефлексияны берләштергән педагогик алымды пропагандаларға кәрәк, анализ менән уйын. Был модель ҡабул иткән мәктәптәр, Әрмәнстандағылар кеүек (унда шахмат 2010 йылдан мотлаҡ. 2011), һиҙелерлек һөҙөмтәләр күргән: Уның студенттары математика һәм фән буйынса халыҡ-ара рейтингтарҙа лидерлыҡ итә ..

Ҡатмарлыраҡ донъяла ., унда йомшаҡ күнекмәләр һәм тәнҡитле фекерләү техник белем кеүек үк ҡиммәтле, шахмат баһалап бөткөһөҙ союздаш булараҡ күрһәтелә. Был яҡшыраҡ уҡыусылар әҙерләү тураһында ғына түгел, әммә балаларҙы киләсәктәге һынауҙарға етеҙ аҡыл менән ҡаршы торорға әҙерләү, ныҡлы йөрәк һәм сираттағы аҙымдан тыш күрә белеү.