Конфликттарҙа шахмат .: израиль һәм фәләстин балаларын берләштереүсе уйын

Геосәйәси низағтар кешеләрҙе үҙәккә тиклем бүлә кеүек тойолған донъяла, Израиль һәм фәләстин балалары флагһыҙ һәм сикһеҙ осраша алырлыҡ киңлек бар .: шахмат таҡтаһы. Был боронғо уйын ., хобби ғына түгел, көсөргәнешле хәлдәр араһында символик күпергә әйләнде, иң кире контекстарҙа ла шулай булыуын күрһәтеү, кешелек бәйләү нөктәләрен таба ала. Бәлки, Шахмат нисек конфликт кәртәләрен үтә? Ниндәй тыныслыҡ һабаҡтары ., ныҡлыҡ һәм эмпатия был уртаҡ тәжрибә тартып алырға мөмкин? Ысын ваҡиғалар аша ., шаһитлыҡтар һәм психологик анализ, Беҙ тикшерәсәкбеҙ, нисек шахмат стратегия өйрәтә генә түгел, әммә шулай уҡ башҡаларҙы стереотиптан тыш күрә белеү. Йәмәғәтселек-ара турнирҙарҙан алып, ҡаршы фекерҙәргә ҡаршы сығыусы белем биреүҙең программаларына тиклем, Был мәҡәләлә тәрәнләп үҙгәртеп ҡороу көсө уйын, тип, һуғыш ваҡытында В., тыныс ҡаршылыҡ актына әйләнә.

Шахмат конфликт зоналарында универсаль тел булараҡ

шахмат, үҙенең теүәл ҡағиҙәләре һәм симметрик төҙөлөшө менән, тәржемә талап итмәгән тел кеүек эшләй. Израиль, Фәләстин кеүек төбәктәрҙә ., унда сәйәси һәм ижтимағи диалог йыш ҡына ышанмаусанлыҡ менән тейәлгән, Был уйын нейтраль рамкалар тәҡдим итә, унда ҡатнашыусылар үҙ-ара мөнәсәбәттә була ала, тарихи йәки идеологик йөктәрһеҙ, ғәҙәттә, башҡа киңлектәрҙе болотландыра.. Когнитив психология буйынса тикшеренеүҙәр, тарафынан эшләнгәндәр кеүек. Конфликттарҙы үҙгәртеп ҡороуҙы өйрәнеү институты, стратегия уйындары мейе өлкәләрен әүҙемләштереү менән бәйле эмпатия һәм перспектива алыу тәҡдим итә, кәрәкле конфликттарҙы хәл итеү күнекмәләре.

Иерусалим йәки Хеврон кеүек ҡалаларҙа, Ҡайҙа көсөргәнеш һиҙелә, кеүек ойошмалар Шахмат4Тыныслыҡ конфликттың ике яғынан да балаларҙы бергә туплаған программаларҙы тормошҡа ашырған. Был осрашыуҙар айырмалыҡтарҙы иғтибарһыҙ ҡалдырырға тырышмай ., әммә уйын ҡағиҙәләре түгел, ә нәфрәт ҡағиҙәләре үҙ-ара эш итеү темпын диктациялаған киңлек булдырыу өсөн. Мәҫәлән, йылда ойошторолған турнирҙа ҡатнашты. 2022 Рамалла ҡалаһында М., Израиль һәм фәләстин балалары уйындар уйнаған, ә уларҙың ғаиләләре, тәүҙә шикләнеп ҡарай, Улар трибуналарҙан ҡарап торҙо .. Спорт сараһы булараҡ башланған нәмә үҙ-ара ышаныс тәрбиәләү күнекмәһенә әйләнде., Ҡайҙа ҡатнашыусылар белде, тип, сәйәси хикәйәләүҙәрҙән тыш, һәр кемдең еңеү теләге уртаҡлаша, әммә шулай уҡ ҡағиҙәләрҙе хөрмәт итеү.

Әммә, шахмат тылсымлы хәл итеү юлы түгел. Уның һөҙөмтәлелеге нисек тормошҡа ашырылыуына бәйле .. Насар уйланылған программалар 2019 йылға төшөүе ихтимал. токенизм, унда осрашыуҙар ысын йоғонтоһо булмаған символик ым-ишараларға ғына ҡалдырыла. Бынан ҡотолоу өсөн, уңышлы башланғыстар уйынды диалог оҫтаханалары менән берләштерә, Ҡайҙа балалар таҡтала үҙҙәренең тәжрибәһе тураһында уйлана һәм был уларҙан ситтәге тормошона нисек бәйле. Шулай, шахмат һөйләшеүҙәр өсөн һиҙелерлек метафораға әйләнә, сабырлыҡ һәм эмоциональ идара итеү, төп ҡоралдар навигация өсөн конфликт, тип, күп осраҡта, һайлап алмайынса мираҫҡа ҡалған.

Көндәштәрҙән алып хеҙмәттәштәргә тиклем .: шахмат мөнәсәбәттәрҙе нисек яңынан билдәләй

Конфликт зоналарында иң ҙур проблемаларҙан береһе булып тора, икенсе дегуманизация .. Киң мәғлүмәт саралары, Сәйәси хикәйәләүҙәр һәм хатта көндәлек һөйләшеүҙәр йыш ҡына израиль һәм фәләстиндәрҙе ябайлаштырылған стереотиптарға тиклем кәметә .: ул “иҙеүсе” һәм “иҙелгән”, ул “террорсы” һәм “колонист”. шахмат, уйынсыларҙан йөҙгә-йөҙ ултырыуҙы талап итеп, был динамиканы өҙөү. Ҡасан фәләстин балаһы һәм израиль балаһы таҡта бүлешә, Улар символ булыуҙан туҡтай, исемле шәхестәргә әйләнә., стратегиялары һәм, барыһынан да бигерәк, хис-тойғолар.

Эмблематик осраҡ булып тора. Мөхәммәт һәм Данил, Тель-Авивта үткән турнирҙа осрашҡан ике үҫмер. Мөхәммәт, Көнсығыш Иерусалим Фәләстин, Ул сараға бөтә израилдәр ҙә тигеҙ тигән фекер менән килгән .: һалдаттар йәки колонисттар. Данил, үҙ яғынан, Мин үҫкән инем, тип ишетеп, фәләстиндәр хәүеф тыуҙыра. Һеҙ киткән ваҡытта ., Мөхәммәт тактик хата яһай, был уны еңел булмаған хәлгә ҡалдыра. Ҡыуанып йөрөү урынына, Данил уға кәңәш биргән .: “Әгәр һеҙ епископығыҙҙы бында күсерһәгеҙ, һин үҙеңде яҡшыраҡ яҡлай алаһың”. шул ым, күрәһең бәләкәй, Мөхәммәтте ҡабул итеүҙе үҙгәртте. “Мин һинән ярҙам итерһең тип көтмәгәйнем .”, һуңынан ул ғәйебен таныған. “Мин еңергә генә теләйем тип уйланым”.

Ошондай тәжрибә күрһәтеүенсә, шахмат һеҙҙе бер нисә аҙым алға уйларға өйрәтә генә түгел ., әммә шулай уҡ икенсеһенең хис-тойғоларын алдан күрергә. Конфликт контексында ., Ҡайҙа көс ҡулланыу, ғәҙәттә, тиҙ арала яуап, Дәғүәсеңдең ниәттәрен уҡырға өйрәнеү — иң насарҙы үҙ өҫтөңә алмайынса — революцион оҫталыҡ.. кеүек ойошмалар. Тыныслыҡ уйынсылары Интернешнл, үҙенең баскетбол методикаһын шахматҡа яраҡлаштырған, был осрашыуҙар ҡатнашыусыларҙа борсолоу һәм дошманлыҡ кимәлен нисек кәметкәнен документлаштырған. 2012 йылда баҫылған тикшеренеүҙең һөҙөмтәләре. Конфликттарҙы хәл итеү журналы й. 2021 асыҡланған, тип, балалар ҡатнашҡан кросс-община шахмат программалары күрһәткән 30% үҙ-ара эш итеүгә теләк күберәк “икенсе” контроль төркөмдәр менән сағыштырғанда.

Әммә ысын үҙгәрештәр был үҙ-ара эш итеүҙәр таҡтаны үтеп киткәндә була. Ҡайһы бер осраҡтарҙа ., Турнирҙарҙа осрашҡан балалар көндәштәренең өйөнә барып бөтә, аш-һыу менән уртаҡлашыу һәм асыу, тип, сәйәси айырмалыҡтарҙан тыш, Улар музыка зауыҡтарын уртаҡлаша ., видеоуйындар йәки хатта футбол командаһы үҙе .. Был нормаль мәлдәр диверсион контекста, унда нормаль, ғәҙәттә, айырым осраҡ.

Педагогик ҡорал булараҡ шахмат .: кластарҙа тыныслыҡҡа өйрәтеү

Әгәр шахмат конфликттағы берләшмәләр араһында күпер була ала икән, Уның белем биреү ҡоралы булараҡ потенциалы тағы ла өмөтлөрәк .. Израиль һәм Фәләстин мәктәптәрендә ., унда уҡыу программалары йыш ҡына эксклюзив милли хикәйәләүҙәр менән тейәлгән, Шахмат сәйәси бәхәстәргә инмәйенсә, танып белеүҙе һәм социаль күнекмәләргә өйрәтеүсе предмет булараҡ интеграцияланған .. был Халыҡ-ара шахмат федерацияһы (ФИДЕ) кеүек программаларҙы пропагандалаған. Мәктәптәрҙә шахмат, Испанияла һәм Төркиәлә үткәрелгән тикшеренеүҙәр шахматты математика һәм уҡыуҙа яҡшыраҡ һөҙөмтәләр менән бәйләй., әммә улар шулай уҡ ихтирам кеүек ҡиммәттәрҙе пропагандалай, сабырлыҡ һәм ныҡлыҡ.

Израилдең Сдерот ҡалаһында М., Ғәззә секторынан бер нисә саҡрым алыҫлыҡта, мәктәп . ОРТ Сдерот ракета һөжүмдәренән һуң шахмат программаһын тормошҡа ашыра 2021. Тәрбиәселәр балаларҙың ., улар араһында күптәре травманан һуңғы стресс билдәләре менән, Улар уйында хаос уртаһында контроль киңлеген тапты .. “шахмат уйнағанда, һин беләһең, әгәр һин отолһаң, Кемдер һине атҡан өсөн түгел., әммә, сөнки һин яңылышҡанһың”, бер уҡытыусы аңлатты. “Шул уларға тормоштоң башҡа өлкәләрендә булмаған агентлыҡ тойғоһо бирә.”.

Фәләстин яғында ., Көнбайыш Иордан йылғаһының Көнбайыш ярындағы мәктәптәр шахматты 1990 йылда тип аталған педагогик алымдың бер өлөшө булараҡ ҡабул иткән. тыныслыҡ тәрбиәһе. Наблус ҡалаһында ., ойошма Фәләстин шахмат федерацияһы уҡытыусылар менән эшләй, дәрестәрҙе проектлау өсөн, унда шахмат ҡулланыла, һөйләшеүҙәр кеүек темаларҙы тикшерергә, ҡорбан һәм эш итеү алдынан уйлау мөһимлеге. Мәҫәлән, бер класта, Студенттар тарихи уйындарҙы анализлай — мәҫәлән, Бобби Фишер Борис Спасскийға ҡаршы 1972 йылда — һәм АҠШ менән СССР араһындағы сәйәси көсөргәнешлектең таҡтала нисек сағылыуы тураһында бәхәсләшә .. Шунан, был һабаҡтарҙы көндәлек хәлдәрҙә ҡулланырға, мәктәп ихатаһында килеп сыҡҡан конфликттарҙы нисек хәл итергә.

Һынау, әммә, был программаларҙы үҙ асылын юғалтмайынса масштаблаштырыу. Ғәҙәттә, белем биреүҙең идеологик яу яланы булған контекста, Ҡайһы бер ата-әсәләр һәм властар шахматҡа шик менән ҡарай .. “Ниңә балаларыбыҙҙы дошман менән уйнарға өйрәтергә .?”, — тип һораған мәктәп йыйылышында фәләстин атайы. Мәғариф хеҙмәткәрҙәренең яуабы асыҡ .: һүҙ уйнау тураһында түгел кон дошманды?, әммә уйнарға өйрәнергә ҡарамаҫтан айырмаларының. шахмат, был мәғәнәлә, Ул үҙенә күрә маҡсат түгел ., әммә нәфрәт хикәйәләүҙәрен шик аҫтына ҡуйырға һәләтле тәнҡитле аҡыл үҫтереүҙең сараһы.

Шахматтың сиктәре .: ҡасан таҡта етмәй

Үҙенең мөмкинлектәренә ҡарамаҫтан, ., шахмат панацея түгел. Израиль-фәләстин кеүек тәрән тамырланған конфликтта, ҡайҙа тарихи яралар һәм структур ғәҙелһеҙлектәр һаҡлана, уйын сәйәси хәл итеүҙе талап иткән проблемаларҙы хәл итә алмай. Был тапшырыуҙарҙы тәнҡитләүселәр шуға иғтибар итә., иң яҡшы осраҡта, шахмат ваҡытлыса ял тәҡдим итә, әммә ул конфликттың төп сәбәптәрен хәл итмәй: шөғөл, тораҡ пункттары, Ғәззә блокадаһы йәки Фәләстин дәүләте булмауы.

Иллюстратив миҫал булып 1990 йылғыһы тора. Балалар, фәләстин ҡыҙы 12 йылдан Хайфа ҡалаһында үткән турнирҙа ҡатнаша .. Израиль балалары менән рәхәтләнеп уйнаһа ла, Көнбайыш Иордан йылғаһының Көнбайыш ярында урынлашҡан ҡасаҡтар лагерына ҡайтыу, ысынбарлыҡ уны ныҡ һуҡты: атаһы Израиль армияһы тарафынан ғәйепһеҙ ҡулға алынған, һәм уның өлкән ағаһы ҡаршылыҡ акцияһында яраланған. “Тормошта еңә алмаһам, шахматта еңеп сығыуҙан ни файҙа??”, — тип һораны ул әсәһенән .. Был шаһитлыҡта уңайһыҙ хәҡиҡәт сағыла .: шахмат стратегик фекерләүгә өйрәтә ала, әммә ул сәйәси уйын ҡағиҙәләрен үҙгәртә алмай, тип, күптәр өсөн, баштан уҡ ҡоролған.

Башҡа, Был программаларҙы файҙаланыу хәүефе бар .. Хөкүмәттәр йәки халыҡ-ара донорҙар уларҙы ҡулланып, образын күрһәтә ала. “паз” ысын үҙгәрештәргә йөкләмә бирмәйенсә. 2012 йылда. 2019, 2012 йылдың отчеты. Кеше хоҡуҡтарын күҙәтеү ойошмаһы ҡайһы бер йәмәғәт ойошмаларын израиль һәм фәләстин балалары араһында осрашыуҙар ойошторған, шул уҡ ваҡытта оккупацияланған территорияларҙа кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙы иғтибарға алмаған өсөн тәнҡитләне. “Һеҙ тыныслыҡ тураһында һөйләй алмайһығыҙ, ҡасан унда фәләстин балалары мәктәпкә бара алмай, сөнки тикшерелгән пункттар .”, бер активист иҫкәртте.

Был шахматтан баш тартырға кәрәк тигәнде аңлатмай ., әммә аныҡ эштәр менән тулыландырылырға тейеш. Ҡайһы бер ойошмалар ., һымаҡ Тыныслыҡ өсөн көрәшселәр, Улар шахматты сәйәси пропаганда кампаниялары менән берләштерә ., Балалар хикәйәләрен ҡулланып, оккупация сәйәсәтенә үҙгәрештәр индереүгә этәрә. Башҡалар ., һымаҡ Ҡулға-ҡул тотоношоп, Улар шахматты ике телле мәктәптәргә интеграциялай, унда израилдәр һәм фәләстиндәр бергә уҡый ., сәйәси ихтыяр булғанда бергә йәшәү мөмкинлеген күрһәтеү.

шахмат, шулай, Ул ҡөҙрәтле ҡорал ., әммә сикләнгән. Уның ысын ҡиммәте йәш быуында ҡыҙғаныу тойғоһо орлоҡтары сәсеү һәләтендә., әммә был орлоҡтар уңдырышлы тупраҡ тапҡанда ғына сәскә атасаҡ. Тыныслыҡтың һәр ым-ишараһын шик менән ҡаршы алған конфликтта, шахмат тыйнаҡ өмөт бирә: шул, иң ҡараңғы мәлдәрҙә лә ., бер өлөшөн күсерергә һәм уйын барышын үҙгәртергә урын бар.

Һығымталар .: нәфрәт маты

Конфликт ваҡытында шахмат тылсымлы хәл итеү юлы түгел, әммә тыныслыҡтың нимә булыуы мөмкин икәнлегенә көслө метафора: ҡағиҙәләре аныҡ булған уйын, ҡайҙа һәр хәрәкәттең эҙемтәләре бар һәм ҡайҙа, ахыр сиктә, мөһиме еңеү генә түгел, әммә лайыҡлы уйнарға. Был мәҡәлә дауамында, беҙ күрҙек, нисек израиль һәм фәләстин балалары, физик диуарҙар һәм нәфрәт хикәйәләүҙәре менән айырылған, Улар таҡтала урын таба, унда улар ябай ғына була ала, тип: балалар. Һалдаттар түгел ., ҡорбандар түгел, улар һайламаған конфликт символдары түгел, әммә стратегтар, көндәштәре һәм, ҡайһы берҙә, дуҫтар.

Әммә, шахмат да үҙенең сиктәрен иҫкә төшөрә. Пуляны туҡтата алмай, диуарҙы емерергә лә ярамай, ерҙе юғалтҡандарға ла кире ҡайтармағыҙ .. Уның көсө нескәрәк нәмәлә ята .: икенсеһен кешелекле итә белеү. Фәләстин балаһы менән Израиль балаһы таҡта алдында ултырғанда, Улар еңергә теләк менән уртаҡлашҡан ике кешегә әйләнеү өсөн дошман булыуҙан туҡтай., хата менән осрашҡанда шул уҡ ҡәнәғәтһеҙлек һәм гениаль пьеса менән осрашҡанда шул уҡ шатлыҡ. Дегуманизация һуғыш ҡоралы булған контекста, был ябай ғәмәл революцион.

Әммә иң мөһим һабаҡ, шахмат ҡалдыра, тыныслыҡ яҙмыш түгел ., әммә процесс. Һәр уйын - сабырлыҡты өйрәнеү мөмкинлеге ., һөйләшеү һәм ихтирам, күнекмәләр, тип, әгәр улар үҫтерелһә, таҡтаны үтә ала. Хәҙер был тәжрибәне асылын юғалтмайынса масштаблаштырыу бурысы тора., уларҙы мәғариф системаларына һәм йәмәғәт сәйәсәтенә интеграциялау, улар бүленешкә ҡарағанда бергә йәшәүҙе өҫтөн ҡуя. Гроссмейстер Гарри Каспаров әйтмешләй: “Шахмат - ул миниатюралағы тормош .”. Израилдә һәм Фәләстиндә ., ҡайҙа тормош конфликт менән билдәләнә, шахмат тәҡдим итә, нимә булыуы мөмкин миниатюра: һәр кемдең бер үк мөмкинлектәре булған уйын, Ҡайҙа ҡағиҙәләр ғәҙел һәм ҡайҙа, ахыр сиктә, кемдең еңеүе мөһим түгел, әммә нисек уйнағандар.

Ихтимал, шулай, ысын мат көндәшкә ҡаршы булмай, әммә нәфрәткә ҡаршы. һәм шул уйында, Стена төҙөү урынына бер киҫәкте күсерергә һайлаған һәр бала еңә..